Dinsdag 18/05/2021

'Hopelijk gaat ook Amerika overstag'

In Berlijn worden vanavond de European Film Awards uitgereikt en daar is 'The Broken Circle Breakdown' topfavoriet. Aan de andere kant van de oceaan heeft regisseur Felix van Groeningen net een wekenlange campagne achter de rug om ook de kans op een Oscarnominatie te verhogen. En intussen ligt het scenario voor een volgende film al klaar.

Een film maken is een kind op de wereld zet- ten, het een tijdje begeleiden en het dan zijn of haar eigen weg laten gaan. En aan een nieuw kind beginnen. Door allerlei, weliswaar gelukkige, omstandigheden is Felix van Groeningen nu toch al erg lang met The Broken Circle Breakdown in de weer. Nooit het gevoel gehad dat het nu toch tijd wordt dat
het kind, hoe graag je het ook ziet, eindelijk het huis verlaat? "Het is heel dubbel", zegt Van Groeningen in de koffiebar naast zijn woning in Antwerpen. Hij is dezelfde ochtend pas
geland uit Los Angeles, heeft enkele uren geslapen, maar lijkt toch geen last te hebben van jetlag. "Ik denk dat ik ten tijde van De helaasheid der dingen meer last had van het gevoel dat ik toch echt aan mijn volgende film moest kunnen beginnen. Nu is dat nogal door elkaar gelopen. The Broken Circle Breakdown was helemaal klaar in juni 2012 en ik ben meteen aan iets nieuws beginnen te schrijven. Ik heb toen ook twee maanden in New York gewoond om daar aan nog iets anders te schrij- ven. In oktober is de film in première gegaan op het Festival van Gent en dan was er in februari van dit jaar de internatio- nale première in Berlijn.
"Eigenlijk is het een maffe periode geweest omdat deze film heel traag zijn weg heeft gevonden. Drie maanden voor The Broken Circle Breakdown af was, hadden we al een voorlopige versie ingestuurd naar Cannes en daar werd hij
geweigerd. De buzz rond de film was nochtans goed en zelf hield ik er ook heel erg van. Dus dat was toch wel een bummer.

Nadien is de film nog door andere festivals geweigerd en ik begreep het niet. Ik snapte het écht niet! Waren we dan toch verkeerd bezig? Het was een enorm heftige film om te maken, op alle vlakken: het schrijven (met coscenarist Carl Joos, JT), het draaien en ook de montage. Het is een moeilijke periode geweest, maar uiteindelijk waren we wel echt supertevreden. Dat is het! Het was af. Het stond daar."

Het kind was een schoon kind.

"Ja, absoluut! Maar blijkbaar vond iedereen het lelijk (lacht). En plots twijfel je aan alles wat je gedaan hebt. Maar bon, toch met goede moed voortgedaan. In België hebben we een schone release gehad. Maar toch bleven Dirk (Impens, de producent, JT) en ik een beetje op onze honger zitten en was het wachten op Berlijn, zo'n half jaar later. En hopen, want dat is zo'n groot festival dat de film daar ook kon verzuipen. Maar na één publieke visie en twee industry screenings werd meteen duidelijk dat Broken Circle een hit zou worden. Eigenlijk is de film in Berlijn gewoon ontploft (lacht). We wonnen er twee prijzen en sindsdien is het niet meer gestopt. En ik heb er enorm van genoten! Omdat het anders gegaan is dan bij De helaasheid. Omdat het als het ware met uitstel gebeurd is. En het werd steeds groter. Steeds meer prijzen en steeds meer landen die de film aankochten, ook moeilijke landen als Engeland, Spanje en Italië. En nu dat gelobby voor de Oscarnominatie. Ik heb letterlijk een maand lang over de film gebabbeld. Een maand screenings en interviews. Dus ja, dat kan best vermoeiend zijn. Maar wat het allemaal de moeite waard maakt, is wat de film met mensen doet. Het pakt hen zó persoonlijk".

Heb je die impact op voorhand kunnen inschatten?

"Ik weet wel dat ik er zelf, bij een aantal voorlopige screenings, kapot van was."

Ik las in een Amerikaans interview dat je bij de eerste take op de allereerste draaidag al tranen in de ogen had. Of was dat om de sentimentele Amerikanen in te pakken?

"Nee, dat is echt zo geweest. En dat is blijven duren, ook tijdens de montage. Het was echt iets fysieks. Het was niet zomaar blèten omdat de film goed was of zo. Het was een slag op uw muil (lacht). Daarom ook die verwondering in het begin dat bepaalde mensen het blijkbaar toch niet goed vonden. En toen vielen ze toch voor de film. En ze vielen massaal! En dus blijft het leuk om de film steeds opnieuw te presenteren, omdat je die ongelooflijke respons krijgt van mensen die je komen bedanken of omhelzen en die heel open zijn over wat de film met hen doet. Verhalen over kanker en de dood van kinderen, over verlies of zelfmoord. Echt op een schone manier."

Veel interviews gedaan, wat ook wel nuttig was omdat The Broken Circle Breakdown sinds vorige maand in de Amerikaanse bioscopen draait, en met zoveel mogelijk leden gepraat van de Hollywood Foreign Press (die de Golden Globes uitreiken) en van de Academy. "Die hebben we dus zo veel mogelijk ingepakt, maar of dat geholpen heeft, moeten we dus nog zien", lacht Van Groeningen.

Voor er met de leden van de Academy of Motion Picture Arts and Sciences, die de Oscars uitreiken, gepraat kan worden, moet er natuurlijk voor gezorgd worden dat zij de moeite nemen om naar een screening van The Broken Circle Breakdown te komen kijken. "Dat is onder meer het werk van Tatjana Detlovson, een publiciste die dat lobbywerk al met goed gevolg gedaan heeft voor Rundskop/Bullhead. Ik heb nu zelf ook een manager en een agent in Amerika. Die zorgen er ook voor dat de film op dvd wordt uitgestuurd naar producenten en andere mensen uit de filmindustrie, waarvan een aantal ook in de Academy zit. Dat zorgt er mee voor dat de film daar lééft. En we voelen dat er inderdaad sprake is van een soort build-up.

Toch is nu al duidelijk dat The Broken Circle Breakdown tot de frontrunners behoort, ook al laat de spelling in enthousiaste persartikelen het nog soms afweten en heeft men het over Felix 'von' Groeningen, Johan 'Heldenburgh' en Veerle 'Baetans'.

Algemeen leeft ook de indruk dat er dit jaar geen uitgesproken favorieten zijn. Heb jij zelf al enig zicht op de concurrentie?

"Ik lees wel over die films, maar ik heb er zelf nog niet zoveel gezien. Wel de Deense inzending Jagten van Thomas Vinterberg met Mads Mikkelsen en de Italiaanse kandidaat La grande bellezza van Paolo Sorrentino. Ik denk dat die twee films bijna zeker mogen zijn van een nominatie. Toevallig verbleven we in hetzelfde hotel als Vinterberg en Mikkelsen en dat was erg fijn. Geen gevoel van concurrentie, maar gewoon gelukkig dat we daar samen zaten."

Hoe reageren de Amerikanen op het politieke aspect van The Broken Circle Breakdown? De anti-Bushtirade van Johan Heldenbergh was toch niet min.

"Een beetje zoals de rest van de wereld. Ik heb het gevoel dat de mensen dat echt begrijpen en dat heel schoon in de film vinden passen. Als er kritiek is op de film, dan gaat het wel vaak daarover, maar in Amerika niet meer dan elders. Sommigen vinden het er een beetje bij gesleurd. Of dat het volgens hen plots wel héél politiek wordt. Ik vind dat niet. Het was gewoon het uitgangspunt van de toneelvoorstelling van Johan, dus ik vond dat het ook echt in de film moest. En veel mensen hebben iets van: het is goed dat die dingen ook eens gezegd worden.

Bluegrass wordt ook wel American roots music genoemd. En dat in een Belgische film?

"Dat vinden ze inderdaad heel raar, maar juist daardoor ook exotisch. En ze hebben echt veel bewondering voor de kwaliteit van de muziek, want die stáát er gewoon. En ook het accent zit juist. Volgens hen hoort men helemaal niet dat het door Europeanen gezongen wordt. Tijdens de interviews na de film hoorden ze dat accent wél en dus vroegen ze soms of Johan en Veerle de liedjes wel zelf gezongen hadden. Ja hoor! Wow! Ook het feit dat Johan speciaal voor dat theaterstuk banjo had leren spelen en dat hij nog nooit in Amerika was geweest, vonden ze ongelooflijk."

Voor je volgende film heb je, na de romanverfilming De helaasheid der dingen en de toneeladaptatie The Broken Circle Breakdown, opnieuw voor een origineel, meer autobiografisch scenario gekozen. Toeval?

"Het is in ieder geval geen bewuste keuze. Zoiets overkomt je. Toen ik films begon te maken, had ik nooit gedacht dat ik ooit een boek zou verfilmen. Ik was niet op zoek naar materiaal. Maar toen ik De helaasheid las, raakte dat boek mij echt. Het was ook een kwestie van het sneller te doen gaan en dus wou ik zo'n romanadaptatie, samen met Christophe Dirickx, wel eens uitproberen. Uiteindelijk heeft het even lang geduurd (lacht), maar ik vond dat wel heel plezant.

"Wat ik bij een origineel scenario moeilijk vind, is te weten komen waarom je het doet. Of je echt iets te vertellen hebt. Bij een boek of een toneelstuk dat je geraakt heeft, snap je makkelijker waarom je dat ook via een film aan de wereld wilt vertellen. Je weet waar het hart ligt, wat de essentie is. Bij iets wat je zelf schrijft, ligt dat moeilijker. Waarom zou je verhaal de moeite waard zijn? Waarom zou iemand dat moeten zien en waarom zou ik daar een aantal jaren van mijn leven aan spenderen? Je moet dat hart nog ontdekken en ja, je moet eerst en vooral jezelf overtuigen. Het voordeel is dan weer dat als je zelf schrijft, er ook meer mogelijk is."

Je volgende film wordt Belgica, geïnspireerd door je eigen herinneringen aan het roemruchte Gentse muziekcafé Charlatan, dat van het einde van de jaren tachtig tot 2000 gerund werd door jouw vader.

"Het idee om met dat café en die wereld van het nachtleven iets te doen, speelt al heel lang in mijn hoofd. Mijn vader is indertijd een klein cafeetje begonnen, met veel aandacht voor de muziek en de ambiance. Veel vaste klanten. Alternatief sfeertje. Na verloop van tijd moest hij vergroten. Het is een beetje uit zijn voegen gebarsten en het glipte hem zowat uit de handen. De muziek veranderde toen ook en de Charlatan werd een soort discotheek, met portiers, drugsproblemen en geweld. Na een tijdje begon het bergaf te gaan, is er onenigheid ontstaan tussen mijn vader en zijn compagnon en uiteindelijk is de zaak failliet gegaan en overgenomen. Maar ik wil zeker geen kroniek van de echte Charlatan maken. Daarom hebben we trouwens voor de naam Belgica gekozen.

"Ik heb het scenario geschreven samen met Arne Sierens (de theatermaker die eerder ook meeschreef aan 'Dagen zonder lief', JT). Superfijne samenwerking. We hebben ook veel interviews gedaan met mensen uit de tijd van mijn vader, maar ook met veel betrokkenen van de 'nieuwe' Charlatan. Het wordt dus echt een mix van al die verhalen, maar ik heb er wel voor gekozen om het over twee broers te hebben. Het is niet meer zo duidelijk het verhaal van mijn vader. Ik wil het absoluut over dat nachtleven hebben, maar allemaal in functie van dat verhaal tussen die twee mensen. Samen iets op poten zetten, erin geloven, het zien groeien en toch elkaar verliezen."

Moeten we iets zoeken achter de naam Belgica?

"Arne en ik zien toch een parallel met België, de laatste tien of twintig jaar. Hoe alles strenger wordt. Hoe er meer regeltjes komen. Ja, de gezelligheid verdwijnt een beetje. Er wordt harder geroepen om controle, wat misschien wel nodig is, want er is waarschijnlijk ook wel meer geweld. In die zin zal Belgica dus over het nachtleven gaan en over het recht op roes (lacht), maar toch ook over een land. Bedoeling is dat we eind volgend jaar draaien en voor de muziek wordt een beroep gedaan op de gebroeders Dewaele."

Hoe belangrijk zal het aspect jeugdsentiment zijn? Wordt het een terugblik op de wilde jaren van de jonge Felix?

"Niet echt, nee. En zeker minder dan in Steve + Sky en Dagen zonder lief. Ik ben een tijdlang heel graag uitgegaan, maar na verloop van tijd heb ik mij toch vooral op de filmschool geconcentreerd en ben ik dat nachtleven veel meer van op afstand beginnen te bekijken. Ik had er wat genoeg van. Maar blijkbaar blijft het mij toch voldoende fascineren om er een film over te maken (lacht). Ik besef ook meer en meer dat dit eigenlijk de reden is waarom ik films maak: omdat je je kunt wentelen in een bepaald gevoel en toch een veilige afstand bewaren. Bij Broken Circle was dat ook zo. Dat was ook een manier om met de dood van mijn vader (overleden ten tijde van 'Steve + Sky', JT) om te gaan en tegelijk heel dicht bij dat verlies te blijven."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234