Maandag 18/01/2021

Griekse crisis

Houdt 'Merkollande' Europa samen?

Angela Merkel en François Hollande treffen elkaar voor spoedoverleg. Een grexit lijken beiden alleszins te willen vermijden.Beeld © EPA

De Europese Unie doorstond zijn zwaarste crisissen altijd dankzij topoverleg tussen Berlijn en Parijs. Angela Merkel en François Hollande staan nu voor hun grootste uitdaging ooit om het Europese project intact te houden. "De deur voor Griekenland staat nog altijd open".

In voorbereiding van een buitengewone top van alle euroleiders vandaag troffen Angela Merkel en François Hollande elkaar gisterenavond voor spoedoverleg over het grootste dilemma uit hun regeerperiode. Zelden was de inzet zo groot. Wijzen de leidende politici van Europa vandaag verdere toegevingen aan Athene af, dan staat een grexit voor de deur, met onvoorspelbare gevolgen voor Griekenland en de eurozone. Of effenen ze alsnog de weg voor een door Europa geschraagde schuldherschikking?

Beide opties zijn nog altijd mogelijk, zo bleek na afloop van de minitop in Parijs. "We zeggen zeer duidelijk dat de deur voor gesprekken openblijft", zei Merkel na afloop. Maar voor onderhandelingen over steun via het noodfonds ESM zijn de voorwaarden momenteel nog niet vervuld. Merkel vraagt dat Tsipras deze week nog een concreet plan voorlegt voor de economische toekomst van zijn land. "Er is niet veel tijd meer", viel Hollande haar bij. "Tsipras moet nu voorstellen doen. Het leidmotief de komende dagen is het laten samenklinken van solidariteit en verantwoordelijkheid."

Instabiliteit

Het goede nieuws is dat beiden nog altijd een grexit willen vermijden. Niemand wil de verantwoordelijkheid op de schouders om als eerste een steen uit het Europese huis te breken. Het risico bestaat dan dat zwakkere eurolanden, zoals Portugal en Spanje, op termijn volgen. Een geïsoleerd Griekenland zou dan ook snel een nieuw baken van instabiliteit worden aan een Zuidoost-Europese grens, die nu al erg volatiel is door de migratiecrisis en de talrijke conflicten aan de overzijde van de Middellandse Zee. Het zou dan zelfs kunnen dat het NAVO-land toenadering zoekt tot Moskou, een nachtmerrie voor de militaire alliantie en de VS die bij de EU aandringen om tot elke prijs een oplossing te zoeken.

Een verzoenend akkoord met de Grieken blijft dus voor 'Merkollande' het doel, al is vooral voor Duitsland de marge om toegevingen te doen erg klein. Waar Hollande, als socialistische president van een land dat zelf worstelt met de strenge Europese begrotingsnormen, wat graag de besparingsteugels lost, heeft Merkel in haar eigen Bondsdag nauwelijks politieke armslag. Conservatieven uit haar partij, onder leiding van financiënminister Schäuble, waarschuwen dat de euro door toegevingen aan de Grieken kan verzwakken op de internationale markten. Het signaal zou dan worden uitgestuurd dat de rigide architectuur van de muntunie een rekbaar begrip is, redeneren zij, waardoor ook andere eurolanden kunnen beslissen om het niet zo nauw te nemen met stabiliteitsregels.

Toch lijkt zelfs Merkel nu niet anders te kunnen doen dan haar partijmantra flexibeler in te vullen voor een groter goed: het overleven van de eurozone en in ruimere mate, de EU. "Als Europa de vaardigheid van het compromis verliest, is het verloren. Dat is haar eigen stelregel", becommentarieerde de toonaangevende Duitse krant Die Zeit gisteren. "Merkel is, anders dan Helmut Kohl en andere vroegere Europese leiders, geen Europeaan uit passie, maar om de rede. Ze weet dat het Duitse goed afhangt van vreedzaam samenleven en economische samenwerking met andere lidstaten. Daarom zal ze ook nu een compromis met Griekenland zoeken, al valt haar dat zwaar, en leidt dat tot schuldherschikking."

Hollande probeert tussen de Grieken en de Duitsers een brugfiguur te zijn, en overlegde al telefonisch met de Griekse premier Tsipras. Zijn minister van Financiën Sapin zei gisteren al open te staan voor een debat over schuldherschikking. Voor Frankrijk staat veel op het spel. Economisch verzwakt kan het land bij een grexit flink bloeden. De Griekse crisis blijkt er nu al koren op de molen van het anti-Europese Front National.

Gedeelde visie

"De Duits-Franse as is zich bewust van haar verantwoordelijkheid in deze unieke situatie", zegt Isabell Hoffmann van de invloedrijke Duitse denktank Bertelsmann Stiftung."Ik ben ervan overtuigd dat ze morgen in de Eurogroep een gedeelde visie uitdragen."

Volgens Hoffmann kan hun grootste uitdaging elders liggen. "Hoe moeilijk ook: Merkel kan een compromis over Griekenland bij haar CDU verdedigen als het erop aankomt. Het zal veel moeilijker zijn om alle leiders van de Eurogroep op één lijn te krijgen. Sommige eurolanden die het ook economisch moeilijk hebben, zijn niet noodzakelijk bereid om de Grieken een akkoord te gunnen dat er structureel anders zou uitzien dan voorheen." Onder meer de Poolse premier Ewa Kopacz liet al verstaan dat Athene volgens haar de eurozone moet verlaten.

Hoffmann verwacht dan ook dat Merkel en Hollande boven alles voorrang geven aan de stabiliteit van de muntunie. "Het wordt cruciaal dat de andere leden aan hetzelfde zeel trekken. Verdeeldheid kan men zich nu niet veroorloven. De gedachtegang is: red eerst de eurozone, wat er ook met Griekenland gebeurt."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234