Donderdag 08/12/2022

'Iedere ambtenaar steekt hier geld in zijn zak'

Het lot van de Chinese oud-politicus Bo Xilai, die levenslang gekregen heeft, lijkt weinig indruk te maken in de straten van Peking.

Levenslange gevangenisstraf is precies het resultaat dat ik al voorspelde", zegt zondagochtend een eigenaar van een piepklein eethuis nog geen minuut na het bekend worden van het vonnis. Voor een groepje bestofte bouwvakkers schept hij kommen dampende noedels vol en zet koude flessen bier op een dienblad. "Het is gewoon zijn eigen domme schuld. Hij wist als politicus precies welk risico hij liep", vervolgt hij. "In de politiek kun je alles winnen, maar ook alles verliezen. Zo zit dat in elkaar. Door aan dat spelletje mee te spelen riep hij dit over zichzelf af."

Schoft als alle anderen

Een mening waar zijn vrouw het blijkbaar helemaal mee eens is. "Dit zijn van die zaken die ver afstaan van het gewone volk", zegt ze terwijl ze deeg rolt in het zwartgeblakerde keukentje. "Volgens mij is hij net zo'n schoft als alle anderen. Als Bo zijn tegenstanders in de regering de baas was geweest, dan had hij precies hetzelfde gedaan."

De 64-jarige voormalige partijchef van de metropool Chongqing gaat officieel achter de tralies wegens corruptie en machtsmisbruik. Maar dat Peking hem vooral uit de weg wil hebben vanwege zijn politieke ambities is glashelder, volgens het handvol aanwezigen in het eethuisje. Bo maakte zich als partijchef geliefd met felle anti-misdaadacties en een nostalgische maoïstische campagne. Daarmee verwierf hij zelfs nationale aanhang die hij vorig jaar probeerde in te zetten in het verwerven van een zetel binnen de absolute top van de macht in Peking.

Bo's val kwam totaal onverwacht en was zo plat als het scenario van een derderangsfilm. Begin vorig jaar vluchtte zijn politiechef naar een Amerikaanse consulaat en vroeg om politiek asiel. Volgens hem wilde zijn baas hem executeren omdat hij Bo's vrouw strafrechtelijk trachtte te vervolgen wegens moord op een Engelse zakenman. Voor die misdaad werd Bo's echtgenote vorig jaar voorwaardelijk ter dood veroordeeld. Een straf die in China gewoonlijk wordt omgezet in levenslang. Vorige maand stond was het Bo Xilai zelf die voor de rechter stond.

"Natuurlijk was hij corrupt en deed hij gewoon waar hij zin in had", zegt een haast tandeloze metselaar die waarschijnlijk veel jonger is dan hij lijkt. "Maar als ze daarvoor zelfs de hoogste leiders gaan opsluiten, houden ze hier in Peking nauwelijks iemand meer over. Haast iedere ambtenaar steekt geld in zijn zak en gaat zijn boekje te buiten." Een tafelgenoot onderbreekt hem en zegt: "Voor de partijleiding was het een prima manier om Bo eronder te krijgen. Zo gaat dat volgens mij over de hele wereld."

De gehandicapte tekenlerares Cui Zuoyan was altijd een fan van Bo Xilai. Maar ook zij zegt dat hij zijn lot uitsluitend aan zichzelf te danken heeft. "Hij is een heel knappe man en heel charismatisch, maar hij moet gewoon niet zeuren", zegt ze na afloop van een les. "De wet in China is een machtswapen. Het recht van de sterkste. Dat weet iedereen en Bo Xilai wel het allerbest. Om zijn vijanden uit Chongqing te verwijderen maakte hij daar net zo goed misbruik van."

2,5 miljoen euro

Dat Bo zich echter volgens de rechtbank voor een schamele tweeënhalf miljoen euro liet omkopen noemt Cui zonder meer kleinzielig. "Iets van twintig miljoen yuan zou hij achterover hebben gedrukt. Dat is binnen de partijtop in praktijk natuurlijk maar een schijntje. Daar gaat het altijd om veel grotere bedragen."

Zo zou de familie van de voormalige premier Wen Jiabao onder zijn bewind miljarden euro's bij elkaar hebben geharkt en familieleden van de huidige president Xi Jinping bezitten onverklaarbaar dure appartementen in Hong Kong.

De 50-jarige Cui leed als kind aan polio en over corruptie kan ze inderdaad een hartig woordje meepraten. Ze is al tientallen jaren actief in de overkoepelende nationale gehandicaptenorganisatie en zag in de loop van de tijd enorme bedragen verdwijnen in de zakken van regionale gezagsdragers. "Vanwege de anticorruptiecampagne zijn ze momenteel heel voorzichtig. Maar eerder reden ambtenaren van gehandicaptenorganisaties vaak rond in de duurste auto's. Gekocht met geld dat voor ons was bestemd."

Cui Zuoyan zegt het zeker niet erg te vinden als Bo Xilai nooit meer vrijkomt en uiteindelijk in de gevangenis zijn laatste adem uitblaast. "Maar ze moeten me niet voor idioot uitmaken door me proberen wijs te maken dat hij wegens corruptie werd veroordeeld."

De voormalige partijchef kan binnen tien dagen beroep aantekenen tegen het vonnis.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234