Zaterdag 19/10/2019

klimaat

Horrorwinter in VS, monsterhitte in Australië: toeval, of is hier meer aan de hand?

De kust van Lake Michigan in Chicago. Beeld AFP

In het noorden van de Verenigde Staten is het op sommige plekken kouder dan op de Zuidpool en kwamen al 21 mensen om het leven door de barre winter. Aan de andere kant van de planeet, in Australië, is het zo heet dat zelfs de slangen er verkoeling zoeken. Toeval? Of de machinaties van een of ander grimmig klimaatmechanisme?

Wat we zien, is eigenlijk iets tussen toeval en een mechanisme in. Door de opwarming van de aarde is de kans op hittegolven en droogtes in Australië wat groter geworden: van de tien heetste jaren in het land ooit vonden er acht plaats in de afgelopen dertien jaar, stelt de Australische meteorologische dienst. 

Dit jaar is het weer raak: donderdag bereikte de temperatuur in de Zuid-Australische stad Adelaide een recordhoogte van 47,7 graden Celsius. In het zuidwesten kwam het kwik ’s nachts niet onder 36 graden, volgens de meteorologische dienst de warmste januari-nachttemperatuur ooit ergens gemeten.

Afdwalende straalstroom

Dat het een halve aardbol verderop intussen een goede 80 graden kouder is, heeft niets met elkaar te maken: de extremen vinden plaats op andere halfronden, en zijn alleen al om die reden weerkundig van elkaar losgekoppeld. In de VS wordt de kou, met een temperatuur tot min 40 graden Celsius op donderdag, veroorzaakt door een afdwalend stuk straalstroom vanaf de Noordpool, die diepe arctische vrieskou Amerika in sleurt. Vreselijk koud, maar geen record: in 1996 werd het in Wisconsin min 48 graden.

Toch is hier de hand van de klimaatverandering zichtbaar. Koudegolven zoals deze week in Wisconsin en rondom Chicago komen tegenwoordig vijf keer minder vaak voor: eens in de honderd, in plaats van eens in de twintig jaar, blijkt uit statistische gegevens.

Chicago, Illinois. Beeld Getty Images

Stadsbussen voor daklozen

Het menselijk leed is er niet minder om. In de VS werden donderdag alleen al tweeduizend vluchten geannuleerd, bleven scholen gesloten en zette men stadsbussen in als gratis opwarmplek voor daklozen. 

In Australië smolt intussen het asfalt, vielen rivieren droog en moesten slangenbestrijders opvallend vaak uitrukken om slangen te vangen die verkoeling zochten in badkamers, toiletten en zwembaden. De aanstichter van de hitte is een hardnekkig hogedrukgebied bij Nieuw-Zeeland, dat de koelere lucht weghoudt bij het continent.

Komend weekend wordt in elk geval in zowel de VS als Australië normaler weer verwacht: de temperatuur in de VS gaat omhoog richting vriespunt, terwijl die in Adelaide zakt tot rond 30 graden. 

Louth, Australië. Baden in een badje kraanwater, modderig vanwege de droogte en tekorten aan schoon water. Beeld Getty Images
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234