Donderdag 20/02/2020

Hoogspanning bij vtm Collectief ontslag, directeuren die de bons krijgen, spanning bij de nieuwsdienst: de onrust regeert bij vtm. Velen kijken dan ook met een bang hart naar volgend jaar en de verwachte hevige concurrentie van VT4. De Persgroep-CEO Christian Van Thillo nam zelf de touwtjes in handen om met een scherper beleid en een nieuwe structuur de strijd aan te vatten. Door Jan Debackere en Pieter Dumon

Het jaar 2010 was een grand cru voor de Vlaamse Mediamaatschappij (VMMa). Na twee jaar in het teken van economische crisissen en besparingen kon het moederbedrijf van vtm, Jim en Q-music opnieuw uitpakken met uitstekende cijfers. Vtm haalde een mooi marktaandeel, maar vooral de reclame boerde uitstekend: die inkomsten stegen met 14 procent. De winst piekte tot 42,6 miljoen euro, 17 miljoen euro meer dan in 2009. Niets dan blije gezichten dus aan de Medialaan.

Nog geen jaar later is de sfeer compleet omgeslagen. De inkomsten uit reclame zijn nog altijd prima en houden voorlopig stand in de economische crisis, toch heeft de Vlaamse Mediamaatschappij niet meteen het gelukkigste jaar uit haar geschiedenis achter de rug. De Persgroep, samen met Roularta eigenaar van de VMMa, beet in het zand bij de overname van de Nederlandse SBS-zenders. Tot overmaat van ramp vielen VT4 en VIJFtv, de twee Vlaamse SBS-zenders, in handen van De Vijver Media. Dat is de holding boven Woestijnvis, die in handen is van Corelio, Sanoma en aartsrivaal Wouter Vandenhaute. Ook de nieuwe beheersovereenkomst voor de openbare omroep was er niet meteen één om vrolijk van te worden. De Vlaamse overheid beloofde de VRT niet alleen meer geld, de openbare omroep krijgt ook een derde kanaal om de jongerendoelgroep beter te bedienen.

Ook op personeelsvlak bleef het niet stil. Grote baas Peter Quaghebeur en directeur informatie Eric Goens werden bedankt voor bewezen diensten, en twee weken weken geleden mocht ook Martijn Bal, het hoofd digitale media, zich in dat rijtje scharen. Financieel directeur Bob Jacobs werd op vervroegd pensioen gestuurd en op de nieuwsdienst was het een va-et-vient van personeel. Als klap op de vuurpijl volgt een van de komende weken een reorganisatie, die een twintigtal banen zou kosten.

Vernieuwingsoperatie

De buitenwereld ziet het misschien niet, maar aan de Medialaan in Vilvoorde is het allesbehalve rustig, zeggen mensen binnen en buiten het bedrijf. Iedereen vraagt zich af wat er allemaal zal gebeuren. Dat ook Christian Van Thillo, de gedelegeerd bestuurder van De Persgroep, wel erg veel tijd in de VMMa-gebouwen doorbrengt, vermindert die onrust niet. "Sinds hij dit jaar veel vaker op zijn eigen bureau bij de VMMa zit, weet iedereen dat de top een vernieuwingsoperatie voorbereidt", zegt een ingewijde.

Zeker na de overname van VT4 en VIJFtv was het voor Van Thillo duidelijk dat het anders moest. Vtm zat de laatste jaren in een erg comfortabele positie: Eén bleef weliswaar oppermachtig in de kijkcijfers, in de strijd tussen de commerciële zenders bleven VT4 en VIJFtv enkele maten te klein om echt serieus genomen te worden. Dat gebrek aan concurrentie zie je duidelijk op de reclamemarkt. "De Vlaamse Mediamaatschappij had tijdens de eerste maanden van dit jaar 72 procent van de reclamemarkt in handen", wijst Vincent Pélerin van mediacentrale Space op de luxesituatie.

Maar blijft dat ook volgend jaar zo? Als Woestijnvis voor VT4 programma's maakt van het niveau dat we van hen gewoon zijn, dan wordt VT4 een te duchten concurrent. De verwachte hype zal nieuwsgierige kijkers naar het nieuwe VT4 lokken, en ook adverteerders kijken met grote belangstelling naar wat daar gebeurt. Een verschuiving van enkele procenten in de reclame-investeringen scheelt algauw enkele miljoenen euro's.

De VMMa kan maar beter voorbereid aan de start komen, en dus wordt aan de Medialaan momenteel alles en iedereen tegen het licht gehouden. Het bedrijf wil immers absoluut een VRT-scenario vermijden. Toen vtm in 1989 het levenslicht zag, bleef de VRT te lang de kat uit de boom kijken, met een flink pak slaag en jaren wanhopig spartelen tot gevolg.

Op de achtergrond speelt ook een persoonlijke strijd tussen Christian Van Thillo en Wouter Vandenhaute mee. De twee gaan al jaren met elkaar in de clinch in diverse dossiers. Van Thillo probeerde Woestijnvis binnen te halen bij vtm, maar botste daar op een muur. In de strijd om de Nederlandse SBS-zenders beet Van Thillo ook in het zand. Een nieuwe nederlaag wil hij ten koste van alles vermijden. Ook daarom spendeert Van Thillo veel van zijn tijd aan vtm, hoewel de zender maar een klein deeltje van zijn ondertussen fors uitgebreide mediaportefeuille uitmaakt.

Vtm moet zich nu al heruitvinden, luidt het devies. Het bedrijf is de voorbije jaren te 'vet' geworden. "Klopt", laten een aantal personeelsleden van de VMMa weten. "Er zijn de voorbije jaren een hele reeks hiërarchische tussenniveaus bij gekomen. Met nefaste gevolgen. Over elke beslissing moest eindeloos vergaderd worden. De flexibiliteit om snel te schakelen was er niet meer." En dus moest een nieuwe structuur uitgetekend worden en moest het ook qua management veel scherper op de snee. Het belangrijkste slachtoffer daarvan was gedelegeerd bestuurder Peter Quaghebeur.

Van Thillo en Quaghebeur mochten allebei dan hetzelfde doel voor ogen hebben, hun manier van besturen is compleet anders, valt in directiekringen te horen. Quaghebeur is meer de man die constant blijft praten, terwijl Van Thillo zonder omkijken voor zijn doel gaat. De bij het personeel populaire Quaghebeur wou of kon zijn stijl niet veranderen, wat meteen zijn lot bezegelde. Exit Quaghebeur.

Ondertussen is ook de oefening omtrent het nieuwe organogram zo goed als klaar. Een opvolger voor Quaghebeur is er echter nog niet. Van Thillo ontmoette al verschillende externe kandidaten - de nieuwe directeur wordt buiten het bedrijf gezocht -, maar de VMMa wil geen timing plakken op het invullen van de vacature. Al kan het niet snel genoeg gaan, valt binnen en buiten het bedrijf te horen. "Net nu we voor een hele grote uitdaging staan, blijft het wachten op een nieuwe directeur. Dat is een van de oorzaken van de malaise."

Afkeer van reality

Christian Van Thillo laat zich echter niet alleen in met de grote beslissingen en de structuur van de VMMa. Ook wat vtm op het scherm brengt, ligt hem na aan het hart. 2BE en Vitaya winnen marktaandeel, maar vlaggenschip vtm zakt met 1,2 procent in vergelijking met 2010. En dat doet pijn, zeker met het oog op de verhevigde concurrentie met VT4. Het najaarsschema kabbelt voort, maar spraakmakende uitschieters zijn er nog niet, al zal The Voice van Vlaanderen daar nu wel voor verandering zorgen.

Van Thillo is ervan overtuigd dat het huidige vtm een vogel voor de kat is als VT4 full force van leer gaat. Hij ging ook al meermaals in de clinch met programmadirecteur Jan Segers over welke koers vtm moet varen. Zo vindt Van Thillo maar erg weinig kijkplezier in al vaak herkauwde programma's als The Bachelor. Dat The Bachelor ook nog eens de mist in ging door een vrijgezel te selecteren die op de rand van het bankroet staat, maakte hem helemaal humeurig. "Die overdaad reality, is dat geen platgetreden pad?", verwoordt een goedgeplaatste bron het ongenoegen. "We hebben daar inderdaad boeiende en pittige discussies over, maar we respecteren elkaars argumenten", zegt Jan Segers. "Maar je moet ook oppassen met de term realitytelevisie. Dat is zo'n containerbegrip. Als De rechtbank ook reality is, dan mag er voor mij nog veel reality gemaakt worden."

Vtm kiest er resoluut voor een brede familiezender te zijn en dat zal ook zo blijven. Met minder reality wellicht, maar vooral moet het allemaal net dat tikje beter, dat tikje scherper. "We moeten onszelf meer in vraag durven te stellen, net zoals Woestijnvis dat al jaren doet," maakt een hooggeplaatste bron niet toevallig de vergelijking met de nieuwe concurrent. "Het moet elke dag nog een beetje beter."

Nieuwsdienst onder druk

Welke plaats de nieuwsdienst daarin zal krijgen, is voor vele journalisten een vraagteken. Na het vertrek van hoofdredacteur Eric Goens valt de nieuwsdienst onder de directe verantwoordelijkheid van programmadirecteur Jan Segers, de man die intern geregeld vragen durft stellen bij het budget dat die nieuwsdienst opslorpt. Maar ook Van Thillo vraagt zich volgens verschillende bronnen af of het sop de kool wel waard is. Een nieuwsdienst runnen kost veel geld en brengt relatief weinig geld in het laatje. De diepe kloof met Het journaal - op sommige dagen zitten er om 19 uur dubbel zoveel kijkers bij Eén als bij vtm - maakt de discussie niet makkelijker. De eerste logische slachtoffers van een besparingsoperatie zijn dan het middag- en het laatavondnieuws, vrezen journalisten. Nauwelijks kijkers, maar je moet er wel enkele mensen tot 's avonds laat voor op de redactie houden.

Hoofdredacteur Bart Van Doorne ontkent dat dat aan de orde is. "Bij de nieuwsdienst blijven we buiten alle besparingen. Pas als het bedrijf zou beslissen minder in informatie te investeren, zou dat kunnen gebeuren. Maar dat is nu helemaal niet aan de orde. Integendeel zelfs. Woensdag is het budget voor 2012 goedgekeurd: dat is exact hetzelfde als dat van dit jaar. In de huidige conjunctuur is een status-quo eigenlijk een investering. Alle bedrijven bouwen af, wij niet." Volgens Van Doorne bewijzen de nieuwe aanwervingen dat de VMMa in de nieuwsdienst blijft geloven. "We hebben net twee journalisten aangeworven en door de komst van nieuwe eindredacteurs zijn twee eindredacteurs opnieuw als journalist aan het werk. Dat betekent dus vier nieuwe journalisten."

Maar de uitleg van Van Doorne maakt weinig indruk op de wantrouwige nieuwsdienst. In tegenstelling tot cohoofdredacteur Nicolas Lataire, die geliefd is op de vloer, wordt Van Doorne gezien als de man die de contacten onderhoudt met Segers en Van Thillo. Het vertrouwen in de directie is er bij vele journalisten niet groter op geworden na de weinig smakelijke episode met de vier VRT-journalisten die bijna de oversteek naar de Medialaan waagden.

De vier waren in vergevorderde onderhandelingen met Van Thillo en zouden de facto de nieuwsdienst overnemen. De putsch werd in laatste instantie verijdeld, maar het verhaal sloeg diepe wonden bij de leidinggevenden en journalisten op de nieuwsredactie, die pas laat over de gesprekken hoorden. "Er is een vertrouwensbreuk", luidt het.

Ontslagronde

Het personeel kijkt nu vooral uit naar wat er de volgende weken gaat gebeuren. Directie en vakbonden onderhandelen momenteel over een herstructurering, een discussie die wellicht volgende week afgerond zal worden. In het vizier ligt vooral de digitale afdeling. In de moeilijke(r) tijden die er aan zitten te komen wil de VMMa wil zich concentreren op zijn kernactiviteit - televisie maken en reclameblokken verkopen. Alle randactiviteiten zoals apps en experimenten op internet en sociale media zijn voorlopig minder belangrijk. De digitale afdeling zal niet afgeschaft worden, benadrukt de VMMa-directie, want een tv-zender kan onmogelijk zonder websites en andere interactieve toepassingen. Maar dat het anders en met minder mensen zal moeten, staat buiten kijf.

Hoeveel mensen het gelag zullen betalen, is nog onduidelijk. Cijfers variëren, maar het uiteindelijke aantal zou ergens tussen twintig en dertig ontslagen liggen. Die komen bovenop een sluipende herstructurering die al een tijdje bezig is. Technische mensen die opstappen, worden al langer niet meer vervangen door nieuwe vaste werknemers, maar door freelancers. "Er moet gewoon dringend duidelijkheid komen", valt overal te horen. "Over de ontslagen, over de nieuwe koers, over de leiding... Iedereen is zenuwachtig en onzeker."

Bij de top van de VMMa beseft men dat het personeel vele vragen heeft. Dat is een menselijke reactie, zegt Jan Segers, maar het is wel nodig voor de toekomst van het bedrijf. "We zijn het bedrijf inderdaad scherp aan het zetten voor de toekomst. Sinds een maand of vijf, zes zijn we onszelf scherp aan het evalueren, kijken we wat we wel en niet gaan doen. De herorganisatie is daarom puur strategisch. We willen ons gewoon concentreren op de kern van het bedrijf, en dat is vtm."

Door het samenvallen van de moeilijke onderhandelingen met Telenet, de macro-economische toestand en het veranderende medialandschap was zo'n denkoefening volgens Segers noodzakelijk om het bedrijf gezond te houden. "Maar we zijn goed wakker nu. We houden er rekening mee dat het landschap binnen twee jaar hertekend kan zijn. We nemen het serieus en zijn strijdvaardig."

l Te logge structuur

l Vervanging algemeen directeur sleept aan

l Wrevel over overdaad reality

l Toekomst nieuwsdienst onduidelijk

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234