Woensdag 04/08/2021

InterviewBert Blocken

Horeca open op 1 mei? Zo kan het volgens deze professor

Bert Blocken is hoogleraar in bouwfysica in KU Leuven en TU Eindhoven.  Beeld © Stefaan Temmerman
Bert Blocken is hoogleraar in bouwfysica in KU Leuven en TU Eindhoven.Beeld © Stefaan Temmerman

De horeca open op 1 mei? Volgens professor Bert Blocken kan het, áls er wordt ingezet op plexiglas en goede ventilatie. ‘Het is stilaan tijd om wat perspectief te creëren.’

Luchtreinigers binnen en plexiglasschermen binnen én buiten. Dat is samengevat de strategie die we volgens Bert Blocken moeten volgen om de horeca over enkele weken al te openen. Blocken doet aan de KU Leuven en TU Eindhoven onderzoek naar luchtstromen. Vanuit zijn expertise toont hij wielrenners als Wout Van Aert hoe ze aërodynamisch op een fiets moeten zitten. Maar ook bestudeert hij hoe virusdruppeltjes zich in de lucht verplaatsen.

“Aerosolen, de erg kleine druppeltjes die in de lucht blijven zweven, zijn buiten niet echt een probleem”, zegt Blocken. “Omdat ze door de wind toch wegwaaien. Om grote druppels tegen te houden, die vrijkomen als mensen met elkaar praten, moet je op het terras op anderhalve meter van elkaar zitten, ofwel moet je schermen van plexiglas installeren op de tafels.

“Binnen zal je ook de ventilatie moeten aanpassen. Volgens Duitse onderzoekers van het Gesellschaft für Aerosolforschung moet je gaan naar zes luchtwisselingen per uur. Dat wil zeggen dat je het volume aan binnenlucht zes keer per uur volledig moet verversen. Daarvoor denk ik dat we luchtreinigers moeten inzetten. Dat zijn apparaten die de lucht naar binnen zuigen en de speekseldruppeltjes eruit halen.

“Die technologie wordt al decennia gebruikt in operatiekamers van ziekenhuizen, waar de lucht heel zuiver moet zijn. Mijn voorstel is om die luchtreinigers in grote hoeveelheden aan te kopen met steun van de overheid. Net zoals we dat tijdens de eerste golf hebben gedaan met mondmaskers.”

De overheid is bij de aankoop van mondmaskers wel enkele keren gerold. Hoe voorkomen we dat dan bij luchtreinigers?

“Er is al veel onderzoek gebeurd naar luchtreinigers, dus er zijn ook goede academische experts die daarbij kunnen helpen. Maar dat moet inderdaad zorgvuldig gebeuren.”

U spreekt ook over tafels met plexiglasschermen van een meter hoog. Maar de tafelgasten kunnen elkaar dan minder goed verstaan. Wat als ze toch dichter bij elkaar kruipen om te praten?

“We hebben de verstaanbaarheid getest en die valt behoorlijk mee. Tenzij er echt veel achtergrondlawaai is. Ik weet ook dat sommige mensen dit misschien vervelend zullen vinden. Maar het alternatief is dat alles gewoon dicht blijft.”

Volgende week zou er een beslissing komen over het heropenen van de scholen na de paasvakantie. Moet de ventilatie in de schoolgebouwen beter?

“Ja, en daar zou ik ook de richtlijn van de Duitse onderzoekers volgen. Ik heb samengewerkt met het Nederlandse programma Nieuwsuur, dat ventilatie op Nederlandse scholen onderzocht. Uit een schatting bleek dat het 20.000 euro zou kosten per klas om nieuwe mechanische ventilatiesystemen te installeren. Als je weet dat je voor 2.000 euro of minder luchtreinigers zou kunnen neerzetten, dan is de rekening volgens mij snel gemaakt.”

Maar 2.000 euro per klaslokaal is nog altijd veel.

“Dat klopt. Maar daar ligt er volgens mij dan ook een taak voor de overheid. Die zal ook de scholen moeten steunen. In Zuid-Korea heeft de overheid die luchtreinigers trouwens al lang geïnstalleerd. Die luchtreinigers zijn bovendien ook goed om de verspreiding van het griepvirus tegen te gaan en om het fijnstof uit de lucht te halen. Dus het is niet enkel een investering voor de strijd tegen corona.”

‘Sommige mensen zullen dat plexiglas misschien vervelend vinden. Maar het alternatief is dat alles gewoon dicht blijft.’ Beeld © Stefaan Temmerman
‘Sommige mensen zullen dat plexiglas misschien vervelend vinden. Maar het alternatief is dat alles gewoon dicht blijft.’Beeld © Stefaan Temmerman

Hoe kijkt u naar het coronabeleid in Nederland, waar u als professor les geeft? U zei eerder al dat er in Nederland meer eensgezindheid is tussen experts van verschillende disciplines.

“Dat is ook zo. In Nederland heeft men eerst ook vooral gekeken naar de virologen, maar nadien zijn er steeds vaker andere experts geraadpleegd. Virologen en biostatistici zijn nodig om het probleem te analyseren, de pandemie. Om oplossingen te vinden, heb je ook ingenieurs en ondernemers nodig.”

“Ik denk dat het grote project in de Amsterdamse ArenA daar een goed voorbeeld van was. Daar hebben 5.000 voetbalfans (die eerst negatief waren getest, YV) een match tussen Nederland en Letland gevolgd, terwijl wetenschappers verschillende experimenten deden. Bij ons experiment onderzochten we hoe ventilatie de aerosolen kan doen wegdrijven van de toeschouwers.”

Wat heeft u daarvan geleerd?

“Dat het weer de belangrijkste parameter is. De concentratie van aerosolen wordt erg beïnvloed door de straling van de zon, door temperatuurverschillen en door wind. Op basis van een weersvoorspelling kan je dus al inschatten hoe hoog die concentratie gaat worden. Als het weer niet gunstig is – weinig wind en bewolkt – kan je beslissen om extra ventilatie in te zetten door grote ventilatoren in de openingen van het stadion te plaatsen.”

Jongeren snakken naar evenementen. Welke lessen kunnen we uit het stadionexperiment trekken om die te laten doorgaan?

“De voetbalwedstrijd heeft alleszins getoond dat een groot evenement mogelijk is met de juiste voorzorgen. Je zal bezoekers moeten testen en mondmaskers moeten laten dragen. Maar het is niet zo moeilijk om in een grote tent voldoende ventilatie te voorzien. Als die open is aan de zijkanten en een opening heeft bovenaan, dan krijg je al een tocht. Als dat niet voldoende is, dan kan je nog altijd ventilatoren laten werken. Ik hoor dat veel mensen hun mond vol hebben over een gebrek aan perspectief. Maar ik denk dat het echt tijd is om stilaan wat perspectief te creëren.”

‘Virologen en biostatistici zijn nodig om het probleem te analyseren, de pandemie. Om oplossingen te vinden, heb je ook ingenieurs en ondernemers nodig.’ Beeld © Stefaan Temmerman
‘Virologen en biostatistici zijn nodig om het probleem te analyseren, de pandemie. Om oplossingen te vinden, heb je ook ingenieurs en ondernemers nodig.’Beeld © Stefaan Temmerman
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234