Maandag 30/03/2020

'Hun werk kan zeker met dat van andere kunstenaars concurreren'

Ex-korpschef Luc Lamine organiseert prestigieuze veiling met werk van mentaal gehandicapten

De gewezen Antwerpse korpschef Luc Lamine zou het na zijn karaktermoord en het daaropvolgende eerherstel wat rustiger aan doen. Maar dat bleek buiten zijn energieke zelf gerekend. Lamine gaf het afgelopen jaar alles wat hij in zich had aan de organisatie van een benefietveiling ten voordele van vzw Rotonde, een tehuis voor mentaal gehandicapten.

Door Jeroen de Preter

ANTWERPEN l De lijst van prominenten die Lamine voor de veiling wist te mobiliseren oogt indrukwekkend. Zo stonden niet alleen vermaarde kunstenaars, maar ook enkele toppolitici werken af. 'Neem het van mij aan: dat zijn ook echte mensen.'

Betrokken Vlamingen, kortweg BV. Onder die vlag houdt veilinghuis Bernaerts op 22 oktober een grote benefietkunstveiling. De onbetwiste topstukken van de veiling zijn 25 werken die het resultaat zijn van een samenwerkingsproject tussen een beeldend kunstenaar met een mentale handicap en een woordkunstenaar met naam en faam.

Twee werelden van verschil? Luc Lamine ziet vooral de gelijkenissen. "De wereld van de psychiatrie en de wereld van de kunst zijn twee werelden waarin ik ook vroeger al regelmatig kwam bijtanken. Ik werk al bijna twintig jaar als vrijwilliger voor een tehuis voor mensen met een mentale handicap in Brasschaat. Ik deed en doe dat nog altijd bijzonder graag. Omdat het een echte wereld is, met echte, oprechte mensen, zonder agenda's. Dat hebben ze gemeen met grote kunstenaars. Ook dat is een pure wereld, met pure mensen. Geen gemakkelijke mensen, nee. Maar ze zijn wel echt."

De overeenkomsten tussen de twee werelden kun je in de genoemde 25 werken ook gewoon zien en voelen. Sommige teksten, zoals die van Wim Helsen, kun je lezen als een flirt met de waanzin. Omgekeerd lijkt menig beeldend werk van de hand van een ware kunstenaar.

"Het zijn ook echte kunstenaars", zegt Lamine. "In het tehuis waar ze verblijven heeft iedereen een beroep. Sommigen zijn er kok, anderen zijn kunstenaar. Het idee om hun werk aan de buitenwereld te tonen is al een aantal jaren oud. Het heeft zo lang geduurd omdat we er iets bijzonders van wilden maken. Kunst van mentaal gehandicapten wordt in de regel getoond in exposities die zich nadrukkelijk als dusdanig presenteren, en ook alleen maar werk van mentaal gehandicapten tonen. Dat wilden we niet. Hun werk is zo sterk dat het gerust kan concurreren of dialogeren met dat van andere kunstenaars."

Lamine veert op en loopt naar een werk van kunstenares Greet Moens. Boven en onder haar werk zweven haikuachtige verzen van Guy Mortier. Lamine vindt het geheel een meesterwerk. "En ik niet alleen", zegt hij. "Toen Mortier het werk zag, vergeleek hij het onmiddellijk met het plastisch werk van Hugo Claus. 'Een verbeterde Claus', zei hij."

Wat een zieke geest met een mens kan doen, heeft Luc Lamine aan den lijve ondervonden. Kort nadat hij beschuldigd werd van corruptie kreeg hij te maken met een zware depressie. Het contact met mentaal gehandicapten ging Lamine toen tijdelijk uit de weg. "Je eigen zorgen verwerken is een heel slechte motivatie voor dit soort werk. Als je er met die instelling aan begint, vlieg je meteen uit de bocht. Je moet jezelf aan die gasten kunnen geven. Dat kun je niet als je zelf in de put zit. Die gasten merken het trouwens goed genoeg als je zelf niet in de haak bent. Je mag die mensen vooral niet onderschatten. Wist je dat ze destijds, toen ik onder vuur lag, voor mij wilden gaan betogen in de stad?"

Pas toen Lamine zijn depressie overwonnen had, nam hij de draad van het vrijwilligerswerk weer op. "In die periode ben ik twee tot drie dagen per week in het tehuis geweest. Ik ben met hen naar de markt geweest, gaan wandelen en op fietsvakantie gegaan. De dingen die je ook met je vrouw doet, gewone dingen die tegelijk levensbelangrijk zijn."

Het afgelopen jaar investeerde Lamine al zijn vrije tijd in het Betrokken Vlamingenproject. "Het was enorm inspirerend en verrijkend, maar het heeft me ook volledig uitgeput. Met iedereen die meedoet ben ik uitgebreid gaan praten. Uitputtende gesprekken die soms een halve dag duurden, maar die ik wel noodzakelijk vond. Ik wilde dat de mensen die iets gaven dat uit betrokkenheid deden, en niet zomaar om van mijn gezeur af te zijn."

Onder de prominenten die Lamine tot medewerking wist te verleiden, bevinden zich ook Steve Stevaert, Guy Verhofstadt en Inge Vervotte. Nogal wat politici dus, een mensensoort die hem, een uitzondering niet te na gesproken, niet meteen heeft bijgestaan toen hij eertijds zo fel onder vuur lag. Is voor hen de schenking aan het project van Lamine niet ook een manier om aan schuldaflossing te doen? "Nee", zegt Lamine beslist. "Dat geloof ik niet. Politici zijn ook maar mensen, met soms cynische, maar vaak ook nobele drijfveren. Het is goed dat we dat met zo'n actie ook eens in de verf kunnen zetten. Een aantal van hen wilde trouwens anoniem een werk aan de veiling afstaan. Maar dat heb ik geweigerd. De geste is minder waardevol als ze naamloos is."

Zo mogelijk nog indrukwekkender dan de lijst met politici is die van beeldende kunstenaars. Zo wordt op de veiling onder meer werk aangeboden van Panamarenko, Philip Aguirre, Bruno Vekemans, Fred Bervoets en Koen Van den Broeck. "Maar geen Tuymans", vult Lamine aan. "Ik ken hem goed, als kunstenaar uiteraard, maar ook nog van de tijd dat hij portier was en ik flik. Toch heb ik hem niet om een werk gevraagd. Bewust niet. Iedereen zou naar dat werk kijken, de rest zou platgedrukt worden."

Dat een Tuymans de kassa nog net iets harder had doen rinkelen beseft Lamine, "maar de opbrengst is niet het belangrijkste. Bedoeling is dat we met de opbrengst een nieuwe stal bouwen voor de boerderij van de Rotonde. Daarvoor is ongeveer 300.000 euro nodig. Veel geld, en ik denk niet dat we dat zullen halen. Maar dat hoeft ook niet. Waar het hier om draait, is niet de uiteindelijke opbrengst, maar de boodschap. Een boodschap van respect, erkenning en waardering."

In het kader van BV wordt werk geveild van onder vele anderen Marc Sleen, Hugo Claus, Jan Bosschaert, Stephan Vanfleteren, Herman Brusselmans, Kris Peeters, Herr Seele, Merho, Jan Decleir, Julien Schoenaerts, Dirk Bikkembergs, Yves Desmet en Patrick De Spiegelaere.

De veiling vindt plaats op 22 oktober in Veilinghuis Bernaerts. Het komende weekend zijn er kijkdagen in de Galerie Van Campen en Rochtus in Antwerpen, een maand later kunt u nog gaan kijken bij Bernaerts.

Luc Lamine:

Je mag die gasten vooral niet onderschatten

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234