Zondag 18/04/2021

Huiskamer als perfecte podium

Het verlies van zijn haren is al even een feit. Wat de streken betreft... Ex-theaterdirecteur Dirk Pauwels heeft een halve eeuw ervaring in de Vlaamse theaterstructuren maar besliste op zijn stappen terug te keren, back tot basics. Marsrichting: De derde colonne.

De derde colonne is een 'voorzichtige theaterbeweging' die staat voor een alternatief productie- en presentatiesysteem. Het levert kunst aan huis, op vraag van bewoners. Tijdens TAZ#2013 brengt actrice Ann Saelens de monoloog Ballast in de Oostendse huiskamers. Het is geen 'huiskamervoorstelling' die ook op scène zou functioneren, daarvoor is de context te precair. Ballast is gemaakt om direct, bijna onbemiddeld bij de toeschouwer op schoot te kruipen. Zonder toneellicht of decor. Pauwels: "We werken in de schaduw van de grote theaterstructuren. Glinsterend vanuit het donker."

Wanneer Dirk Pauwels een initiatief neemt, is dat meestal omdat hij een gemis bespeurt. Wat is dat gemis?

"Het bestaat eruit dat binnen de reguliere manier van theater produceren bepaalde dingen nooit een kans zullen krijgen. Dat is geen verwijt, het is een vaststelling. Theater functioneert volgens bepaalde wetten, die te maken hebben met herkenning. Ik wilde daar vanaf, omdat ik wilde dat werk als dat van Ann gezien werd. Daarnaast wordt er veel gedaan rond publieksopbouw, maar blijft het moeilijk mensen over de drempel te halen. Via De derde colonne bereiken we dat onervaren publiek, dat aangesproken wordt door vrienden, familie of buren. Het netwerk is direct. Natuurlijk zou Ann haar monoloog in een theater kunnen brengen, daar is ze sterk genoeg voor. Maar daarmee zou je de ziel wegroven."

Hoe ontstaan creaties binnen De derde colonne?

"Er zijn een artiest, een idee en een potentieel publiek. In het reguliere theater wordt de productiemachine in gang gestoken, met regels voor timing en communicatie. De derde colonne beslist zelf hoeveel tijd een project nodig heeft. Pas wanneer de artiest klaar is, komen we ermee naar buiten. De artiesten kunnen ook altijd afhaken. Elke vraag die binnenkomt voor Ballast wordt door Ann bekeken: heeft ze zin, heeft ze tijd?"

Ook de economische ruil is alternatief.

"De artiest krijgt een publiek, een ruimte en een kans om te spelen; de gastheer krijgt een voorstelling. Dat is de ruil. Wat het publiek betreft: iedere toeschouwer steekt bij het binnenkomen vijf euro in de kous. Het geld dat in die kous zit is van alle artiesten, want de investering is collectief, gesteund op solidariteit en vertrouwen. Eens de kous vol is, beslissen de artiesten waaraan ze het geld toewijzen: verdelen ze het onder elkaar? Geven ze het aan een goed doel? Investeren ze het in een nieuw project?"

De omkadering is erg nederig. Zien alle spelers dat zitten?

"Dat is de formule. De formule zegt: jij bent er, het publiek is er, en je speelt voor dat publiek. Als je een decor nodig hebt, moet je naar het theater gaan, en niet bij de mensen thuis komen. Natuurlijk is er een minimale aandacht voor vorm. Er is nagedacht over het tafeltje waar Ann aan zit, over wat ze aanheeft, over hoe ze spreekt. Maar dat is het. Noem je het theater? Ik wil er geen naam aan geven."

Steekt de kleinheid van dit project je niet? Je parcours voorheen was internationaal.

"Wie zegt dat De derde colonne niet internationaal kan gaan? Er zijn al vragen uit het buitenland. (grijnst) Maar goed, je hebt gelijk: de kern is simpel, de beschermende context cruciaal. Het mag geen internationaal project worden. De ambitie op dit moment is net om te tonen hoe mooi en belangrijk kleinheid is."

Is dit alternatieve systeem een statement tegen de logge productiestructuren van theater?

"Helemaal niet. Ik ben niet begonnen vanuit woede of verzet, ik wil de reguliere context niet bevechten. Beschouw De derde colonne als een aanvulling vanuit de schaduw. Ik wilde iets proberen, weg van communicatie, techniek, productie, afspraken, contracten. Ik wilde tot de essentie terugkeren, en die essentie is: er is een artiest, die artiest moet spelen en dat moet zo eenvoudig mogelijk georganiseerd worden."

Is het toeval dat jij met dit idee komt op het moment dat de reguliere subsidiesystemen onder druk staan?

"Ik wil daar niet te nadrukkelijk over doen. Maar als de crisis zich doorzet en het huidige antikunstenklimaat verhevigt, zou het kunnen dat een aantal structuren het lastig krijgen. Anticipeert De derde colonne daarop? Misschien onbewust wel, ja. Aan ons kan niet geraakt worden. We onttrekken ons aan elk systeem. Los daarvan heeft dit project ook te maken met mezelf, met wat ik in mijn leven nog wil. En als ik daarover begin na te denken is de slotsom snel gemaakt - geen gedoe."

Ballast, nog tot en met dinsdag 6/8 en van donderdag 8 tot zaterdag 10/ om 11u en 18u op locatie in Oostende. Info: www.theateraanzee.be.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234