Donderdag 22/04/2021

Hoogste hof velt oordeel over Obama's historische zorgwet

Barack Obama wuift nog even naar Florida voor hij Air Force One instapt. Beeld AP
Barack Obama wuift nog even naar Florida voor hij Air Force One instapt.Beeld AP

De historische zorgwet van VS-president Barack Obama wacht volgende week een cruciale juridische test. Het verdict kan Obama's campagne maken of kraken.

De klagers - 26 staten, een kmo en vier individuen - verzetten zich tegen de centrale bepaling van de wet: die vereist dat bijna elke Amerikaan tegen 2014 verplicht wordt een zorgverzekering te nemen, op straffe van boete. Hun vraag aan het Supreme Court: is de verplichting grondwettelijk of niet?

De negen Justices (opperrechters) van het Hooggerechtshof zullen de advocaten van de klagers van maandag tot en met woensdag tijdens zes uur lange hoorzittingen overdonderen met juridische vragen. De invalshoeken van Amerika's hoogste magistraten zullen al een tipje van de sluier oplichten of ze dan wel de klagers, dan wel de zorgwet gunstig gezind zijn of niet. Voor president Obama wordt hun verdict, verwacht tegen het einde van juni, van cruciaal belang voor zijn herverkiezingscampagne.

Oordeelt een meerderheid van de opperrechters dat (al dan niet een deel van) de zorgwet ongrondwettelijk is, dan krijgen zijn Republikeinse tegenstrevers dodelijke munitie in handen. Steunen vijf Justices of meer de president, dan worden de critici van 'Obamacare' gemuilkorfd.

Omdat de leden van het Hooggerechtshof politiek benoemd worden door presidenten, wachten Obama enkele zenuwslopende dagen. Slechts vier Justices zijn Democraat, een beslissende meerderheid van vijf opperrechters werden door een Republikein benoemd. Om de zorgwet onveranderd te houden, zal de regering minstens één stem van de conservatieven nodig hebben.

De vier liberale rechters stemmen naar alle verwachting voor het behoud. Opperrechters Ruth Bader Ginsburg en Stephen Breyer werden benoemd door president Bill Clinton, terwijl opperrechters Sonia Sotomayor en Elena Kagan door president Obama zelf aangeduid zijn.

Van de vijf conservatieve Republikeinse leden staat al vast dat opperrechter Clarence Thomas zich verzet tegen de verplichting om een zorgverzekering te nemen.

Wel nog onduidelijk is wat de positie wordt van voorzitter (Chief Justice) John Roberts en opperrechters Antonin Scalia, Samuel Alito en Anthony Kennedy. Scalia is erg conservatief. Ook Roberts en Alito, die benoemd werden door George W. Bush, stemmen traditioneel behoudsgezind. Maar de gematigde Kennedy, die dan eens conservatief, dan eens liberaler stemt, kan de uitkomst bepalen. Naast constitutionele beschouwingen zullen dus ook ideologische motieven meespelen in hun beslissing.

President Obama heeft zijn politiek kapitaal verbonden aan het welslagen van zijn hervormingen in de zorgverzekering. Maandag is het precies twee jaar geleden dat hij zijn handtekening zette onder de Patient Protection and Affordable Care Act. Met de nieuwe zorgwet wil hij de 30 tot 50 miljoen Amerikanen helpen die onverzekerd zijn tegen medische risico's. Ook wil hij de torenhoge kosten in de zorgsector drukken, door onder meer competitie mogelijk te maken.

Naast een politiek gevecht tussen Democraten en Republikeinen is de twist om de zorgwet ook een strijd om bevoegdheden en belangen tussen de staten en de federale overheid.

Volgens historici zijn er gelijkenissen met de juridische veldslagen die in de jaren dertig van vorige eeuw voor het Hooggerechtshof werden uitgevochten over de New Deal, waarmee president Franklin Delano Roosevelt de Great Depression bestreed. De laatste keer dat een Supreme Court het waagde om een belangrijke economische federale wetgeving ongeldig te verklaren, was een arbeidswetgeving voor de steenkoolindustrie in 1936.

Het Hooggerechtshof maakt zich dan ook op voor een verdict met de grootste politieke impact sinds haar omstreden beslissing in 2000 om de hertelling van stemmen in Florida stop te zetten, waardoor Republikein George W. Bush president kon worden ten nadele van Democraat Al Gore.

Maandag worden in Washington al betogingen verwacht van voor- en tegenstanders.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234