Zondag 20/10/2019

Defensie

Hoorzitting F-16's schiet naast het doel: “Was dit om te lachen?”

Vooraan rechts kolonel Harold Van Pee, de man die het F-16-dossier beheert. Beeld Tim Dirven

De parlementaire hoorzitting over de vervanging van de F-16's is op niets uitgedraaid. Omdat de regering pas donderdag officieel beslist, kon er urenlang alleen wat algemene informatie worden gegeven over de aankoop. Pas ’s avonds laat en achter gesloten deuren werd een tipje van de sluier gelicht.

Eigenlijk is de beslissing al gevallen: de Belgische luchtmacht zal binnenkort met de Amerikaanse F-35 van Lockheed Martin vliegen. Het toestel kwam deze zomer als winnaar uit de vergelijking met de Eurofighter, de andere kandidaat in de aanbesteding. De F-35 kan meer in de lucht, past binnen het voorziene budget (34 toestellen zouden goed 2,9 miljard euro kosten) en de Amerikanen bieden ook meer economische compensaties aan voor de aankoop.

Maar: dit alles mocht vanmiddag in het parlement niet uitgesproken worden door kolonel Harold Van Pee, die het team leidt dat het vervangingsdossier beheert. 

De regering beslist pas morgen officieel over de aankoop, waardoor er en plein public vandaag nog geen details mochten vrijgegeven worden. Anders dreigt de regering - net voor de meet - de wet op de overheidsopdrachten te schenden en heel de procedure in juridische twijfel te dompelen. Dus gaf Van Pee een beetje uitleg, maar vooral niet te veel. Tot ongenoegen van de oppositiepartijen.

Niets nieuws

“Dit is een schertsvertoning”, zei sp.a-parlementslid Dirk Van der Maelen. “Ter elfder ure roep de premier het parlement samen, om de schijn van transparantie te geven aan dit dossier, maar we leren hier niets nieuws. Was dit om te lachen?” 

Ook Wouter Devriendt (Groen) fronste de wenkbrauwen over de “vreemde timing” van de hoorzitting. “Je kan niet zeggen dat je transparant bent als je ons één of twee dagen voor een beslissing bijeenroept. We zitten hier voor de galerij”, zei hij.

Minister van Defensie Steven Vandeput (N-VA) hield eerst het been stijf: “Er is geen beslissing en we hebben vandaag dus geen uitleg te geven over een winnaar”. Volgens hem is het sowieso moeilijk om veel gegevens uit de aanbesteding vrij te geven. Enkel indien Lockheed Martin en BAE, de bouwers van respectievelijk de F-35 en Eurofighter, hun toestemming geven, kan gevoelige informatie publiek gemaakt worden. “Anders dreigt ons land aansprakelijk te worden gesteld.”

Pas ’s avonds laat nam Vandeput zelf een initiatief om de discussie achter gesloten deuren voort te zetten. Informatie van deze krant leert dat hij de parlementairen daar toelichtte dat de F-35 inderdaad de aanbesteding heeft gewonnen.

Stealth nodig

Wat vooral duidelijk werd tijdens de open hoorzitting, is het grote verschil waarop men in noord en zuid naar het F-16-dossier kijkt. De Vlaamse oppositiepartijen vinden dat de aanbesteding niet objectief is verlopen. “Er wordt in de aanbesteding twee keer verdoken gevraagd naar stealth. Alleen de F-35 beschikt hierover”, zei Van der Maelen. 

Kolonel Van Pee counterde die bewering. “Geen enkele kandidaat (oorspronkelijk waren er vijf, jvh) heeft kritiek gegeven op onze procedure. Er zijn zelfs verschillende landen die een gevechtstoestel willen kopen, die onze aanpak willen kopiëren.” De inspecteur van financiën sprong de kolonel bij. Hij stelde dat zijn onderzoek van negen dagen “geen gebreken” aan het licht brachten in de aanbesteding.

Frieten met Macron

De Franstalige oppositiepartijen vinden het vooral een spijtige zaak dat het Franse aanbod voor de Rafale - buiten de aanbesteding om - niet is weerhouden door de federale regering. Olivier Maingain (FDF): “Premier Michel kan wel frieten gaan eten op de Grote Markt met de Franse president Macron. Maar als hij Europa echt vooruit wil helpen, moet hij geen Amerikaans maar een Europees toestel aanschaffen.”

Het Franse aanbod voor het Rafale-vliegtuig is echter  juridisch twijfelachtig. Adviezen van de juridische dienst van het leger en het advocatenkantoor Stibbe uit 2017 zijn hierover ondubbelzinnig. Bovendien hebben de Fransen zeer onvolledige informatie overgemaakt. Zo blijft de exacte prijs van het toestel vager dan vaag.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234