Donderdag 05/08/2021

Iconisch opbergsysteem uit 1949 verschijnt weer aan de muur

Het String-opbergsysteem, een Zweeds designicoon uit 1949, wordt opnieuw uitgegeven. In Scandinavië is het al een megahit, nu België nog. ‘String was de voorloper van Ikea.’

oit budgetvriendelijke ruimtewinners in krappe fiftieshuisjes, nu collector’s items voor retroliefhebbers: de metalen boekenrekjes van Tomado zijn weer helemaal terug. Op rommelmarkten herkent u ze makkelijk aan hun ophangsysteem in ijzerdraad, hun metalen legplankjes en aan hun Mondriaan-kleurtjes. Het was 1958 toen de Nederlandse ontwerper D. Dekker met zijn wandsysteem op de proppen kwam. Een instant verkoophit, maar echt origineel was Dekkers ontwerp voor het Hollandse huishoudmerk Tomado niet. In Scandinavië waren soortgelijke wandrekjes al sinds 1949 in zwang. Het String System van de Zweedse architect Nisse Strinning (1917-2006) was een vaste waarde in Zweedse, Deense, Noorse, Finse en Duitse huishoudens. Het modulaire opbergsysteem werd in de sixties een icoon van het Scandinavisch design en werd verkocht tot in Afrika en Amerika. Halverwege de seventies raakte String in de vergetelheid. De wandrekjes leken definitief verbannen naar grootmoeders zolder. Tot een paar jaar geleden toen twee designbewuste Zweden - Peter Erlandsson en Pär Josefsson - de klassieker van onder het stof haalden en opnieuw begonnen te produceren. In Scandinavië is de re-editie al een grote hit. En in Duitsland zit het kastensysteem qua populariteit zelfs Ikea op de hielen. Nu String sinds kort ook in België te koop is, zal ook ons land zwichten voor het tijdloze Zweedse design. Of toch als we CEO Peter Erlandsson mogen geloven. “String is een typisch Scandinavisch ontwerp: de moderne, lichte stijl is van alle tijden. Onze slogan ‘modern since 1949’ zegt eigenlijk alles.”

De vraag blijft: wie zit nog te wachten op een zoveelste heruitgave? Waarom ontwerpen de initiatiefnemers niet gewoon een nieuw hedendaags boekenrek? Microgolfdesign lijkt wel de trend van het moment. De plastic kuipstoeltjes van Eames, de leren loungezetel van Le Corbusier en de houten Y-stoel van Wegner zijn maar een paar voorbeelden van kant-en-klare oude ontwerpen die opgewarmd worden. Het lijkt wel alsof meubelfabrikanten in tijden van financiële malaise massaal teruggrijpen naar succesrecepten uit het verleden. Al dan niet voorzien van nieuwe hippe kleurtjes. “Er kleeft net genoeg nostalgie aan de fiftiesplankjes”, countert Erlandsson. “In mijn ouderlijk huis was er geen String-plank te bekennen, maar bij mijn grootmoeder hingen ze wel aan de muur. Dat String een generatie over heeft geslagen, komt ons goed uit. Want - laat ons eerlijk zijn - niemand wil toch de smaak van zijn ouders kopiëren? In België, waar het Hollandse Tomado stukken populairder was dan String, wekt het merk geen nostalgische gevoelens op. Hier telt dus alleen het design. String is veeleer een tijdloze klassieker dan een brokje nostalgie.”

Ieder z’n string

Zoals de meeste Scandinavische ontwerpen blinkt String uit in eenvoud en functionaliteit. De laddervormige zijpanelen functioneren tegelijkertijd als drager voor de planken én als boekensteun. Met die twee basiselementen kan iedereen zijn eigen kast ontwerpen: van bescheiden boekenrekje tot wandvullend meubel. En wie na verloop van tijd plaatsgebrek heeft, breidt zijn String gemakkelijk uit met extra plankjes of modules. In het assortiment zitten ook magazinerekken, ladekasten, schuifdeurkasten en zelfs een bureaublad. “We hebben niets veranderd aan het originele ontwerp van Strinning”, vertelt Erlandsson trots. De Zweedse bedrijfseconoom had jarenlang samen met Pär Josefsson tot voor kort een consultancybedrijf voor de meubelbranche. Maar het duo zocht een nieuwe uitdaging en verkocht het bedrijf. Erlandsson: “Dat String een tweede leven heeft gekregen, is eigenlijk te danken aan mijn vrouw. Pär en ik zochten al een tijdje naar een idee voor een nieuw bedrijf toen zij me belde vanuit haar designwinkel. Er was zojuist een klant langsgeweest die een String-rekje wilde kopen. De volgende dag belde ik het bedrijf dat de productie- en verkooprechten van String had en dat bleek net bankroet te zijn. Pär en ik namen persoonlijk contact op met Nisse Strinning en hij was meteen enthousiast over ons plan. Hij was toen al 87 jaar, maar werkte nog steeds. Hij heeft voor de heruitgave van String zelfs een compleet nieuwe lijn getekend: de String Pocket met 15 centimeter diepe plankjes, speciaal bedoeld voor pocketboeken, cd’s en dvd’s. Die bestonden nog niet in 1949 natuurlijk. Hij stierf in 2006, maar een maand voor zijn dood maakte hij nog tekeningen voor ons.”

In the old days was String enkel verkrijgbaar met grijze dragers en berkenhouten plankjes. De heruitgave bestaat in zwart en wit, maar ook in bordeauxrood, blauw, roze, geel, mintgroen en beige. Zelfs eiken- en notenhout zijn aan het plankjesassortiment toegevoegd. “Ieder kiest zijn eigen stijl. Wie houdt van Fins design genre Alvar Aalto grijpt naar witte zijpanelen met berkenhouten planken. Wie de witte dragers met eikenhout combineert, gaat de Deense toer op. Grijs met notenhout ziet er heel gesofisticeerd uit, terwijl notenhout met zwart de sfeer van de fifties uitademt. Opvallend: meer dan de helft van onze klanten verlaat de winkel met een volledig wit exemplaar. Dat ziet er allesbehalve retro uit. Onze prijzen zijn wel nog retro: voor de kleinste module, de String Pocket, betaal je ongeveer 125 euro. Om een wandrek van twee of drie meter te bouwen, heb je zeker geen kapitaal nodig.” Wie nóg goedkoper af wil zijn, raden we aan om naar vintage exemplaren te zoeken. Wie kickt op de nieuwe versies, verwijzen we graag naar de sectie ‘my String’ op de String-website. Daar kan iedereen een foto van zijn eigen creatie uploaden. De mooiste wint een prijs. Een String-rekje, of wat dacht u?

Afwas

Een brokje String-geschiedenis voor de retroliefhebbers en meerwaardezoekers: String was niet alleen de voorloper van Tomado, het begon zelfs vroeger met zelfbouwpakketten dan Ikea. Dat ging ongeveer zo. In de jaren veertig werd lezen ontzettend populair in Zweden. De boekenverkoop steeg enorm, maar in de doorsnee naoorlogse huisje was er geen plaats voor grote boekenkasten. Daarom schreef uitgeverij Bonnier - de grootste van Zweden met eigen boekwinkels - in 1949 een ontwerpwedstrijd uit voor een modern en betaalbaar boekenrek. Van de meer dan driehonderd inzendingen won Nisse Strinning met glans. Motivatie van de jury: “Dankzij de platte verpakking is het rek eenvoudig en goedkoop te transporteren én is het eenvoudig zelf in elkaar te zetten.” Hoe Strinning op het idee kwam, is nog een ander verhaal. De architect was te lui om de vaat af te drogen en vond handdoeken erg onhygiënisch. Daarom ontwierp hij in 1946 een afdruiprekje uit staaldraad. Om te voorkomen dat het zou roesten, beschermde hij het metaal met een laagje plastic. Het mechanisme om het vaatrekje onder te dompelen in vloeibare plastic was zijn allereerste uitvinding. “Op basis van deze vondst ontwikkelde Strinning een kastensysteem met mandjes: Elfa. Hij richtte er een apart bedrijf voor op dat werd gerund door een familielid. Omdat de vraag naar Elfa enorm groeide, werd het bedrijf enkele jaren later opgekocht door Amerikaanse investeerders. De inspiratie voor de zijpanelen van zijn boekenrek komt duidelijk van zijn geplastificeerde afdruiprek”, weet Erlandsson.

Toen meneer Strinning zijn ontwerp ‘String’ doopte, was er van piepklein ondergoed nog geen sprake. Maar anno 2011 is dat toch een minder voor de hand liggende naam voor een degelijk boekenrek. “Toen Pär en ik besloten String nieuw leven in te blazen, hebben we geen moment overwogen om de merknaam te veranderen. Ik zou geen betere naam kunnen bedenken. In String hoor je niet alleen de achternaam van de ontwerper, de naam verwijst ook naar het ontwerp zelf. De houten planken worden namelijk gedragen door stevige metalen draden, strings dus. Als mensen commentaar hebben op de naam, zijn we tenminste niet onopgemerkt voorbijgegaan. Het is een naam die blijft hangen.” n

nIn the old days was String enkel verkrijgbaar met grijze dragers en berkenhouten plankjes. De heruitgave bestaat in zwart en wit, maar ook in bordeauxrood, blauw, roze, geel, mintgroen en beige. En toch kiest het merendeel van de kopers voor wit.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234