Zaterdag 06/06/2020

Hulp!

Het probleem is u, lezer, vast niet onbekend. U hebt heel veel trek in goed leesvoer, u stapt dus naar de boekhandel, de bibliotheek of de Boekenbeurs, om er binnen de kortste keren hopeloos te verdwalen. Hulp, roept u bij het aanschouwen van de boekenberg, maar tegelijk denkt u: wie of wat zou mij hier hulp kunnen bieden? Het is een vraag die, zoals trouwens wel meer serieuze vragen, vroeger allicht makkelijker te beantwoorden was dan nu. Als goede katholiek kon u altijd terugvallen op het Repertorium of de besprekingen van de priester-criticus in uw lijfkrant. De zeldzame ketter die deze adviezen in de wind sloeg, hoefde niet eens te wanhopen. Los van het Repertorium of de Boekenpaus was er immers ook nog de literaire canon, een lijst van boeken waarvan de Kwaliteit, de Schoonheid en het Belang onbetwistbaar leken. Onderwijzer, literatuurpaus, schrijver of bibliothecaris, allen zouden ze u, hongerig naar goed leesvoer, vertellen dat u met een boek van Homerus, Dante, Shakespeare of Stijn Streuvels altijd goed zit.

Over die literaire canon of wat daar nog van overblijft, gaat het artikel waarmee we dit boekenbeursnummer openen. En dat het kransje Vlaamse smaakmakers die we erover ondervroegen het niet altijd met elkaar eens is over het nut, de algemene geldigheid en de functie van een literaire canon, is nog zacht uitgedrukt. De literaire canon? "Volslagen onbelangrijk", vindt bijvoorbeeld Geert van Istendael. "Ik heb al te veel gecanoniseerde werken gelezen die me onnoemelijk verveelden."

Het is een duidelijk en verdedigbaar standpunt, maar wel een standpunt dat u, niet minder dan vroeger op zoek naar het kaf tussen het koren, niet echt vooruithelpt. Bovendien, en dat wordt door dezelfde Van Istendael onrechtstreeks ook aangestipt, schuilt er in extreem cultuurrelativisme meer dan één gevaar.

Een zwart-witdiscussie kunnen we u dus niet aanbieden, laat staan enige hulp in uw zoektocht naar goed leesvoer. Maar om u niet helemaal op uw honger te laten zitten, vroegen we de literaire smaakmakers om een toptien, een lijstje van boeken die zij om wat voor interessante reden dan ook op de literatuurlijst van de school zouden zetten. Niet iedereen bleek daartoe bereid, en slechts zelden liep er een lijstje binnen dat niet vergezeld was van gemor. Als er onder de ondervraagden ergens consensus over bestond, dan dat tien boeken veel te weinig is.

Wij hebben dat gemor gelaten voor wat het was. Natuurlijk is de wereldliteratuur samenvatten in tien titels een onmogelijke opgave. Tegen wie zegt u het trouwens. Als samenstellers van deze boekenbijlage worden we elke week weer gedwongen om uit het enorme aanbod van fictie én non-fictie een heel beperkte keuze te maken.

Hoe wij daarbij te werk gaan? Misschien is het wel onze heimelijke ambitie om een schoolmeester te zijn. Zo eentje van de soort die er niet bang voor is om wat te gidsen, zijn enthousiasme wil overbrengen, de discussie wil openbreken en de kritische zin aanscherpt - ook al keert die zich soms tegen jezelf.

Toegepast op dit nummer: als Walter Pauli vraagt of hij een extra pagina mag hebben voor zijn bespreking van de autobiografie van Dyab Abou Jahjah, dan krijgt hij die niet omdat hij onze adjunct-hoofdredacteur is, wel omdat hij in zijn stuk duidelijk maakt waarom dit boek die extra pagina repliek verdient. Als we gaan praten met debutante Margot Vanderstraeten, dan is dat niet enkel omdat "de recensenten op haar geilen" (Brusselmans), wel omdat we vinden dat de Debuutprijs dit jaar is uitgereikt aan een schrijfster die iets toevoegt aan wat al bestond. En als we al eens een boek door de gehaktmolen draaien, dan is dat meestal niet zozeer omdat we de smoel van de schrijver niet kunnen zien, wel omdat we beseffen dat alleen recensenten tijd hebben voor troep. Trouwens, u schreeuwde toch om hulp?

Voorts staat het u uiteraard vrij om het tegenovergestelde te vinden - zo kennen wij u.

Marianne De Baere Jeroen de Preter

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234