Vrijdag 01/07/2022

Huiskamers vol kunst

Het impressionisme, dat zijn toch de waterlelies van Monet en de zondagse flaneurs van Renoir? Onschatbare meesterwerken in musea of bankkluizen. Of in de kamers van een burgerhuis vlakbij de Brusselse Grote Zavel.

Natuurlijk heeft het zootje ongeregeld dat tussen 1874 en 1886 in Parijs amper acht tentoonstellingen bijeen improviseerde, een sterk merk neergezet. Zo krachtig zelfs dat hun erfgenamen zich moesten behelpen met de etiketten neo- en post-. Pointillisme en fauvisme spraken minder tot de verbeelding dan the real thing, en voor de goegemeente was het wachten op het kubistische geweld van Picasso, die een nieuwe mijlpaal heide en de deuren naar de moderne kunst voorgoed opengooide.

Die versie van de kunstgeschiedenis klopt niet helemaal, want het waren eigenlijk Monet en co. die een eerste stroomstoot van modernisme door de Europese ateliers hebben gejaagd. Hun invloed zou een halve eeuw nazinderen. Talloze kunstenaars trokken de natuur (en de stad!) in om vormen en lichtvlekken op doek te zetten zoals zij ze zagen.

Ons land stond daarbij op de eerste rij. Dertig jaar lang brachten de Brusselse kunstkringen Les Vingt en La Libre Esthétique de strafste kunst uit binnen- en buitenland naar de hoofdstad. Alle hoofdrolspelers maakten er hun opwachting naast heel wat kleine meesters, want het (post)impressionisme was een huis met veel kamers.

Kunst in huis

Dat kunnen we vandaag nagaan in een bescheiden tentoonstelling die de voorzichtige titel Autour de l'impressionisme kreeg en enkele tientallen fijne werken van Belgische schilders van begin twintigste eeuw samenbrengt.

Eigenlijk heb je daarvoor niet zo heel veel nodig, zo blijkt: vier kamers op de benedenverdieping van een burgerhuis vlakbij de Grote Zavel, een handvol verzamelaars die belangeloos hun mooiste stukken tonen en een stichting (de Association du Patrimoine artistique) die met wat overheidssteun exposities opzet en kunsthistorische studies publiceert.

Een steenworp hiervandaan presenteert het befaamde Fin-de-sièclemuseum noodgedwongen de highlights uit zijn vaste collectie, want veel geld voor zijsprongen, tijdelijke tentoonstellingen en ander veldwerk hebben ze daar niet (meer). Je hebt dus initiatieven als Autour de l'impressionisme nodig om interessant werk in de marge te tonen, of het gebeurt gewoonweg niet.

De wat aparte locatie - een woonhuis dat oogt als een galerie - is vreemd genoeg een grote troef. Het huiskamerformaat van veel werken komt er uitstekend tot zijn recht. Enkele zonnige, anekdotische landschappen horen thuis in de categorie 'verdienstelijke salonkunst', maar er zijn evengoed pareltjes te zien.

In de pasteuze toetsen van Emile Claus en zijn leerlinge Jenny Montigny lichten de Leieoevers en spelende kinderen in een hooimijt op. Hun collega Rodolphe De Saegher is vandaag zo goed als vergeten, maar hij mocht (terecht) het affichebeeld leveren. Zijn stemmige schilderij dateert uit 1923, zowat het chronologische eindpunt van de collectie.

Spreidstand

Een halve eeuw eerder was Brussel aan zijn postimpressionistische spreidstand begonnen. Anna Boch en vooral Guillaume Vogels maakten toen het mooie weer in de salons - ook in de winter, want met het krachtig opgezette Sneeuw gooide deze laatste in 1888 hoge ogen bij Les Vingt, waar hij samen met Paul Signac en co. exposeerde. Het doek werd sindsdien nooit meer getoond.

Heel wat werken die vandaag zijn samengebracht maakten trouwens deel uit van befaamde privéverzamelingen, met name van collega-schilders als Théo Hannon of Willy Finch, kunstpausen Edmond Picard en Octave Maus of uitgever Deman.

Kers op de taart is het ensemble met schilderijen, tekeningen en affiches van de jong gestorven Henri Evenepoel (1872-1899), van academiestudies over subtiele potloodschetsen tot werk dat hij in 1897 in Noord-Afrika maakte. Een kortfilm van criticus Paul Haesaerts uit 1970 over de kunstenaar krijg je er bovenop.

Museale kwaliteit in een rijtjeshuis, en nagenoeg gratis op de koop toe: het is zo goed als ongezien.

Tot 22 maart in A.P.A. (Charles Hanssensstraat 7, Brussel). Donderdag tot zaterdag, van 14u tot 18u

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234