Dinsdag 26/05/2020

'Iedere keer een sprong in het duister'

De theaterverrassing van de afgelopen maanden was DAT DAT van Theater Antigone: steeds uitverkochte voorstellingen, niet alleen in het voorjaar, ook op het Theaterfestival. Vrij naar Menuet en De kapellekensbaan van Louis Paul Boon, creëerden Bart Van Nuffelen en Johan Petit een feestelijk werkstuk met zowel professionele als niet-professionele acteurs. Ondanks haar 28 jaar bezit Sofie Decleir de meeste ervaring van het lot: na drie jaar Koninklijke Vlaamse Schouwburg (KVS) was ze het voorbije seizoen voor het eerst op pad als freelance actrice.

De waardin blijkt Sofie Decleir goed te kennen: ze komt vaker in dit café, in de schaduw van Studio Herman Teirlinck. Vier jaar geleden studeerde ze aan deze instelling af en dat heeft ze zich nooit beklaagd. "Eén van de betere beslissingen in haar leven," noemt ze het. Vooral aan de frisse wind die door de school waaide vanaf het moment dat de nieuwe ploeg onder leiding van vader Jan Decleir de leiding overnam, bewaart ze goede herinneringen: "Ik zat in het tweede jaar toen het accent op het creatieve kwam te liggen veeleer dan op het uitvoerende. Makkelijk was dat niet, wel zeer verrijkend." Voor haarzelf of voor haar metier? "Voor mezelf. Het vak komt daarna, als je afgestudeerd bent en begint te werken."

Eind 1994 maakte ze haar KVS-debuut als Manto in Oedipus, "een mooie rol" ,waarvoor ze regisseur Franz Marijnen nog steeds dankbaar is. "Eigenlijk is het allemaal heel toevallig gegaan. Franz Marijnen zette audities op touw, ik ben gegaan en plots aangenomen. Zonder veel nadenken heb ik toen meteen ja gezegd. Ik heb in de KVS erg veel geleerd: technische dingen, hoe het is om daar als een beetje een timide iemand te staan voor een zaal van driehonderd man of meer . Ik heb er fijne dingen kunnen spelen en ben er met interessante mensen in contact gekomen."

Behalve Oedipus citeert ze als persoonlijke favorieten Verdelgd Uitgeroeid Platgelegd naar de jonge Engelse schrijfster Sarah Kane en Het recht op fatsoen, een stuk dat vertrekt van improvisaties, samen met auteur Anne Vegter, mede-actrice Sien Eggers en regisseur Jos Verbist. Na drie seizoenen echter besloot Decleir de KVS te verlaten: "Ik wou nieuwe horizonten verkennen. Als freelancer is het iedere keer een sprong in het duister. Dat spreekt me aan."

Decleir onderkent de evolutie die ze als actrice heeft doorgemaakt en waarin ze met zichtbaar meer zelfvertrouwen is gaan spelen: "Ik heb een tijdlang een verkeerd beeld gehad over wat spelen eigenlijk is: ik moest precies iemand anders zijn zonder dat ik die afstand tussen mezelf en het personage kon overbruggen, een ver-van-mijn-bedshow. De laatste jaren heb ik ingezien dat dat fout is, dat je niet iemand anders moet zijn, maar op zoek moet gaan naar wat er van dat personage in jezelf zit. Als ik mijn vader zie spelen, herken ik veel van hem, net dat maakt het zo goed. De context is daarin ook belangrijk, het vertrouwen en de vrijheid die de regisseur je geeft. Die zijn goed voor het zelfvertrouwen, waar ik lang een tekort aan heb gehad. Vroeger was ik content als ik een rolletje kreeg en dat goed deed, nu mag het stilaan meer zijn: misschien eens regisseren of zelf een scenario schrijven. Het past allemaal in een persoonlijke evolutie."

Is Sofie niet wat meer naar voren getreden en het aandeel-Decleir wat op de achtergrond geraakt? "Ik kan er niet omheen dat mensen me daar vragen over stellen, maar ik ben daar eigenlijk nooit zo mee bezig geweest. Ik heb ook nooit de behoefte gehad om mijn vader te vermoorden (lacht).Soms zat het wel in mijn hoofd: ik ben Decleir, dus gaan mensen van mij ik weet niet wat verwachten. Maar aan den lijve heb ik daar weinig van ondervonden, al zijn er mensen die zeggen dat ik op mijn vader lijk als ik speel."

De expressieve manier waarop ze in DAT DAT verschillende registers bespeelt, doet veeleer aan Sien Eggers denken. "Dat zou goed kunnen: ik heb veel naar haar gekeken. Ik vind haar een ongelooflijke actrice. Zij is iemand naar wie ik erg opkijk én een goeie kameraad. Sien durft alle kanten uit te gaan, over de brug te komen, dingen te doen en te tonen. Ze heeft zich alles ontzettend eigen gemaakt, gaat steeds op zoek naar de humor in iets. Door WYSIWYG (een regie van Peter Van den Eede bij Victoria, PA) was ik echt overdonderd."

Later ophet seizoen staat ze opnieuw met Eggers op de planken bij Theater Zuidpool in Pterodactylus van de Amerikaanse auteur Nicky Silver, geregisseerd door Koen De Sutter. De agenda is goed gevuld, want voorts speelt Sofie Decleir in Moedersnacht, het regiedebuut van Ilse Uitterlinden bij Het Toneelhuis, en in het Gezelle-project van Theater Antigone.

Ondertussen laaft ze zich aan Ge moet niet per se ananas gegeten hebben om te weten dat dat ongelooflijk lekker is, kortweg DAT DAT. Haar eerste kennismaking met het werk van Bart Van Nuffelen, Johan Petit en het MartHA!tentatief dateert van eind 1996, toen ze het locatieproject Elias of het gevecht met de nachtegalen zag in het Militair Hospitaal in Berchem. Ze vond het geweldig en werd kort nadien door Van Nuffelen contact opgenomen om samen te werken. Bij de repetities sloeg het familiegevoel van het MartHA!tentatief onmiddellijk over op hun gasten, naast Decleir onder meer haar ex-studiegenoot Bart Voet en Van Nuffelens vroegere dramaturgiedocent Ivo Kuyl: "Het klikte vanaf het eerste moment. Het was heel bijzonder. Over het onderscheid tussen amateurs en professionelen hebben we het nooit gehad, dat was niet aan de orde." Het publieke succes van DAT DAT kwam voor haar uit de lucht gevallen: "Ik wist niet dat er zo'n hype bestond. Ik denk wel dat het iets nieuws is, de manier waarop Bart en Johan met de dingen omgaan. Dat wekt nieuwsgierigheid. Ook het feit dat je met een amalgaam zit van acteurs, is een goede zaak. Dat vond ik bijvoorbeeld prettig aan Raket naar de maan (een regie van Warre Borgmans bij Theater Malpertuis, PA): daarin stond Johny Voners, die ik trouwens fantastisch vond, naast Gert Lahousse en Anne Denolf. Te vaak zie ik dezelfde groepjes weerkeren. Daarom ben ik blij met de weg die ik ingeslagen ben. Als het meevalt, ga ik er een tijdje mee door, denk ik."

Peter Anthonissen

Theater Antigone speelt DAT DAT: tot zaterdag 5 september om 20.30 uur in Eskimo, Wiedauwkaai 25, Gent. Info: tel. 09/267.28.28

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234