Dinsdag 18/05/2021

Europa

'House of Cards' in Europa: hoe Martin Selmayr de macht naar zich toe trok

Martin Selmayr schopte het opvallend snel tot secretaris-generaal van de Europese Commissie.  Beeld AP
Martin Selmayr schopte het opvallend snel tot secretaris-generaal van de Europese Commissie.Beeld AP

De Europese Commissie kwam gisterenavond erg zwaar onder vuur te liggen in het Europees Parlement omdat voorzitter Jean-Claude Juncker op hoogst onorthodoxe wijze zijn kabinetschef Martin Selmayr had laten benoemen als nieuwe secretaris-generaal, de machtigste topambtenaar. De Europarlementsleden stemden voor een onderzoek over de zaak.

De commotie rond de recente benoeming van de Duitser Martin Selmayr tot secretaris-generaal (SG), de hoogste ambtelijke post bij de Commissie, gaat zowel over de procedure als over de ­persoon.

Eerst de procedure. De briljante jurist Martin Selmayr (47) was tot voor kort kabinetschef van Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker. Door het vertrek van een van de adjunct-secretarissen-generaal die onder de Nederlandse secretaris-generaal Alexander Italianer vallen, kwam daar een vacature. Selmayr ‘solliciteerde’.

Daarna komt de beruchte vergadering van de Europese Commissie van 21 februari, waarvan de notulen vorige vrijdag openbaar worden. Eerst volgt een lange reeks benoemingen op andere functies die de 28 Eurocommissarissen in slaap lijkt te sussen. Vervolgens wordt de promotie van Selmayr tot adjunct-SG bekendgemaakt.

Tot zover niets aan de hand. Maar enkele minuten later neemt tot ieders verrassing Italianer het woord om zijn pensionering bekend te maken. De datum (1 maart 2018) had hij in 2015 al afgesproken met Juncker. Verder wist niemand ervan. Dat is tenminste het verhaal.

Lees de opinie van Jelte Wiersma, correspondent EU voor Elsevier Weekblad. "Wordt partijkaart belangrijker dan nationaliteit voor Europese ambtenaren?" (+)

Juncker stelt daarop voor om zijn vertrouweling Selmayr, nauwelijks adjunct-secretaris-generaal, meteen maar te benoemen tot Italianers opvolger. Volgens de notulen riep dit geen vragen op. Eurocommissaris Marianne Thyssen zal tegenover Politico toegeven dat ze ‘verrast’ was, maar dat iedereen zich achter de benoeming schaarde.

Schijnkandidate

De twijfels namen pas daarna toe, toen bleek dat Selmayr geen serieuze tegenkandidaat had in de adjunct-procedure. Clara Martínez Alberola, ook werkzaam bij Juncker als adjunct van Selmayr, had zich officieel wel even kandidaat gesteld, maar trok zich daarna meteen terug, waardoor het vermoeden bestond dat ze een schijnkandidate was. Bovendien werd zij daarna de nieuwe kabinetschef van Juncker.

Een andere grote vraag was of Selmayr vooraf op de hoogte was van Italianers grote geheim om op pensioen te gaan. Zo ja, dan zou dit weleens een verdraaid doortrapte House of Cards-achtige machtsgreep kunnen zijn van de Duitser.

Dan de persoon Selmayr, want die maakt de affaire extra smeuïg. De man is zo’n beetje in alles het tegendeel van Italianer, een zachtaardige, zichzelf wegcijferende dossiervreter die met niemand ruzie heeft.

Selmayr houdt van confrontaties en laat zich graag overal zien. Tijdens Europese ­toppen begeeft hij zich geregeld tussen de ­journalisten om de standpunten van de Commissie te spinnen.

Het bespelen van de pers kan hij als een volleerde spindoctor. Zijn carrière in de Commissie begon in 2004, als perswoordvoerder. Vijf jaar later gooide hij zich vol overgave in een politieke functie, als kabinetschef van toenmalig commissaris Viviane Reding. Daarna ging hij dezelfde positie bekleden bij Juncker, net zoals Reding een Luxemburgse christendemocraat van de Europese Volkspartij.

Wat ook meespeelt – en een van de ­weinige dingen waar Selmayr niets aan kan doen – is dat hij een Duitser is. Op talloze ­sleutelposities in EU-instellingen of agentschappen zitten al Duitsers: de SG van het Europees Parlement is er een. De directeuren van de Europese Investeringsbank en het noodfonds ESM zijn Duitsers. De voornaamste kandidaat om Mario Draghi volgend jaar op te volgen als president van de Europese Centrale Bank is Jens Weidmann.

Bart Staes (Groen): "Wie het met Selmayr oneens is, wordt monddood gemaakt" (+)

Het Europees Parlement hield gisterenavond een beladen plenair debat in Straatsburg. Het ging daar over het vertrouwen van de EU-burger in ‘Brussel’, dat door deze affaire een nieuw dieptepunt lijkt te bereiken. De Commissie-Juncker heeft de ophef totaal onderschat, bleek ook uit de debatten. “U doet het slechter dan alle eurosceptici samen”, beet een parlements­lid commissaris Günther Oettinger gisterenavond toe, die bevoegd is voor personeelszaken en de kolen uit het vuur mocht komen halen in plaats van Commissievoorzitter Juncker. Zijn afwezigheid werd op alle banken veroordeeld.

De parlementariërs gaven gisterenavond de machtige parlementscommissie begrotingscontrole de opdracht om de zaak te onderzoeken. Enkele fracties willen daar ook de kwijting voor de Commissiebegroting, die normaal volgende week op de agenda staat, tegenhouden zolang Juncker geen openheid van zaken geeft.

Opmerkelijk is dat zelfs de liberalen, die de grote coalitie van EVP en sociaaldemocratische S&D meestal steunen, fel uithaalden. “Als de Commissie niet voorzichtig is, riskeert ze ­hetzelfde lot als de Commissie Santer”, verwees ALDE-fractieleider Guy Verhofstadt (Open Vld), naar de onfortuinlijke Luxemburgse Commissievoorzitter die in 1999 moest opstappen wegens schandalen over belangenvermenging. Zijn Nederlandse collega Sophie In ’t Veldt eiste eerder op de Nederlandse radio drastische maatregelen: “Ofwel vertrekt Selmayr, ofwel de hele Commissie.”

Ultiem machtsmiddel

Het ultieme machtsmiddel van het Europees Parlement is het wegsturen van de voltallige Commissie-Juncker middels een motie van wantrouwen. Ook de Europese ombudsman kreeg gisteren twee ­klachten over de benoeming die worden onderzocht.

Selmayr lijkt er voorlopig niet wakker van te liggen: hij zat ­gisteren rustig een meeting voor van de kabinetschefs van de ­commissarissen. Daarin werden de notulen over zijn benoeming op 21/02 bekrachtigd.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234