Woensdag 04/08/2021

Huppelen in het spiegelpaleis van de schone schijn

theater

zuidelijk toneel hollandia bewerkt 'de onverschilligen' van alberto moravia

Moravia's debuutroman De Onverschilligen (1929) gaat over een generatie jongeren die, verstikt door het schijnvertoon van de bourgeoisie waarin ze opgroeiden, een nieuw leven willen beginnen. Maar telkens opnieuw moeten ze vaststellen dat ze daartoe niet in staat zijn. Het laat hen, als puntje bij paaltje komt, namelijk helemaal koud.

Antwerpen / Van onze medewerker

Tom Rummens

Moravia's roman gaat over het verschil tussen denken en doen, tussen willen en kunnen, tussen droom en daad. Maar zulke verschillen vallen spijtig genoeg makkelijker te beschrijven dan te ensceneren. Dat blijkt althans uit de bewerking van Hans Hoes en Nan Koch door het Zuidelijk Toneel Hollandia, die vrijdag haar Belgische première beleefde.

De keuze viel dan ook resoluut op een ander aspect van Moravia's beschrijving van de onverschilligheid: het primaat van de vorm. Dat resulteerde in een nogal eenzijdige maar niettemin interessante bewerking, waarin het banale centraal staat. Zo wordt elke potentiële aanklacht zonder pardon bedolven onder het getater over onbenulligheden. Dat aspect laat zich al aflezen uit de imponerende scenografie van Geert Peymen (DM 29/1). Een immense kroonluchter, het reusachtige speelvlak voorzien van een veelheid aan tafels, stoelen en salons. En spiegels. Véél spiegels, waarin de personages en het publiek zichzelf en elkaar zien bewegen. Spiegels die de complexe en beklemmende relaties benadrukken.

In die omgeving bewegen zich Mariagrazia (Chris Nietvelt), moeder van Carla en Michele (de werkelijke onverschilligen over wie zonet sprake was), Leo, haar minnaar, en Lisa, een zogenaamde vriendin van Mariagrazia, en de ex van Leo. Genoeg ingrediënten dus voor een kostuumdrama vol intriges en geroddel. Leo laat de oude Mariagrazia, zonder dat ze dat zelf wil beseffen, vallen als een baksteen en verleidt haar knappe dochter. Seks en geld, daar is het Leo om te doen, en Carla laat zich maar al te graag in die lege zeepbel meevoeren. Het is voor haar de makkelijkste uitweg uit het totaal oninteressante leven dat ze leidt. Michele weet aanvankelijk niets af van de relatie maar voelt wel een soort wrok tegenover Leo, de man die Michele voortdurend wijst op zijn gebrek aan mogelijkheden (échte wrok is het niet: tot dergelijke gevoelens is de jongen niet in staat, zoals Carla ook geen echte liefde kan voelen). Michele laat zich af en toe wel eens inpakken door Lisa, maar dat doet hij met nog minder overtuiging dan Carla zich aan Leo geeft. Mariagrazia ten slotte, de enige die niets van alle intriges wil weten, loopt tussen de tafels en spiegels door als een praatzieke tante die slechts één doel voor ogen heeft: naïef blijven.

En zo is dit verhaal een stoelendans geworden. Ook letterlijk: de ruimte wordt bijna uitgeput. Hoewel het grootste deel van de handeling zich vooraan afspeelt, wordt de gehele bühne in beslag genomen. Zelfs achter het podium wordt er gespeeld, en meer dan eens worden de gesprekken tot in de coulissen gevoerd. En toch doorbreken die bewegingen de beklemmende ruimte niet. Integendeel, ondanks het gehuppel en gebabbel blijven de personages opgesloten in een besloten universum zonder uitzicht op waarachtigheid.

Wat: De Onverschilligen Wie: Zuidelijk Toneel Hollandia Waar en wanneer: op tournee door Vlaanderen en Nederland tot 23 maart. Info op www.zthollandia.nlOns oordeel: De behandeling van de oppervlakkigheid is beklijvend.

Een nogal eenzijdige maar niettemin interessante bewerking, waarin het banale centraal staat

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234