Donderdag 20/02/2020

Idealistische Kony-jagers brengen slachtoffers in nog groter gevaar

Deze ochtend zouden in alle Amerikaanse steden duizenden affi- ches van de Kony 2012-campagne moeten hangen, de apotheose van de opzienbarende actie van de ngo Invisible Children die ijvert voor de arrestatie van de Oegandese krijgsheer Kony. Maar ondanks het succes van de campagne weerklinken almaar meer kritische reacties.

De actie begon nochtans als een droom: op 5 april lanceert Invisible Children een YouTubefilmpje waarin de Amerikaanse ngo oproept om de Oegandese krijgsheer Joseph Kony te arresteren. Kony en zijn Lord's Resistance Army ontvoerden in 25 jaar 60.000 kinderen die werden ingezet als kindsoldaten en seksslavinnen. De vulgariserende maar ingenieus gemonteerde clip werd een wereldwijd succes met 100 miljoen hits, een absoluut record. Terwijl Kony voordien vooral bekend was onder Oegandezen en Afrikakenners, wordt de LRA-leider in enkele dagen tijd een wereldberoemde schurk. Jason Russel, de charismatische stichter van Invisible Children, groeide dan weer uit tot de held van het verhaal die op zowat alle internationale televisiestations wordt opgevoerd.

Russel en de zijnen lanceerden ook een actie waarbij sympathisanten via internet voor 30 dollar een campagnekit met affiches kunnen kopen. Die actie beleeft dezer dagen haar apotheose met de 'Cover the Night'-actie waarbij plakploegen in vele Amerikaanse steden Kony 2012-posters zullen ophangen. Ook in België bestaat er een Kony 2012-afdeling die zich Belgium Cares noemt. Hannes Roets, een van de initiatiefnemers: "Het filmpje van Invisible Children heeft me enorm aangegrepen. Het schudde me wakker. De verhalen van die kindsoldaten zijn bijzonder choquerend. Ik kreeg een gevoel: 'We moeten iets doen.' We zullen affiches verspreiden en via Twitter sporen we bekende Belgen als Herman Van Rompuy, Didier Reynders, Jeroen Meus en Lesley-Ann Poppe aan om mee te stappen in onze campagne."

Feit is wel dat het Belgische initiatief afstand heeft genomen van Invisible Children. Roets: "De Amerikaanse actievoerders zijn voorstander van een militaire interventie om Kony te arresteren. Zover willen wij niet gaan. Wij vinden dat onze politici met verantwoordelijken van de Afrikaanse Unie rond de tafel moeten gaan zitten om het probleem-Kony op te lossen."

Dat Roets en zijn medeactivisten zich van Invisible Children distantiëren, heeft ook te maken met het feit dat Jason Russel twee weken geleden in opspraak kwam toen hij in San Diego op klaarlichte dag naakt en masturberend over straat liep. Russel zou mentaal gekraakt zijn door het supersonische succes van de Konycampagne. Invisible Children verloor op die manier zijn boegbeeld, waardoor de hype wel eens zou kunnen platvallen.

"Maar dat neemt niet weg dat we hier met een opmerkelijk fenomeen te maken hebben", zegt communicatie-expert Nico Carpentier (VUB). "Invisible Children concentreert een groot deel van zijn fondsen, mensen en energie op media-acties en kan terugvallen op het uitgebreide netwerk van de Amerikaanse evangelische kerken. Hierdoor werd hun YouTubefilmpje een ongeziene hype waardoor ook tv-kanalen, kranten en andere media in dit verhaal stapten. Probleem met deze actie is natuurlijk dat Invisible Children pleit voor een militaire interventie. Dat geeft me een zeer oncomfortabel gevoel. Een technisch zeer geraffineerd filmpje wordt gebruikt om problematische oplossingen te verkopen."

Afrika-expert Koen Vlassenroet (UGent): "We kunnen hieruit een belangrijke les trekken: wie handig gebruikmaakt van sociale media kan eender welke onzin verspreiden. Wat me wel opvalt, is dat de gebreken van de campagne als een boemerang in het gezicht van de actievoerders zijn teruggekomen."

Ook in de Afrikaanse regio's waar Kony en zijn rebellen actief zijn, wordt kritisch op het succes van Invisible Children gereageerd. Pijnlijke illustratie hiervan was een projectie van de Kony 2012-film in de Oegandese stad Gulu, waar toeschouwers al na enkele minuten begonnen te joelen omdat er amper Afrikanen aan het woord kwamen. Wat volgde was een stampede waarbij één dode viel. Ook in de regio van de Congolese stad Dungu, waar Kony de afgelopen jaren 2.000 doden maakte, zijn weinigen blij met het succes van de film. Ernest Sugule, van de organisatie SAIPED: "Het goede aan het filmpje is dat zoveel mensen Kony en het LRA hebben leren kennen. Maar het grote gevaar is dat Invisible Children voorstander is van een militaire oplossing. Wij hebben de gevolgen van de Amerikaans-Oegandese operaties van 2008-2009 aan den lijve ondervonden. Kony splitste zijn leger op in kleine groepen die bijzonder brutaal wraak namen op de bevolking. Gevolg: 2.000 doden, 300.000 ontheemden, 2.000 ontvoerde kinderen. Telkens als het LRA onder druk komt te staan, gooien ze zich op burgers. Ik vroeg me de afgelopen weken af of die enthousiaste Amerikaanse ngo-mensen wel beseffen waarmee ze bezig zijn. Met hun idealistische oproep brengen ze vele mensenlevens in gevaar."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234