Zaterdag 04/12/2021

'Ideologisch hoor ik waarschijnlijk

'De belangrijkste fout in mijn carrière is mijn verlies tegen Geert Bourgeois in de VU-voorzittersverkiezingen in januari 2000. Daar lig ik nog wel eens van wakker'

bij Agalev'

Ruud Goossens en Bart Eeckhout/Foto Filip Claus

Donderdagmiddag. Patrik Vankrunkelsven had het kunnen weten. Spreek af in Il Perugino, een gewaardeerd Italiaans restaurantje in de slagschaduw van het Vlaams Parlement, en je loopt gegarandeerd collega-politici tegen het lijf. Nauwelijks zit Vankrunkelsven aan zijn tafeltje of daar verschijnen achtereenvolgens Jos Geysels, Jef Tavernier en Ludo Sannen. Toeval, er was onverwacht een gaatje in de agenda van de Agalev-top verschenen: normaal zouden Geysels en co. op dit moment rond de tafel zitten met... Patrik Vankrunkelsven. Om eens te kijken of er samenwerking mogelijk was tussen Spirit en Agalev. Die afspraak werd geannuleerd, het verhaal is bekend. Bert Anciaux wilde een alliantie met de SP.A, zijn partij koos er vervolgens voor om alleen naar de verkiezingen te trekken, Patrik Vankrunkelsven vertrok en zit bijna bij de VLD. Terwijl Geysels Vankrunkelsven de hand schudt met een gezicht tussen minachting en onbegrip, krimpt de voormalige VU-voorzitter nog wat meer ineen: "Ik wil dat echt uitleggen aan Jos, dat ben ik hem wel verschuldigd."

De ongemakkelijke ontmoeting zorgt voor een wat onwezenlijke stemming, een beetje zoals op die parkeerplaats in Groot-Bijgaarden, twee dagen voordien. De 'Carestel-nacht', waarin het Spirit-partijbestuur besloot om in 2003 toch maar alleen naar de verkiezingen te trekken. Meteen wist Patrik Vankrunkelsven dat hij op zoek moest naar een nieuwe biotoop. Of was dat al vroeger duidelijk? "Neen", benadrukt hij. "Ik ben met een open geest naar die vergadering vertrokken. Ik geloofde nog in de kans op een alliantie. Het probleem was dat er geen eensgezindheid bestond over de partner. Daarom stelde ik mij ook open op, het moest niet per se de VLD zijn. Ik wist wél dat ik sowieso niet met Spirit alleen wilde doorgaan. Als dat de keuze was, stond mijn besluit vast.

"Ik vond die persconferentie achteraf van Bert, Annemie en de anderen een vreemde bedoening. Dat was pas fluiten in het donker. Oké, ik begrijp dat ze de stress wilden weglachen met een paar flauwe grapjes. Maar het had toch iets serener gemogen. Het bleef een verscheurend moment voor de partij. Toen ik die beelden de dag nadien zag, heb ik me moeten inhouden. Ik had bijna zwaar gereageerd. We moeten elkaar niets wijsmaken, het was daar geen vlekkeloze vergadering in Groot-Bijgaarden. Nu leek het alsof de vrienden het onder mekaar hadden opgelost. Het woordgebruik en het klimaat pasten niet bij wat was voorafgegaan. Dat shockeerde mij."

Hoe pijnlijk was de vergadering zelf?

"Op de therapeutische sessie onder de mandatarissen, de donderdag ervoor, ging het er veel emotioneler toe. In het Carestel-motel was de sfeer rustiger. Al merkte ik meteen dat de kopstukken niet op dezelfde lijn zaten. Op dat moment weet je dat het over is. Maar met die gedachte was ik niet naar Groot-Bijgaarden vertrokken. Ik dacht niet: dit is mijn laatste Spirit-bijeenkomst."

In tegenstelling tot Margriet Hermans.

"Ik weet dat niet, bij het begin van de vergadering is die vraag gesteld. 'Moeten de mensen die al een keuze hebben gemaakt niet opstappen?' Margriet is blijven zitten. Daarmee gaf ze het signaal dat ze een oplossing met de groep toch nog een kans wilde geven. (mijmert) Eigenlijk was het een van onze betere vergaderingen, ondanks de uitkomst."

Daar neem je dan afscheid van je kompanen van jaren...

"Vreemd genoeg vond ik dit minder pijnlijk dan het einde van de Volksunie. Toen heb ik tranen met tuiten gehuild. Nu niet. Ik heb mij afgeschermd voor die band met Spirit. Ik heb geloofd in dat project maar Spirit werd nooit een tweede familie. Bij de VU was dat anders, ik ben dertig jaar lang met die partij opgestaan en gaan slapen. Ik kende daar een aantal mensen tegen wie ik bijzonder veel kon zeggen. Zelfs bij degenen die uiteindelijk voor de N-VA hebben gekozen. Met Geert (Bourgeois, RG/BE) ben ik nooit bevriend geweest, maar ik heb hem wel gerespecteerd. Toen de Volksunie stopte, viel er iets aan diggelen. Daar heb ik een jaar mee geworsteld. Het was de tweede persoonlijke band die in korte tijd werd doorgeknipt.

"Daarom heb ik me in Spirit anders gedragen. Politiek heb ik alles gegeven maar op menselijk vlak heb ik de handrem opgehouden. Ik gedroeg mij als een soort boeddhist in de partij. Als je je niet voluit engageert, is de klop achteraf ook niet zo hard. Je kunt maar echt lijden als je ook erg graag gezien hebt. Ik heb me voor mezelf beschermd. Daarom was het geen écht afscheid."

Maar wel van Bert Anciaux.

"Alea iacta est, de teerling is geworpen. Vooraf had ik duidelijk gezegd dat ik niet wilde dat de partij zich verkrampt in zichzelf terugtrok. Bert besefte ook wel dat ik dat meende. Hij voelde dat het moeilijk zou worden voor mij. We hadden afgesproken om sowieso achteraf iets te gaan drinken. Maar toen de vergadering afgelopen was, had ik geen zin om te blijven hangen op die parkeerplaats. Toen ik al ter hoogte van Leuven was, hing hij aan de lijn en dus zijn we daar nog een pint gaan drinken. Meer dan een, eigenlijk.

"Dat was heel goed, dat heeft ons beiden deugd gedaan. (pauzeert) Weet je, op een bepaald moment moet je een politieke keuze maken. Die nacht hebben we nog eens over het verleden gepraat, ons afgevraagd waarom het zo gelopen was en welke fouten we hebben gemaakt."

Welke fouten heeft u gemaakt?

(denkt na) "De belangrijkste fout in mijn carrière is dat ik in januari 2000 tegen Geert Bourgeois de VU-voorzittersverkiezingen heb verloren. Dat had niet mogen gebeuren. Als dat anders was gelopen, was de kans groot dat de Volksunie nu nog bestond. Dan zou er een veel sterker apparaat overgebleven zijn met een grotere aanhang. Ofwel hadden we dan met veel meer gewicht alleen naar de kiezer kunnen gaan, ofwel hadden we kunnen kiezen voor een alliantie waarin onze impact veel groter was geweest. In de twee situaties had een VU kunnen functioneren en was het een veel sterker verhaal geweest. Als voorzitter had ik dat kunnen begeleiden. Geert heeft voor een andere richting gekozen. Bon, dat is geschiedenis. Al lig ik er soms nog wel eens wakker van."

U kunt altijd nog zeggen dat het aan het Sint-Elooisakkoord heeft gelegen. U wist vooraf niets van de deal die tijdens de regeeronderhandelingen werd afgesloten over extra geld voor het Franstalig onderwijs. Maar u betaalde er wel cash voor.

"Sint-Eloois was een van de drie elementen die mij in de strijd met Geert fataal zijn geworden. Eerlijk, ik kende die afspraak écht niet. Er was ook de open brief van Bert waarin hij uithaalde naar Geert. En dan was er de strijd om Bert minister te maken. De partijraad zag dat eerst niet zitten, ik heb mij toen dubbel moeten plooien om dat erdoor te krijgen. Ook dat is mij zwaar aangerekend door de basis, die erg gevoelig is voor zulke principekwesties.

"Ach, dan had ik maar moeten verhinderen dat Bert een brief rondstuurde. Ik wist dat Bert zich niet in bedwang zou kunnen houden en ik had gezegd dat hij mocht schrijven dat hij mij graag zag. En niets meer. Achteraf gezien had ik moeten weten dat die brief sowieso slecht zou overkomen. Maar toen ik hem te lezen kreeg, rolde hij al overal uit de faxen."

De VLD'ers die u bij de regeeronderhandelingen bedrogen, worden nu partijgenoten.

"Dat klopt. Maar hij daar (knikt naar het tafeltje van Jos Geysels, RG/BE) wist ook alles en hij heeft mij ook niets gezegd. En Johan Vande Lanotte wist ook drommels goed wat er beslist was. Het was verdorie bedisseld op zijn verjaardag."

Even terug naar het begin van Spirit. Was het geen fout om er een échte partij van te maken?

"Ik had geen probleem met een structuur, die heb je nodig om een alliantie aan te gaan. En dat mocht zelfs een partij zijn, al heeft die benaming misschien een te grote verwachting gecreëerd. Met het stichtingscongres kwam er een enorme dynamiek op gang. Het betekende voor sommigen automatisch dat we er alleen voor moesten gaan. Wat voor mij een terugvalpositie was, werd voor andere mensen steeds meer het hoofddoel. Niet alleen de basis, ook de top van de partij had de neiging om die stand alone-positie erg snel te gaan koesteren. Dat zal wel een logische evolutie zijn als je voorzitter of ondervoorzitter bent. Dan ben je met de structuur bezig en sta je veel meer onder druk van de militanten. Ikzelf was meer de theoreticus achter de schermen en hield me bewust niet zo bezig met de partij."

Misschien hadden jullie de fundamentele discussie bij de start moeten voeren, en niet na zes maanden.

"Waarschijnlijk. De nadruk lag van bij het begin té veel op alleen doorgaan. Daardoor, (met nadruk) en dat is nu eens niet mijn fout, heeft men niet echt willen onderzoeken wat er mogelijk was met andere partijen. Die gesprekken zijn pas begonnen nadat ik de discussie openlijk weer had aangezwengeld. Na veel zeuren kon ik afdwingen dat er een terreinverkenning werd gestart, al was het oorspronkelijk niet de bedoeling dat ik met de ondervoorzitters Geert Lambert en Els Van Weert op pad zou gaan. We vertrokken met een onthoofde delegatie. Dat is niet leuk als je met de top van andere partijen rond de tafel gaat zitten.

"Maar wat dan écht niet leuk was, is dat Bert vorige week plots, als een komeet, met een eigen voorstel naar buiten komt. Terwijl hij zeer goed wist dat ik gesprekken aan het voeren was. Dat was zo onfair."

Soms lijkt Bert Anciaux een ongeleid projectiel.

"Volgens Fons Borginon die nogal veel opschrijft, werkt het cyclisch. Om de tien maanden brengt Bert een storm teweeg."

Dat is iets langer dan een zwangerschap.

(lacht) "Het is een soort ezelsdracht, ja. Maar hoe het komt? Goh, elke politicus ziet zichzelf graag. Ook Bert heeft wel een narcistisch trekje. Hij bekijkt de politiek vanuit zijn eigen positie en veel minder als een spel tussen partijen. Daardoor is hij ook nooit helemaal een ploegspeler, zelfs al beweert hij het tegendeel.

"Dan is er die eerste ronde van de verkiezingen in Frankrijk. En dan gooit één man de Nederlandse politiek overhoop. Daarna heeft Bert volgens mij gedacht dat hij zijn aantrekkingskracht, zijn appèl aan de kiezer, in een alliantie ten volle zou kunnen uitspelen. Dat hij zo mensen kon terughalen die bezweken waren voor de rechtse sirenenzang. En dat dat veel makkelijker gaat met de SP.A dan met een links-liberale groep als Spirit. Dat is mijn analyse van zijn demarche. Ik heb dat ook aan hem verteld en hij zei dat hij eigenlijk wel akkoord kon gaan. Het komt vanuit de buik bij Bert. Zeker is dat hij vooraf niet gesproken had met de SP.A, al wist hij natuurlijk wel dat hij welkom was."

Waarom bleven jullie, beiden, zo geloven in een alliantieverhaal? Na de historie met ID21 weet je toch dat dat niet werkt.

"Bij de verkiezingen van 1999 hebben we gewonnen dankzij het VU&ID-verhaal. Dat was verfrissend. Daarom blijf ik ervan overtuigd dat een alliantie met VLD of SP.A een meerwaarde had kunnen zijn in 2003. Vraag blijft hoe je het dan na de verkiezingen aanpakt. Dat zou niet makkelijk zijn geweest, maar het had kunnen lukken. ID21 bestond uit nieuwe mensen die snel een Calimero-gevoel ontwikkelden en zich daardoor soms puberaal gingen gedragen. Zich afzetten tegen de VU werd algauw belangrijker dan een eigen politiek project opbouwen. In Spirit zat heel wat ervaring, Spirit had zo'n samenwerking wél kunnen doorstaan. Voor één legislatuur in alliantievorm, daarna in een intenser verband. Neen, het grote probleem was niet de formule, wel de keuze van de partner."

Legt u nu eens uit hoe een politicus kan twijfelen tussen samenwerken met SP.A of VLD. U bent zelf ook een paar keer van gedacht veranderd.

"Klopt niet. Alleen voelde ik, toen geschreven werd dat ik naar de SP.A neigde, geen behoefte om dat te ontkennen. Op basis van mijn persoonlijke contacten, veel meer dan op basis van ideologie, zag ik de VLD beter zitten. Tegelijk stelde ik vast dat de SP.A meer openheid bood voor een alliantie. Als partij had Spirit meer mogelijkheden. In het links-liberalisme zitten nu eenmaal kenmerken waar zowel liberalen, socialisten als groenen zich in kunnen vinden.

"Natuurlijk zijn er merkbare verschillen tussen dé SP.A en dé VLD. Maar tussen moderne socialisten en moderne liberalen is het onderscheid al veel kleiner. Denken Frank Vandenbroucke en Guy Verhofstadt fundamenteel anders? Is Luc Van den Bossche geen grotere liberaal dan veel VLD'ers? Is de internationale opstelling van Verhofstadt niet veel vooruitstrevender dan die van de socialistische leiders Tony Blair, Gerhard Schröder of Wim Kok? In de realiteit is het verschil niet meer zo groot."

Toch bizar dat persoonlijke contacten doorslaggevend zijn voor een politieke keuze.

"Het heeft ook te maken met structuren. De SP.A is een zeer sterke machine waarin je als individu makkelijk vermalen wordt. Die partij is bijzonder hiërarchisch opgebouwd rond twee grote leiders."

Twee?

"... En één lijder met gestipte 'ij'. Ik ben misschien wat cru voor Patrick Janssens maar het is wel zo. Patrick Janssens is een bijzonder fijne man maar ik heb niet het gevoel dat hij een doorleefd politicus is. Als je zelf een politiek beest bent, klikt dat niet. Als je met Verhofstadt en Dewael praat, voel je veel sterker dat politieke engagement. Sociaal-economisch staan ze waarschijnlijk rechtser dan ik, maar op andere gebieden hebben we wél veel gemeen. Bovendien zijn het bijzonder gedreven politici waardoor een gevoel van herkenning ontstaat. Wel, als ik dan nog de ruimte krijg om op mijn manier aan politiek te doen in hun partij, dan trekt me dat aan. En dan denk ik dat het ook wel zal lukken.

"Weet je, als ik louter op basis van ideologie had gekozen, was ik waarschijnlijk bij Agalev uitgekomen. Dat mogen jullie gerust weten. Daar is de structuur ook bijzonder hiërarchisch. (grappend) Daar heb je één leider die tegelijk ook lijder is."

Is ideologie dan zo bijkomstig geworden?

"Was ik twintig jaar jonger, ik had misschien een andere keuze gemaakt. Je wordt beïnvloed door de contacten die je hebt, de scherpe kantjes gaan er wat af, je beseft dat politiek ook heel veel te maken heeft met goed bestuur. Op dat vlak biedt de VLD de meeste kansen. Maar nogmaals, als ik als jonge mens in alle bevlogenheid een keuze had gemaakt, zou het waarschijnlijk een andere zijn geweest."

U hebt een pragmatische keuze gemaakt.

"Ja, maar ik blijf mezelf wel trouw. Ik ga niet anders denken. Ik zal dezelfde koppigaard blijven. Eerlijk gezegd denk ik dat ik ook daarom meer bij de VLD kan doen dan tussen de gelijkgezinden van Agalev of SP.A. Ik ben pragmatisch geworden, maar dan om van mijn politieke project méér te kunnen realiseren."

Ooit gehoord van het Paul Staes-syndroom? Die dacht op zijn eentje bij de CVP een groene vleugel uit te bouwen.

"Ik weet dat ik een groot risico loop. Noem het gerust overmoed. Binnen een paar jaar zal ik diep in mijn hart moeten kijken. Als het tegenvalt, zal ik dan de gepaste conclusies trekken. Gun mij nu deze uitdaging. Als ik een paar zaken in beweging kan brengen bij de VLD, zal ik gelukkig zijn. De enige andere optie is stoppen."

U past helemaal niet in de VLD. U draagt geen flitsende maatpakken, u hebt geen gel in uw haar, u rijdt niet met een BMW.

"Ik rij met een Mercedes. Een gedateerde stationwagen vol krassen en met al meer dan driehonderdduizend kilometer op de teller. Serieus, er is bij de VLD ruimte voor een progressief, menselijk links-liberalisme. Als de VLD zijn klassiek imago iets meer laat varen en de links-liberalen wat meer ruimte geeft, is dat nuttig voor de partij zelf. Daarmee wil ik niet zeggen dat ik per se hét gezicht wil worden van die strekking, ik wil ze alleen wat meer naar voren schuiven. En als ik vind dat ik over de draad moet klimmen in Kleine Brogel, zal ik dat nog altijd doen. Er zijn trouwens VLD'ers die niet begrepen waarom er nooit een van hen in Kleine Brogel was."

Maar gaat u zich daar thuis voelen?

"Zowel Fons Borginon als Vincent Van Quickenborne hebben mij al verteld dat die studiedagen met de NCD van Johan Van Hecke zeer open bijeenkomsten waren, waar ook heel wat progressieve geluiden te horen waren. Ik denk dat ik niet bang hoef te zijn. Toch wil ik eerst zo'n intentieverklaring, al blijft papier geduldig. Zo'n formeel engagement van de andere kant vind ik symbolisch en politiek belangrijk.

"Al draait het uiteindelijk om vertrouwen, en dat heb ik. Een bankwaarborg kunnen ze me niet geven, maar ik heb wel een geloof in die mensen."

Volgens Bert Anciaux zit u op dit moment te onderhandelen met de grootste cynicus van de Wetstraat.

"Die uithaal naar Karel De Gucht was niet echt fair. De poging van Spirit om het hele debacle op De Gucht af te schuiven, was nogal grotesk. Er waren al gesprekken bezig over allianties. Ik zeg al een half jaar dat die optie mijn voorkeur wegdraagt. Wel, dan moet je niet doen alsof de reactie van Karel op het interview van Bert de boel heeft doen ontploffen en Margriet, Vincent en mezelf over de streep heeft geduwd. Het was de verkrampte strategie van de partij die ons heeft doen vertrekken. In mijn beslissingsproces heeft het gesprek dat ik vorige week dinsdag had met Karel De Gucht geen enkele invloed gehad. Nul."

U wilde in geen enkel geval met Spirit alleen naar de kiezer?

"Inderdaad, en dat heb ik meer dan een maand geleden al gezegd aan de top van de partij. In dat geval zou ik, onafhankelijk van de peilingen, mijn vrijheid nemen. Ik heb dat in beperkte kring uitgesproken omdat ik de partij niet in haar totaliteit wilde doodknuppelen."

Waarom deed de uitslag van Spirit in de peilingen er niet toe voor u?

"Als ik het gevoel had gehad dat we acht of negen procent konden halen, zaten we in een ander scenario. Maar dat gevoel was er niet. Of we nu twee of vijf procent haalden... Dan ben je sowieso een bijzonder kleine partij die niet kan wegen op de politieke besluitvorming. Na dertig jaar actie, vooral in de VU, wilde ik niet opnieuw door de woestijn trekken. Vooral omdat ik geen groeipotentieel zag. Daarom heb ik in alle duidelijkheid gezegd dat ik daar mijn toekomst niet in wilde steken. Het links-liberalisme is een positie in het politieke landschap maar geen stroming in onze samenleving. Als ik dezelfde dynamiek had gezien die er bij de oprichting van de VU of van Agalev was, zou ik ervoor gegaan zijn. Maar daar geloofde ik echt niet in."

Eigenlijk vindt u, net als Margriet Hermans, dat Spirit een vergissing was.

"Als men had gekozen voor een alliantie, was Spirit geen vergissing geweest. Maar ik geef Margriet geen ongelijk."

U zei anderhalve maand geleden al dat u niet alleen wilde doorgaan, vervolgens werd er een imagocampagne gelanceerd. Je zou van minder moedeloos worden.

"Ik vond dat tegennatuurlijk en ik denk dat ik dat mag zeggen zonder een verrader te zijn. Ik heb me ook intern laten horen. Het moet uniek zijn in de Belgische politieke geschiedenis dat een partij miljoenen spendeert om een opiniepeiling (in La Libre Belgique, RG/BE) te winnen. Daarmee creëer je misschien goodwill bij de politieke waarnemers, maar eigenlijk vervals je gewoon die enquête. Als je campagne voert op een moment dat de anderen dat niet doen, is het makkelijk om een kleine bult te veroorzaken in je percentage. Zo bedrieg je je jezelf. Ik kon daar niet mee leven. Alleen luisterde men niet. Als dat te vaak gebeurt moet je op de duur je conclusies trekken. Anders word je moe. Ontzettend moe.

"Nog zo'n voorbeeld. Toen we ons programma voorstelden, noemde iedereen ons links-liberalen. Ik zei: laten we daar onze onderkop van maken. Geef toe dat die duidelijker is dan 'Vrije Democraten in Vlaanderen, Europa en de wereld'. Alleen bestond er intern een ongelooflijke angst om dat etiket links-liberaal te claimen. Dat was onbespreekbaar, ook voor Bert. Sommigen dachten dat dat etiket een breekijzer was om Spirit binnen te loodsen bij de VLD. Wel, dat was absoluut niet het geval. Ik ben ook geen volbloed liberaal zoals Vincent en Margriet. Ik was bereid om me neer te leggen bij een andere richting dan de VLD."

En dan was u met overtuiging SP.A-foldertjes beginnen uitdelen?

"Spirit-foldertjes. Dan was het 'SP.A-Spirit' geweest. Of 'SP.A, partij met Spirit', zoals Bert al had voorgesteld. Dat was een denkspoor dat blijkbaar circuleerde. Enfin, het is niet gelukt."

Begrijpt u waarom Bert Anciaux wél bij Spirit blijft terwijl hij net als u voor een alliantie is?

"Waarom geven ze elkaar niet de vrijheid? Spirit werd door veel andere partijen benijd om die groep van zeventien parlementsleden. Als ieder zijn eigen weg was gegaan, zouden er veel van die mensen aan de bak gekomen zijn. En binnen een jaar zouden we mekaar misschien zijn tegengekomen in een nieuwe paars-groene coalitie. Op die manier hadden veel mensen op een gelukkige manier aan politiek kunnen blijven doen. Voor de militanten was dat natuurlijk een slechte optie, hoewel ik ervan overtuigd ben dat velen gevolgd zouden zijn.

"Iedereen moet zijn eigen positie kennen. En de tijd staat niet stil. Ik weet niet wat er de volgende maanden en jaren nog gaat gebeuren."

U vreest dat het bij Bert deze keer geen tien maanden zal duren? Dat het geen ezelsdracht maar een vroegtijdige bevalling wordt?

"Dat weet ik echt niet. (zucht) Ik zou veel dingen kunnen zeggen maar ik wéét het gewoon niet. Dat heeft trouwens ook meegespeeld bij mij: dat ze nu hebben gekozen om alleen door te gaan, is absoluut geen garantie dat ze uiteindelijk ook samen naar de verkiezingen zullen trekken. Tja, waarschijnlijk heeft ook het feit dat Bert en Paul minister zijn, een rol gespeeld. Als zij nu bougeren, komt de stabiliteit in de regering meteen in het gedrang. Dat is een eerbare afweging die zeker heeft meegespeeld, ook bij Bert."

U gelooft niet in een happy end voor Spirit.

"Ik gun hun nochtans alle succes, wat dat ook moge betekenen. Ik ben niet haatdragend. Ik heb daar nog altijd vele politieke vrienden. Lei Clijsters (ex-Rode Duivel, RG/BE) heeft ooit eens gezegd dat een voetballer die op de bank zit moet hopen dat zijn ploeg verliest. En dat hij het anders niet hééft. Ik denk dat hij juist zit. Alleen zit ik nu niet op de bank. Ik zit gewoon in een andere ploeg. (corrigeert zich) Ik zal waarschijnlijk in een andere ploeg zitten. Mijn vorige ploeg hoeft niet te verliezen."

Misschien zit u volgend jaar wel in een verkiezingsdebat met louter ex-VU'ers, allemaal bij een andere partij.

"Zou dat niet prachtig zijn? Dat we het allemaal zo ver brengen dat we een andere partij mogen vertegenwoordigen in een debat? Dan ben ik gelukkig. Als we ten minste allemaal trouw gebleven zijn aan onze principes."

Dat wordt dan wel, in VU-traditie, een debat met het mes op tafel.

(lacht) "Nu bent u lelijk. Neen, dan krijg je een interessant debat. Spijtig genoeg weet ik dat het niet makkelijk is om je principes trouw te blijven als je overstapt. Kijk naar een aantal van mijn 'voorgangers'. Als ik ooit zo word, moet u het mij maar komen zeggen. Stel dat ik volgend jaar als VLD'er in een debat zit met Bert Anciaux van de SP.A, Herman Lauwers van Agalev en Geert Bourgeois van de N-VA... Dat zou toch bewijzen dat we een ongelooflijke impact hebben gehad."

Het getuigt van een nogal postmoderne visie op politiek.

"Ik zou dat geen droevig einde van het VU-verhaal vinden. Het zou een mooi vervolg zijn op een project dat bijna af was. Het is een verhaal van een aantal individuen die hun nek hebben uitgestoken in een partij die rond een programma was opgebouwd. In de VU ging je niet om carrière te maken maar wel omdat je erin geloofde. Als al die sterke figuren hun weg vinden in een andere partij, is dat toch mooi?"

U verheugt zich er al op om met Ward Beysen rond de tafel te zitten?

(rustig) "Dat is toch een hartverwarmend vooruitzicht. Ik kan me voorstellen dat het een warm debat zou worden. Ach, ik weet dat dat moeilijk is, maar ik heb vroeger ook in dezelfde partij gezeten met Hugo Coveliers en Jef Valkeniers."

Binnenkort opnieuw, dat wordt een blij weerzien.

"Dat zal bij de een al iets makkelijker gaan dan bij de ander. Wat moet ik daar op zeggen? Om het voorzichtig uit te drukken: zij zijn niet de sirenes geweest voor wier zang ik bezweken ben. Zij behoren tot de partij waarmee ik een verhaal wil maken. En misschien lukt dat wel."

Zeven maanden geleden noemde u dat VLD-verhaal nog 'verward', 'weinig consistent' en 'té veel riekend naar macht'.

"Dat ging niet over het VLD-verhaal, maar over het huwelijk met de NCD. Ik heb met Johan Van Hecke in het verleden lange gesprekken gevoerd en wij stonden zeker niet ver uit mekaar. En in het begin, toen het ging om Réginald Moreels of Raf Vermeire, zag ik ook wel linken tussen de NCD en Spirit. Ik ben me vragen beginnen stellen toen er mensen als Karel Pinxten bijkwamen. Daardoor werden de compromissen binnen de NCD al zo complex dat er eigenlijk nog weinig kon worden toegevoegd aan het VLD-verhaal. Het werd meer van hetzelfde.

"Dat wil ik niet. Ze moeten mij niet nemen omdat ik in Laakdal en omstreken wat stemmen haal. Ik wil iets veranderen in de beeldvorming van de VLD."

Tot slot, mogen we nog een afscheidsboodschap noteren voor Bert Anciaux?

(denkt heel lang na) "Laten we vrienden blijven. (krijgt het moeilijk) Als dat kan."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234