Donderdag 09/12/2021

'Houd kalifaat IS gewoon in stand'

Heel de wereld wacht in spanning op de genadeklap voor terreurgroep Islamitische Staat. Behalve Israëlisch hoogleraar Efraim Inbar. Volgens hem zou de vernietiging van het kalifaat 'een 'strategische vergissing' zijn. 'Niet IS, maar Iran is het grootste gevaar in het Midden-Oosten.'

In verschillende hoofdsteden staat de champagne al koud. Islamitische Staat (IS) staat in Raqqa en Mosoel met de rug tegen de muur. Meter voor meter verovert een internationale strijdmacht de laatste twee bolwerken van de moslimextremisten. Als de steden vallen, knallen de kurken. Wereldleiders zullen de dag prijzen dat het in 2014 uitgeroepen kalifaat ophoudt te bestaan, dat IS eindelijk van de kaart is geveegd.

Voor Efraim Inbar, tot vorig jaar directeur van het Begin-Sadat Centrum voor Strategische Studies in Israël, is dat te kort door de bocht. "Om twee redenen: Islamitische Staat is niet het grootste gevaar in het Midden-Oosten. Dat is Iran. Bovendien is de strijd tegen het terrorisme meer gediend bij een zwak IS dan een vernietigd IS", zegt de 70-jarige, in Boekarest geboren politicoloog en expert in strategische doctrines.

"Allereerst kun je het terrorisme niet elimineren. Dat zal er altijd zijn, je moet ermee leren leven. De organisatie van Abu Bakr al-Bagdadi is een magneet voor geradicaliseerde moslims over heel de wereld. Deze vrijwilligers zijn in een kalifaat veel beter in kaart te brengen. Dat bespaart onze inlichtingendiensten ongelooflijk veel werk", zegt de oud-directeur van de onafhankelijke, nabij Tel Aviv in Israël gevestigde denktank.

"Als ze er sterven als martelaar op het slagveld, is dat een zegen voor de landen waar ze vandaan komen. Maar als het kalifaat niet meer bestaat, keren deze vrijwilligers mogelijk weer terug naar huis. Met alle problemen van dien.

"Dan hoeft IS geen tijd en energie meer te besteden aan de bescherming en het bestuur van de eigen staat. De ineenstorting van het kalifaat leidt tot een diaspora van terroristen waardoor meer moslims in westerse landen zullen worden besmet, zullen radicaliseren. IS kan zich dan helemaal richten op het plegen van terroristische aanvallen op andermans grondgebied. Als het kalifaat blijft voortleven, blijven er extremisten sneuvelen.''

Maar het kalifaat zet het terrorisme van Islamitische Staat wel op de wereldkaart. Terroristen verdienen geen eigen staat.

"Een zwak, zwalkend IS kan de aantrekkingskracht van het kalifaat ondergraven. Dit is lang niet het kalifaat waar elke fundamentalist van droomt.

"Maar als de staat van IS wordt vernietigd door een machtige, door de VS geleide coalitie, dan sluit dat prima aan bij de beschuldigingen van Islamitische Staat dat het Westen de islam probeert te vernietigen. Dat is juist een voedingsbodem voor meer moslimextremisme, voor die steeds weer terugkerende droom van een kalifaat dat wel succesvol is."

Met de val van Raqqa en Mosoel wordt wel de macht van Islamitische Staat gebroken.

"De kracht van IS moet niet worden overschat. IS kon groeien door de zwakte van anderen. Hun offensieven in Syrië en Irak konden slagen omdat zij gericht waren tegen verzwakte legermachten in failed states, mislukte staten. Toen de tegenstanders zich startten te organiseren, begon het kalifaat meteen te verkruimelen. Ook tegen milities zonder staat, die van de Koerden, moeten IS-strijders het afleggen.

"En laten we eerlijk zijn: buiten het kalifaat zijn de terreuraanslagen in het Westen vooralsnog het werk van lone wolves, mensen die zich laten inspireren door Islamitische Staat. Maar het zijn geen aanslagen die vanuit Raqqa zijn georkestreerd."

Als het kalifaat valt, zijn Syrië en Irak bevrijd van een enorme onruststoker. Dan komt er meer stabiliteit.

"Zonder de staat van IS zijn de problemen van al die mislukte staten niet weg. Syrië, Irak, Libië, Somalië, Jemen: ze zijn en blijven mislukte staten. Irak en Syrië zullen ook nooit meer worden zoals ze vroeger waren. Laten we eerlijk zijn, wie help je nu met de val van IS? President Bashar al-Assad spint er garen bij, net als Iran en de Libanese militie Hezbollah. Zij zijn de grootste winnaar.

"Als het kalifaat, in een gecontroleerde situatie, zou blijven bestaan, dient dat een strategisch doel. Dan blijven de handen van Iran en Syrië gebonden, kan Hezbollah zich niet opnieuw helemaal concentreren op anti-westerse acties vanuit Libanon. Waarom zou je Iran meer controle geven in Irak, in Syrië?

"Natuurlijk zijn IS-strijders door en door slecht, maar sommige tegenstanders zijn geen haar beter. Als het kalifaat verdwijnt, zal de hegemonie van Iran in het Midden-Oosten groeien, krijgt de rol van Rusland er meer glans en wordt de tirannie van Assad in leven gehouden."

Zonder het kalifaat heeft het Westen juist de handen vrij om andere problemen, bijvoorbeeld de aspiraties van Iran, in toom te houden.

"Onzin. Iran wordt in het Westen ernstig onderschat. Iran is een groter gevaar dan Islamitische Staat voor de vrede in het Midden-Oosten. Olie en gas brengen miljarden in het laatje, ze hebben een kernbom en proberen een groot-sjiitisch rijk te vormen, via Irak, Jemen, Syrië en Libanon.

"Donald Trump ziet dat grote gevaar wel. Hij ziet niets in het kernakkoord met Iran. Dat is inderdaad een bad deal. Om het gevaar van Iran in te dammen, moet dit gebeuren: Irans bondgenoot Assad mag de oorlog in Syrië niet winnen, Saudi-Arabië moet in de oorlog met Jemen tegen de sjiitische Houthi's worden gesteund, Qatar, dat zaken doet met Iran en terroristen, dient verder te worden geïsoleerd en eigenlijk zouden de nucleaire installaties van Iran moeten worden gebombardeerd.

"In de tussentijd zou het kalifaat van IS een goed instrument zijn in de ondermijning van het ambitieuze plan van Iran om in het Midden-Oosten de grote baas te worden. Daarom moet je het kalifaat en IS niet vernietigen. Ze dienen een groter doel."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234