Zaterdag 19/06/2021

stakingen

Houden Walen van stakingen gelijk Spanjaarden van stierengevechten?

De Franstalige spoorbond CGSP staakt aan het station van Namen. Beeld photo_news
De Franstalige spoorbond CGSP staakt aan het station van Namen.Beeld photo_news

Jaak Brepoels is auteur van 'Wat zoudt gij zonder 't werkvolk zijn?' en gemeenteraadslid voor sp.a in Leuven.

De Walen houden van werkstakingen gelijk de Spanjaarden van stierengevechten." Dat viel te lezen in een patronaal manifest uit, jawel, 1913. De toonzetting lijkt sindsdien nauwelijks veranderd. Vooral de politieke rechterzijde speelt daar gretig op in, door het syndicale verzet een communautair geurtje te geven: als behoort de stakingslust tot het DNA van "de Walen".

Klopt dat beeld van een balorig Wallonië en een gematigder Vlaanderen wel? Al in de vorige eeuw kwam binnen de socialistische beweging een verschil aan het licht tussen Vlaanderen en Wallonië, dat weinig of niets te maken had met een verschillende nationale geaardheid, maar wel met de ongelijkmatige industrialisatie aan weerszijden van de taalgrens.

Dank zij de bodemrijkdommen groeide Wallonië in de 19de eeuw uit tot een industriële topregio. Voor de arbeiders was echter de taalgrens en zelfs de grens met Frankrijk artificieel, aangezien de industriebekkens over de grenzen heen in elkaar overliepen. Honderdduizenden Vlamingen verdienden in Wallonië en Noord-Frankrijk hun brood. Het gevoel van lotsverbondenheid tussen Vlaamse en Waalse arbeiders was zeer groot en uitte zich in allerlei vormen van solidariteit. Veel broden uit de Gentse coöperaties vonden hun weg naar Waalse huisgezinnen, kinderen van stakers werden in Vlaanderen ondergebracht, met vele uitgewekenen bleven familiale en andere banden bestaan.

Toen de industrialisatie van Vlaanderen in de tweede helft van de twintigste eeuw doorbrak, waren de syndicale kaarten al verdeeld. Bij de ontdekking van het 'zwarte goud' in Limburg moest te allen prijze vermeden worden dat het brons-groene eikenhout zou verdorren tot knalrode distels en netels. De christelijke arbeidersbeweging wierp niet alleen een levensbeschouwelijke, maar ook een syndicaal-strategische dam op tegen het socialisme: klassenverzoening versus klassenstrijd. In de Waalse industriebekkens was de arbeidersklasse al vrij vroeg ontkerkelijkt, palmde de socialistische beweging het sociale landschap in en kwam het christelijke tegenoffensief te laat.

In Vlaanderen gebeurde net het omgekeerde en werd - behoudens oude industriële centra als Gent - het vrijzinnige en militante socialisme tot staan gebracht. De arbeidersbeweging was geografisch-communautair verkaveld in twee vrij gesloten universums: een overwegend vrijzinnige socialistische en de katholieke. En dat op een ogenblik dat de economische opgang van de ene regio gelijkliep met de neergang van de andere.

Jaak Brepoels Beeld Vertommen
Jaak BrepoelsBeeld Vertommen

Gevoel van verlatenheid

De economische vernieuwing die in de jaren 60 inzette, ging grotendeels voorbij aan Wallonië. Van de zogenaamde nationale sectoren (staal, steenkool, scheepsbouw en -herstelling en glasverpakking) bleef na decennia van herstructurering weinig (staal en glas) of niets (steenkool, scheepsbouw en -herstelling) meer over. Het verzet tegen die neergang werd in de jaren 50 zowel ideologisch als strategisch van antwoord gediend door een uitgesproken syndicalistische stroming: het renardisme.

Die stakingsbeweging van 1960-1961 toonde een defensieve en offensieve diepgang: langs de ene zijde het verweer van de arbeiders uit de traditionele sectoren tegen de dreigende bestaansonzekerheid, maar ook een mettertijd scherper omlijnd ongenoegen over de kapitalistische structuur, die verantwoordelijk werd geacht voor de industriële ineenstorting van Wallonië.

De vakbeweging moest in dat hervormingsproces de leiding nemen. Dat streven kreeg een communautaire inslag: tegenover het noodlijdende en door de Belgische holdings en het multinationaal kapitaal leeggezogen Wallonië stond een arbeidsvriendelijker, sociaal rustiger en vooral beter gelegen en dus toegankelijker Vlaanderen. Tot op vandaag is in Wallonië dat gevoel van verlatenheid onderhuids aanwezig gebleven, een gevoelen dat ongetwijfeld bij acties boven komt drijven en dat in Vlaanderen sterk onderschat wordt.

Maar laten we om ons heen kijken: de economische ontwikkeling heeft de beeldvorming aan weerszijden van de taalgrens doen slijten. Wie met de traditionele beelden het sociale landschap overschouwt, komt van een kale reis terug. Stakingsbewegingen hebben ook in Vlaanderen het strijdlandschap omgewoeld en militante bonden nemen ook hier het voortouw in de actie. In het Frans klinken slogans misschien wat militanter, maar ook uit de Vlaamse versies klinkt een even vastberaden overtuiging. Rood en groen kleuren aan deze zijde van de taalgrens niet bleker dan aan de overzijde.

Wie de huidige protestgolf een communautaire inslag wil geven, hanteert een even verborgen agenda als een eeuw geleden. Voor wie de vakbeweging geen goed hart toedraagt, is dat niet het enige argument om in weerwil van de grondige economische hertekening van het landschap te pleiten voor een terugkeer naar de 19de eeuw!

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234