Zondag 17/10/2021

Hugo Chávez incasseert eerste opdoffer in acht jaar

De Venezolaanse president Hugo Chávez ziet zijn plannen voor een hervorming van de grondwet door de neus geboord. 'Voorlopig dan toch', zei hij nadat hij zijn nederlaag in het referendum van zondag toegegeven had.

Door Lode Delputte

Caracas l Chávez kreeg zijn eerste opdoffer in acht jaar te incasseren. De zege van het neenkamp noemt hij een pyrrusoverwinning.

De Venezolaanse economie zou officieel "socialistisch, anti-imperialistisch en humanistisch" geworden zijn. Het privé-eigendom zou zijn verzwakt, de presidentiële macht versterkt in de zin van Chávez' (uitgesproken) wens om levenslang aan de macht te blijven. Niet verkozen 'volksmachten' zouden grote delen van het lokaal bestuur in handen gekegen hebben. Ook had Chávez een verkorting van de arbeidsduur en een verruiming van de sociale zekerheid in het vooruitzicht gesteld.

Maar de plannen gaan niet door. "Ik begrijp dat ze erg verregaand waren", zei Hugo Chávez zondagavond, toen duidelijk werd dat bijna 51 procent van de kiezers de hervorming verworpen had. "Ik feliciteer mijn tegenstanders met hun overwinning."

Tezelfdertijd noemde Chávez de zege van het neenkamp een "pyrrusoverwinning" en herhaalde hij wat hij na zijn mislukte coup van 1992 al had gezegd: dat hij zijn plannen "voorlopig" niet tot uitvoer kon brengen. Onder te verstaan: later misschien wel.

De president riep ook tot kalmte op. Toch barstte de gespannen rust die zondag de hele dag voelbaar geweest was, in ontlading uit. Aanhangers van Hugo Chávez lieten hun tranen de vrije loop, bij tegenstanders klonk feestvreugde alom.

Uiteindelijk blijkt 56 procent van de 16 miljoen stemgerechtigden naar het kieslokaal te zijn getrokken. Dat is een stuk minder dan onder vorige, steeds opnieuw door Chávez gewonnen referenda en verkiezingen.

Vooral onder tegenstanders van Chávez ligt het absenteïsme traditioneel hoog, waardoor, meent ook Michiel Baud van het Amsterdamse Latijns-Amerika-instituut Cedla, het neen in werkelijkheid vermoedelijk nog een stuk omvangrijker is.

"Het interessante", licht Baud tegenover De Morgen toe, "is dat de neenstem niet langer enkel van het rabiate anti-Chávezkamp afkomstig is. Net zo goed komt hij van tegenstanders die een constructieve middenweg willen bewandelen, weg van de scherpe polarisatie van de jongste jaren. Ook de protesterende studenten van de voorbije weken zijn geen mensen die terugwillen naar de politiek van vóór Chávez. Wel zijn ze de corruptie in de Chávezrangen beu, zijn plompheid ook. Die mensen hebben het signaal uitgestuurd dat het ook niet té gek moet worden."

"Alleszins zou Chávez nooit verloren hebben als de traditionele oppositie niet was bijgetreden door oud-Chávezaanhangers", oppert, daarover gebeld, Jean-Jacques Kourliandsky van het Parijse Institut des Relations Internationales et Stratégiques (IRIS). "Neem de voormalige minister van Defensie generaal Raul Baduel en een deel van het leger. Of nog, die chavisten die niet tegen de president zijn maar wel goed bestuur missen, het feit bijvoorbeeld dat een basisproduct als melk zo moeilijk te vinden is. Die groepen nemen de afstand niet langer tussen wat Caracas zegt en wat in realiteit gebeurt."

Toch zijn waarnemers het erover eens dat Chávez deze veldslag wel verloren heeft, maar zeker niet de oorlog. "Chávez had gezegd dat, als het nee zou worden, hij zijn koffers zou pakken", stelt An Vranckx van de Universiteit Gent. "Maar zover is het nog lang niet. Hij zal wellicht een poging ondernemen om er een gefatsoeneerde grondwetswijziging door te drukken."

Daarbij zal Chávez ook met de oppositie rekening moeten houden. Vranckx: "Nu deze uitschreeuw is gehoord, gaat de domper er misschien af die het protest in het verleden stil hield." DeGedachte >13

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234