Woensdag 03/03/2021

Ideologie 2016

Hoort de goddeloze staat in de grondwet?

Het federale parlement in Brussel. Beeld Stefaan Temmerman
Het federale parlement in Brussel.Beeld Stefaan Temmerman

Hoort de goddeloze staat in de grondwet? Acht eerbiedwaardige parlementsleden stellen zich tot de zomervakantie die delicate vraag. Hun discussies kunnen even interessant als oeverloos worden, want de geloofspunten binnen de Zweedse coalitie liggen ver uit elkaar.

Voor de poppen aan het dansen gaan: de grond van de zaak. Moet de laïcité in de grondwet of niet? De vraag leidde tot een denktank over de spelregels van België; een vehikel dat nooit eerder bestaan heeft.

De discussie voor deze G8 begint al bij de vertaling van dat begrip. Letterlijk betekent dat lekenstaat, maar daar neigt geen enkele partij naar. Liberalen, Vlaams-nationalisten en - waarschijnlijk - de PS geven de voorkeur aan 'neutraliteit'.

Praatbarak

De liberalen en diezelfde PS zouden al gepraat hebben over een wisselmeerderheid voor die 'neutraliteit', al willen die partijen daar publiekelijk niks over zeggen. Laurette Onkelinx (PS) en Patrick Dewael (Open Vld) zitten in de G8, en zaten in die goede, oude paarse tijd samen in de regering, wat de zaken kan vergemakkelijken.

Maar, en er is een grote maar, N-VA heeft weinig zin mee te stappen in zo'n constructie. Ze wil voor deze kwestie de cohesie in de coalitie niet op het spel zetten."We zullen de grootste gemene deler moeten vinden tussen alle coalitiepartijen", zegt Hendrik Vuye (N-VA), specialist staatsrecht en lid van de G8.

"In de grondwet moeten we duidelijk maken dat elke inwoner van België in de eerste plaats burger is. Pas in tweede instantie kan hij zijn waarden halen uit religieuze boeken. Rond dat principe moeten we alle coalitiepartijen proberen te verzamelen."

CD&V gelooft niet in neutraliteit, zelfs niet van de overheid. De term 'onpartijdigheid' draagt hun voorkeur. "Als ik les geef aan mijn buurjongen, dan sta ik niet neutraal tegenover hem, want ik ken hem", duidt Servais Verherstraeten (CD&V). "Ik moet wél onpartijdig zijn examens beoordelen. Hetzelfde geldt voor de staat: die moet onpartijdig zijn, maar niet neutraal."

Symbooldiscussie

Alle parlementsleden mogen dan bij hoog en bij laag beweren dat ze er geen symbooldiscussie van willen maken, ze zullen er niet omheen kunnen. Betekent die neutraliteit bijvoorbeeld dat ambtenaren en onderwijzers geen religieuze symbolen meer mogen dragen? Geen hoofddoeken, geen keppeltjes, geen kruistekens?

CD&V wil zelfs nog discussiëren over de spanwijdte van het debat. "Waarom schrijven we het recht op leven niet in de grondwet?" oppert Verherstraeten. Hoe breder de discussie, en dat weten ze bij CD&V ook, hoe groter de kans dat alles bij het oude zal blijven. De denktank verwordt dan tot ordinaire praatbarak. Verherstraeten kan op deze manier zelfs het hele euthanasievraagstuk in dit debat smokkelen. Als ze dat onderwerp echt in de groep gooien, lijkt het einde helemaal zoek.

Naast de begrippenstrijd, de praktische implicaties en de mogelijke onderwerpen blijft de vraag wat er überhaupt aan de grondwet kan veranderen. Het parlement mag enkel aan die artikelen sleutelen die aan het einde van de vorige legislatuur 'voor herziening vatbaar zijn verklaard'. Het is zelfs niet zeker of de G8 de 'neutraliteit' of 'onpartijdigheid' er nu al kan bijschrijven: daarover zijn grondwetsspecialisten in dubio. Het kunnen dus hooggestemde debatten worden, daar in het parlement, maar ze kunnen evenzeer verzanden in politieke profilering van een laag allooi.

Zal het debat over een neutrale overheid ergens toe leiden? Waarschijnlijk niet. Lees er meer over in de plus-zone van De Morgen.

MORGEN (slot): Is er nog vet op de soep in de sociale zekerheid?

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234