Zondag 16/05/2021

Iconische hoezen tentoongesteld in Antwerpen

Bryan Ferry behoort al bijna veertig jaar tot de meest invloedrijke stijliconen in de popmuziek. Als aanvoerder van Roxy Music was hij één van de eersten die via platenhoezen en artwork een visuele identiteit bedacht die haast even belangrijk zou worden als de muziek zelf. Een selectie van deze wereldberoemde beelden - én de fotoreeks met Kate Moss die voor de nieuwe cd Olympia werd gemaakt - is vanaf morgen te bekijken in Antwerpen. ‘Mooie vrouwen werden altijd al gebruikt om van alles en nog wat te verkopen. Waarom zou je het dan niet mogen doen om muziek aan de man te brengen?’

DOOR BART STEENHAUT

“De eerste hoes was meteen cruciaal, omdat die de norm bepaalde voor wat we later zouden gaan doen. Ik wilde geen ordinair beeld met een foto van de groep, zoals dat toen gebruikelijk was. Het moest glamoureuzer. Kleurrijker, ook. Ik was toen echt de baas in de groep. Ik schreef de songs, en had afgelijnde ideeën over hoe we onze muziek in beeld moesten brengen. Het feit dat ik net vier jaar kunstacademie had gedaan, was daar wellicht niet vreemd aan. Op de één of andere manier was ik in de muziek terechtgekomen, maar ik voelde me nog steeds artiest. Dus de muziek die we met Roxy Music maakten, moest kunst zijn. Hoge kunst of lage kunst, daar spreek ik me niet over uit. Misschien lag het er wel gewoon tussenin. Met Anthony Price had ik een designer die helemaal op mijn golflengte zat en samen zijn we tot dit beeld gekomen. Kari-Ann Moller - het meisje op de cover - was een echte glamourgirl, en één van de mooiste meisjes uit die periode. Je had drie topmodellen toen. De andere waren Amanda Lear - die we op For your pleasure zouden gebruiken -, en Gala Mitchell, met wie we jammer genoeg nooit samengewerkt hebben. Ik zag ons artwork als een manier om kunst voor de mensen te maken, op een moment dat het brede publiek daar nog nauwelijks mee in contact kwam. Het was de tijd voordat een nieuwe generatie jonge artiesten - Damien Hirst en zo - kunst bij de grote massa introduceerden.

De dag dat de plaat uitkwam liep ik toevallig voorbij een platenwinkel in Kings Road - een buurt waar we toen vaak rondhingen omdat onze manager er zijn kantoor had - en de hele etalage hing vol met alleen maar die ene hoes. Alsof het een schilderij van Andy Warhol was. Dat heeft me toen enorm geraakt. Ik vond het veel mooier dan kunst in een museum of een galerie.

Kari-Ann moest eruitzien alsof ze uit een doos chocolaatjes kwam. Als een snoepje. Daarom ziet ze er een beetje uitdagend uit. Er zit een verlangen in haar blik dat ik erg aantrekkelijk vind. De sfeer van die foto is eigenlijk erg fifties. Ik was haar wat uit het oog verloren, maar een paar jaar geleden kwam ik haar tegen op de filmpremière van Flashbacks of a fool, waar één van onze nummers uit deze plaat - ‘If there is something’ - een belangrijke rol in vervult. Ze was er samen met Anthony. En ze zag er nog steeds fantastisch uit. Ik geloof niet dat ze veel geld gekregen heeft voor die fotosessie. In die tijd deden mensen nog dingen omdat ze erin geloofden. Uit passie. Dat krijg je nu niet meer uitgelegd.”

“We zochten iets dat in het verlengde van die eerste hoes lag, maar dit keer wilden we de glamoureuze vrouw in een andere context plaatsen. De vorige keer waren we voor pastelkleuren gegaan, dus nu opteerden we voor zwart. De muziek was - na een tournee van een jaar - veel donkerder geworden. Veel volwassener, ook. Er zat een scherper randje aan.

De futuristische stad die je op de achtergrond ziet is een beeld van Las Vegas dat we een beetje bewerkt hebben. Het idee om er een zwarte panter bij te halen kwam vast van Anthony. Alleen: we hebben het beest zodanig verdoofd tot het nog nauwelijks op z’n poten kon staan. Amanda Lear droeg een jurk in pvc die er erg ‘sm’ uitzag. Heel erg ‘you can look but you better not touch’. Ik hield erg veel van Amerikaanse wagens, en dus haalden we er een zwarte Cadillac de Ville bij. En ik kleedde me op als een chauffeur die op die vrouw staat te wachten. Het is een tafereel waar je een heel verhaal bij kan verzinnen, en het beeld blijft op je netvlies staan.

Ik was goed bevriend met Amanda Lear. We gingen vaak uit, en ze had een ontzettend amusant gevoel voor humor. Ongelofelijk intelligent. Maar tegelijk very bitchy. In zekere zin was ze gewoon one of the guys. Achteraf is ze een celebrity geworden, die in Italië en Frankrijk grote televisieshows presenteerde.”

“De derde plaat, maar we zaten nog steeds boordevol ideeën. Brian Eno was inmiddels vervangen door Eddie Jobson, die ook viool kon spelen en daardoor voor een nieuwe dynamiek zorgde in de groep. Het was op dat moment met voorsprong onze meest muzikale plaat. Op de koop toe had ik net mijn eerste solo-elpee gemaakt. Ik werkte heel snel, toen, en deed veel ervaring op.

De hoes van Stranded moest exotisme uitstralen. We wilden een beeld van een glamoureus meisje dat verloren was gelopen in de jungle. Alsof ze alleen door Tarzan gered kon worden. Haar jurk is helemaal nat, waardoor het lijkt of ze net uit de Amazonerivier was gekropen. Of misschien was ze wel aangespoeld, dat kan ook. Geen idee of het beeld bij de muziek paste, dit keer. Ik vrees er een beetje voor. (lacht) We werkten gewoon op gevoel. Ik was wel altijd in de buurt tijdens zo’n shoot. Meestal stond ik vlak naast de fotograaf. Instructies te fluisteren. Voor de eerste twee hoezen hadden we fotomodellen gebruikt, maar Marilyn Cole poseerde meestal naakt. Ze was net ‘Playmate van het jaar’ geweest. Later is ze getrouwd met de Europese baas van Playboy. Ze vond het dus helemaal niet vervelend om zo’n sexy pose aan te nemen. Geweldige vrouw. Achteraf is het nog een erg goeie vriendin geworden. Ze woont in New York, nu. En ze komt nog steeds naar onze concerten kijken.”

“Ik vertrok naar Portugal om er aan wat songteksten te sleutelen. Anthony Price en fotograaf Eric Boman waren er toevallig ook bij. We zaten in een dorpje, en ’s avonds gingen we wat drinken. Daar kwamen we deze meisjes tegen, en ik vond ze perfect voor de cover. De dag nadien hebben we deze foto gemaakt. Het waren geen professionele modellen en dat zie je. Ze hebben een zekere onschuld in hun ogen. Maar ze hadden wel affiniteit met muziek. De ene bleek de zus van Michael Karoli, de frontman van de Duitse avant-gardegroep Can. Het andere meisje was zijn vriendin. Dat soort toeval kan je niet forceren. We wilden ze eruit laten zien alsof ze betrapt werden door de koplampen van een auto terwijl ze net uit de struiken kwamen. Voor de shoot hebben we trouwens ook echt koplampen gebruikt. De inspiratie haalden we uit het Profumo-schandaal in 1963, waarbij de toenmalige minister van Defensie een seksuele relatie had met Christine Keeler, een callgirl van negentien. Ze spraken af in het landgoed ‘Cliveden House’. Een heel ander soort plattelandsleven dan waar we in de titel naar verwezen. Opwindend. Gevaarlijk, zelfs. Er kwam zelfs spionage aan te pas. Country life was - en is nog steeds - een erg goed lifestylemagazine. Beetje ouderwets, misschien. Maar wel met een heel sterke identiteit. Ik heb hun lettertype gepikt en gebruikt op de hoes. Met de meisjes heb ik nadien nog nauwelijks contact gehad. Maar ik ben wel nog steeds gek op deze foto.”

“De titel hadden we al, en dus lag het voor de hand dat we de hoesfoto aan zee zou nemen. Waar kom je anders een sirene tegen? (lacht) Ik had Nick Deville een paar dagen op prospectie gestuurd naar Wales om een goede locatie te zoeken, en hij vond een plekje vlak bij Anglesey met geweldige rotsen. Als de zee wild tekeerging werden ze helemaal overspoeld. Het idee was om ons model op de rotsen te leggen, en te wachten tot de golven op haar te pletter zouden spatten. Alleen: op de dag van de shoot was het de heetste dag van de voorbije tweehonderd jaar. Geen golf te bekennen. Dat plan viel dus in het water. We hebben ter plekke een alternatief bedacht, waarbij Jerry Hall - want zij is het - als een reptiel over de rotsen kronkelt. Ik had haar even voordien ontdekt in Vogue, waarvoor ze toen net één van haar allereerste opdrachten mocht doen. Jerry ging helemaal op in haar rol. Met dat heerlijke blonde haar zág ze er ook echt als een zeemeermin uit. We schilderden haar helemaal blauw, en ze heeft kleine vleugeltjes aan haar voeten. Jammer dat je daar zo weinig van ziet, eigenlijk. Zo’n shoot duurde een hele dag en achteraf hadden we meer dan vijftig beelden om uit te kiezen. Dat was doorgaans het moeilijkste. Ik loop nog altijd met het idee rond om eens wat te doen met de beelden die toen niét op de hoes zijn beland. Want daar zit erg goed materiaal tussen.”

“Meestal deden we een beroep op fotografen die in de reclame werkten. Voor Manifesto leek het ons mooi om een scène te creëren waar etalagepoppen een feestje vieren. Wie goed kijkt ziet dat er op de achtergrond ook twee echte meisjes in het gezelschap staan. Een tweeling die de hele tijd in de studio rondhing terwijl we de plaat opnamen. Ze werden onze mascottes (lacht).

Tot vandaag blijft het mijn favoriete cover. Ik heb het altijd belangrijk gevonden om meisjes als emblemen voor onze muziek te gebruiken. Liever dat dan zelf voor de camera te moeten staan. Wij waren muzikanten, dus we maakten muziek. Dát was waar we ons mee bezig moesten houden. Voor de meeste modellen die we gebruikten was het hun job om er goed uit te zien. Daar verdienden ze hun brood mee. Zelf voelde ik me heel ongemakkelijk tijdens fotosessies. Erg verlegen. Nog steeds, trouwens. Maar ik heb geen keuze. Als ik me verstop krijgt de cd geen aandacht, en dat zou zonde zijn voor al de jaren werk. Dus draaf ik voor mijn nieuwste cd op als gast tijdens ontbijttelevisieprogramma’s. Met succes dit keer, Olympia is momenteel alomtegenwoordig.”

“Het lettertype is het werk van de bekende Peter Saville. Ik wilde Griekse godinnen op de hoes, een thema dat we gek genoeg nog niet eerder hadden uitgediept. Ze zien er erg heroïsch uit. Als krijgers, bijna. Vandaar ook die speren. Ongetwijfeld heb ik me ook voor dit beeld door anderen laten inspireren, alleen heb ik een vreselijk geheugen. Vraag me dus niet door wie of wat. De vrouwen zijn we door een casting op het spoor gekomen. Natuurlijk hield ik onze vorige hoezen altijd in het achterhoofd. Ik hield het geheel voor ogen. Eigenlijk was Roxy Music de eerste band die heel bewust en consequent aan een visueel imago werkte. De twee parameters waar niet aan te tornen viel lagen voor de hand: ‘glamour’ en ‘meisjes’. Foto’s van mooie vrouwen werden sowieso gebruikt om van alles en nog wat te verkopen. Dus waarom zouden we ze dan ook niet inhuren om muziek aan de man te brengen? Ze waren gewoon mooi om naar te kijken.”

“Een stijlbreuk. Voor het eerst kijkt het model weg van de camera, en richt ze de blik op de horizon. Het is een foto die veel vragen oproept. Je weet niet zeker of het een jongen of een meisje is. Of de zon aan de einder opkomt of ondergaat. De foto is ’s ochtends vroeg genomen aan de westkust van Ierland, en de ridder op de hoes is eigenlijk Lucy Helmore, waar ik later mee zou trouwen. Haar ouders hadden een vissershuisje in de buurt. Ze draagt een valk met zo’n mooi maskertje op. De kleinste roofvogel die er is, en een verwijzing naar de Keltische mythologie en de legende van koning Arthur en zijn laatste reis naar het mysterieuze Avalon. Ik heb op die plek trouwens ook wat teksten geschreven die later op de plaat terecht zouden komen. Ik ben nog steeds zeer trots op het resultaat. De muziek werd door een heel andere generatie in de armen gesloten. De fans van het eerste uur vonden ze wat gladjes, maar de nummers klinken nog steeds tijdloos. Het is onze laatste cd geworden, en we zijn geëindigd met een hoogtepunt. Ik was het beu om altijd met dezelfde mensen te werken, en bovendien duurde de tournee veel te lang. Mijn stem had eronder te lijden, en ik was blij toen het erop zat. Ik had er echt genoeg van.”

“Kate Moss is goed bevriend met mijn zonen, en zelf heb ik haar de voorbije jaren ook een aantal keer ontmoet. Op feestjes, meestal. (lacht) ‘If there is something’ blijkt haar favoriete nummer aller tijden, wat me erg flatteert. Voor Olympia wilde ik de traditie van die klassieke Roxy Music-hoezen herstellen. Ik was op zoek naar een bekend gezicht. Iemand die paste bij de grandeur van de titel.

De fotoshoot met haar was ronduit fantastisch. Toen de cd uitkwam hing één van de beelden op het grootste reclamebord van Londen. Ik vond het ook meegenomen dat Kate zo’n losbandige reputatie had, want dat had de vrouw op het gelijknamige schilderij van Manet uit 1863 ook. Daar ontstond destijds een hele controverse rond: een stoere naakte vrouw met juwelen om de hals. Kate is de moderne versie van die vrouw. Een beeld waar ik trots op ben. Achteraf ben ik wat teleurgesteld in mezelf omdat ik de hoes als kunstvorm zolang verwaarloosd heb. Op mijn soloplaten stond meestal gewoon een foto van mezelf. Eén keer heb ik voor een schilderij van een paard gekozen. Dat werd meteen de slechtst verkochte cd uit mijn hele carrière. Dus doe mij maar een beetje glamour. In dit digitale tijdperk wilde ik, zowel inhoudelijk als wat vorm betreft, opnieuw een echt kunstwerk maken. Alleen zijn er nog nauwelijks platenwinkels om die herkenbare hoesfoto te zien te krijgen.”

Voor de nieuwe cd Olympia werd een fotoreeks met Kate Moss gemaakt. ‘Met deze plaat wilde ik de traditie van de klassieke Roxy Music-hoezen herstellen. Kate Moss paste bij de grandeur van de titel.’

Avalon, 1982. Voor het eerst kijkt het model weg van de camera. De ridder op de foto is eigenlijk Lucy Helmore, met wie Bryan Ferry later zou trouwen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234