Woensdag 08/07/2020

Hoor het wetten van de messen

In de Landbouwstraat in Hamme kennen ze geen cordon. Marc heeft een affiche van Zonder Haatstraat voor het raam gehangen, zijn buur een van het VB. Vorig weekend hebben ze gezellig samen gebarbecued.

Door Filip Rogiers / Foto Filip Claus

Op Zurenborg, ja, daar kennen ze het wel: de Zonder Haatstraatcampagne. Die straataffiches zijn een initiatief van zowat het hele middenveld, van de progressieve beau monde, die present zal zijn op de 0110-concerten.

Maar in Hamme, tussen Schelde en Durme? Nee, daar hadden ze er tot voor kort nog niet van gehoord. "Mijn vrouw zag die affiches toevallig liggen in de natuurwinkel", vertelt Marc Eyckerman. "Tiens, dachten we, een mooi initiatief. We hebben er zelf een opgehangen en enkele buren deden mee."

Marc zit in geen comité of club, hij is een gewone Hammenaar. Hij heeft nooit eerder deelgenomen aan eender welk initiatief tegen extreem rechts. Zijn eenmansactie is een spontaan gebaar voor die nieuwe buur.

"Menslievendheid, zeg maar. Recht tegenover ons is drie maanden geleden een zwarte jongen met een Belgisch meisje komen wonen. Gevlucht uit Antwerpen voor het racisme. Op een dag deed die jongen hier zijn gordijnen open en zag hij aan de overkant van de straat een VB-affiche hangen, bij mijn buur. Dat is zoveel zeggen als: 'Jongen, pak je valiezen maar.'"

"Je zou er beter Zonder Praatstraat van maken", mengt een andere buur zich in het gesprek. "De helft van de straat spreekt niet tegen elkaar."

"Je overdrijft", zegt Marc. "Het contact met de buren is gewoon, ook met de VB'ers. Een cordon bestaat hier niet. Elk jaar is er een straatfeest en vorige week was er een barbecue. Daar wordt geen spel gemaakt van verschillende politieke meningen."

Verderop in de Landbouwstraat hebben twee buren in hun gedeeld voortuintje broederlijk hun bord naast elkaar gezet: eentje voor de roden, eentje voor de zwarten.

Het is altijd een beetje bespottelijk als je in zo'n verstild dorpje langs de Schelde een affiche ziet hangen die de indruk moet wekken dat het er "onleefbaar" zou zijn.

Hamme is al een maand aan het feesten. Elk jaar begint de 'kermismaand' er eind augustus en die duurt tot begin oktober. Met jeugdtoernooien, grote en kleine kaartwedstrijden, demonstraties schapen scheren en torenworp voor de allerkleinsten. En met beestenmarkten.

In dit dorp heeft een veehandelaar een bekende zoon grootgebracht: Herman Brusselmans. Die zoon hield er een diepgeworteld mededogen voor elk dier aan over. En een even razende boosheid voor de wrede homo sapiens. Men kan van Hamme veel zeggen, maar niet dat de gemeente arm is aan verenigingsleven. Het brengt een beetje mens die gesteld is op wat privacy en misantropie zelfs aan het duizelen. Wafelbak voor de scouts, tournée générale voor de kaatsclub, lotjes voor het een en een milde bijdrage voor het ander.

Bij de gewestverkiezingen van 2004 werd het VB in het kanton Hamme de grootste partij met een kwart van de stemmen.

Baf! Sorry voor de bruuske overgang. Tot zover de theorie die wil dat een stevig middenveld een dam is tegen antipolitiek.

De trend is intussen duidelijk. Het scenario is overal hetzelfde in het prachtige Scheldeland. Als het VB er in 2000 al opkwam, vormde het er meestal nog een kleine zweeppartij. In 2004 speelde het iedereen in de schaduw. Frank Van Hecke zou wel dwaas moeten zijn om straks op 8 oktober de resultaten te vergelijken met die van 2004. Nee, 8 oktober 2000 zal het ijkpunt zijn, want dat laat toe om achter de uitslag megaplusjes te zetten.

Wie wil weten of die partij inderdaad een plafond heeft - en almaar talrijker zijn de stemmen die dat poneren - zal moeten vergelijken met 2004.

Ferdinand D'Hondt, slager, staat in zijn etalage de messen te wetten. Hij is lijstduwer van het VB in Hamme. "Vers inlands vlees", zegt een bordje in de etalage. Vijfenveertig jaar staat hij in de zaak, die van vader op zoon ging.

"Ik ben zestig jaar en zou met pensioen kunnen gaan, maar dan moet ik het stellen met 24.000 oude Belgische franken per maand." Meteen de belangrijkste reden waarom hij hier in Hamme het VB mee heeft opgericht. Dat was in een periode dat iedereen nog dacht dat alleen de socialisten te lijden zouden hebben onder de zwarte sirenenzang. "In 1988 heb ik op de lijst gestaan van de PVV. Direct daarna hebben we hier het Blok opgericht."

Een commerçant die open en bloot voor het VB militeert: het is geen vanzelfsprekendheid, en dat was het zeker niet in de jaren dat die partij haar eerste groeischeuten kreeg. Maar Ferdinand zegt dat zijn klandizie hem niet in de steek heeft gelaten.

"Van de socialisten heb ik nooit te klagen gehad. Van de tsjeven wel. In de beginjaren ben ik vaak bedreigd geweest, al heette het dan vriendelijk dat ze mij 'goede' raad gaven. 'Ferdinand', zeiden ze. 'Als ge de toekomst van uw kinderen niet op het spel wilt zetten, zoudt ge u maar beter niet inlaten met die partij.'

"Het is nog altijd niet eenvoudig om mensen te vinden die op de lijst willen staan. Sommigen hebben afgehaakt. De vrouw van een kapper en de vriendin van iemand bij het Wit-Gele Kruis. Daar verbiedt een code het. Maar bij CD&V staat wel iemand van het Wit-Gele Kruis op de lijst."

Zo ziet Ferdinand de politiek anno 2006: de liberalen laten de zelfstandigen vallen en de katholieken vloeken in de kerk. "Ik ben conservatief. Al 45 jaar haal ik mijn vlees bij dezelfde leveranciers en ik heb ook nog altijd dezelfde vrouw. Ik ben tegen abortus, euthanasie en adoptie voor holebi's. Ook voor de boeren komt er maar één partij op en dat is het VB. Bij CD&V vinden ze het interessanter om een Ali Ozen op de lijst te zetten dan een boer."

Volgt het hoofdstuk: de vreemdeling. Hokt samen in getto's, doet zaken onder de naam van een vzw, strijkt meer OCMW-steun op dan een zelfstandige pensioen vangt, krijgt voorrang bij sociale woningen. Ferdinand hakt met een ferme haal een kotelet af. "Maar persoonlijk heb ik niets tegen die mensen. Ook niet tegen Ali Ozen."

"In een dorp als Hamme ken je ze natuurlijk", zegt Ali Ozen, waarvan we eerst dachten dat Ferdinand de naam gebruikte als een Turkse variant op Jan Janssens. "Het zijn soms zelfs jeugdkameraden met wie ik nog geshot heb. Maar lokaal leeft het VB niet. Dat die partij in 2004 de grootste werd, heeft alles te maken met nationale politiek."

Ali komt op voor CD&V. "Moslim of katholiek, wat is het verschil? Het is dezelfde god, gewoon een andere profeet." Maar met die confessionele ampersand heeft Ali's kandidatuur niet zoveel te maken. "We hebben goede connecties met de burgemeester. De Turkse gemeenschap is hier goed geïntegreerd. Je ziet kandidaten op alle lijsten staan. Ik geef het u op een briefje: bij de volgende verkiezing zullen ook op alle VB-lijsten vreemde kandidaten staan. Ze zullen beginnen inzien dat wij evengoed deel uitmaken van deze samenleving als de anderen. En dat het hen stemmen oplevert."

Aan sommige ramen in Hamme zie je twee affiches hangen: een voor Ersoy Özen (sp.a) en een voor Ali Ozen (CD&V). "Ersoy is mijn neef. Dat er bij hem een umlaut op de O staat, komt door de ambtenaar die bij onze geboorte de namen heeft geregistreerd. Ik heb met Ersoy afgesproken dat we de mensen die een affiche voor de een wilden hangen, niet zouden vragen om ook een affiche voor de ander te hangen. Als je ons toch samen ziet hangen, dan is het omdat daar een andere neef van ons woont."

Aantal inwoners: 22.800

Samenstelling college: CD&V (burgemeester) en sp.a

Uitslag vorige verkiezingen (2000): CVP (33,3 %), VLD (26,6 %), SP (16,8 %), VB (11,4 %), Agalev (7,5 %), VU-ID (4,5 %)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234