Dinsdag 27/09/2022

InterviewBart Kerremans

Hoogleraar internationale relaties Bart Kerremans: ‘Voor Poetin is een oorlog met de NAVO de keuze voor zelfdestructie’

Bart Kerremans: 'Je moet naar een situatie waarbij Poetin niet wordt beloond voor zijn gedrag. Maar tegelijk moet je aanvaarden dat bepaalde zaken onomkeerbaar zijn.' Beeld Thomas Sweertvaegher
Bart Kerremans: 'Je moet naar een situatie waarbij Poetin niet wordt beloond voor zijn gedrag. Maar tegelijk moet je aanvaarden dat bepaalde zaken onomkeerbaar zijn.'Beeld Thomas Sweertvaegher

Hij verdween even helemaal van de radar, maar bleef het wereldnieuws op de voet volgen. Expert internationale politiek Bart Kerremans (58) over abortus en wapens, Trump en Biden, de EU en de NAVO, en de oorlog in Oekraïne.

Joël De Ceulaer

Het is zeer ongebruikelijk om een interview over internationale politiek te beginnen met een persoonlijke en delicate kwestie. Maar Bart Kerremans vindt het zelf een prima idee.

Als hoogleraar internationale relaties en Amerikaanse politiek aan de KU Leuven is hij een vaste waarde als analist in de media, maar sinds 24 februari hebben we hem niet meer gezien of gehoord. “Die avond was ik nog op televisie”, vertelt hij. “Maar toen ik naar huis reed, voelde ik mij echt slecht. Ik heb last van weerkerende episodes van depressie. Die komen in golven, sinds 2007 heb ik er zo drie gehad. Om te vermijden dat ik opnieuw zo’n golf zou meemaken, ben ik na dat tv-optreden zwaar op de rem gaan staan, door alle media op afstand te houden. Zo is het mij gelukt om het onder controle te houden.”

U hebt tijdig ingegrepen.

“Inderdaad. Het klinkt gek, maar ik vind dat het deze keer goed gegaan is. Ik heb mijn werk aan de universiteit gewoon kunnen blijven doen. De KU Leuven is een droomwerkgever. Ik kreeg alle ruimte die ik wilde, maar bleef functioneren. Dat was bij momenten niet zo gemakkelijk, maar het is gelukt. Daardoor weet ik nu dat ik zeer moeilijke periodes ook kan doorkomen. Ik heb zelfs met enthousiasme kunnen lesgeven.”

Wat triggert die depressies bij u?

“Een aantal privézaken spelen daarin mee. Maar ik ben wellicht ook te perfectionistisch. En zeker te streng voor mijzelf. Ik moet leren aanvaarden dat perfectie niet bestaat. Ik kan uit evenwicht geraken als ik iets niet goed genoeg doe, naar mijn eigen oordeel. Terwijl het niet verkeerd is om jezelf eens te vergissen, zolang je dat maar erkent.”

Bent u nu weer helemaal oké?

“Ja, ik ben in orde. Ik voel mij oké. Ik wil er nu ook best over praten, omdat het goed is om dat te doen. Mensen die met dezelfde problemen worstelen, mogen dat weten. Ik heb zelf de neiging om mijzelf te isoleren als ik mij niet lekker voel. Ik denk ook altijd dat ik het in mijn eentje wel zal kunnen oplossen. Maar dat is niet zo. Praten helpt zeker.”

Ik ken uw probleem, en ik doe aan mindfulness om niet te hervallen.

“Dat heb ik ook geprobeerd, en ik zou daar misschien meer op moeten inzetten. Maar het blijft moeilijk, vind ik. Ik doe meer aan lichaamsbeweging, dat wel. Ik ga fietsen en probeer er dus op te letten dat ik mijzelf niet isoleer. Normaal gesproken had ik mijn mediastilte tot 1 september willen volhouden, maar na de recente uitspraak van het Hooggerechtshof in de VS kon ik dit interview niet weigeren.”

Het is met schroom dat ik u een sms stuurde.

“Dat weet ik. Het is mijn ervaring dat journalisten altijd zeer respectvol zijn.”

Ter zake dan. Was u verrast door de uitspraak van het Supreme Court?

“Nee. We wisten dat dit er zat aan te komen. Er was al een versie van het arrest gelekt. En we wisten van tevoren dat de drie rechters die Trump heeft aangesteld, de opinie van het Hooggerechtshof zouden doen kantelen, en Roe v. Wade ongedaan zouden maken.”

Wat hield Roe v. Wade precies in?

“In 1973 had het Hooggerechtshof beslist dat abortus een recht was dat gedekt werd door de Amerikaanse grondwet. De foetus mocht niet levensvatbaar zijn, waardoor abortus dus niet in het derde trimester van de zwangerschap kan. Het recht op leven van het ongeboren kind gaat voor op het recht op privacy van de zwangere vrouw - dat was het idee in 1973.”

Maar bij een niet-levensvatbare foetus was de vrouw vrij om te kiezen.

“Inderdaad. Dat was de interpretatie van de grondwet in 1973.”

'In 1973 had het Hooggerechtshof beslist dat abortus een recht was dat gedekt werd door de grondwet. De redenering nu luidt dat de motivatie in 1973 zeer zwak was.' Beeld Thomas Sweertvaegher
'In 1973 had het Hooggerechtshof beslist dat abortus een recht was dat gedekt werd door de grondwet. De redenering nu luidt dat de motivatie in 1973 zeer zwak was.'Beeld Thomas Sweertvaegher

En nu hebben andere rechters een andere interpretatie.

“Dat is het: een andere interpretatie van dezelfde grondwet. De redenering vandaag luidt dat de motivatie in 1973 zeer zwak was, omdat het recht op abortus niet gebaseerd kan worden op de grondwet. En omdat de VS een lange geschiedenis hebben van een verbod op abortus. Ik ben geen jurist, maar juridisch bekeken hebben beide kampen wellicht goede argumenten. Het probleem is dat het Hooggerechtshof aan legitimiteit verliest.”

Hoezo?

“Omdat deze uitspraak duidelijk het gevolg is van een toevallig andere samenstelling van het Hooggerechtshof. En dat is niet goed voor het vertrouwen in de instelling.”

BART KERREMANS

* Geboren te Antwerpen op 26 oktober 1963

* Doctoreerde in de politieke en sociale wetenschappen aan de Universiteit Antwerpen

* Was gastdocent aan de George Washington University in de VS

* Hoogleraar internationale relaties en Amerikaanse politiek aan de KU Leuven

* Was van 2013 tot 2018 decaan van de faculteit Sociale Wetenschappen

Die rechters worden voor het leven benoemd, en zijn dus wel onafhankelijk.

“Dat is de bedoeling. Vroeger gebeurde het dat een rechter die was benoemd door een Republikeinse president toch progressieve standpunten innam. Zo werd de uitspraak in Roe v. Wade door een Republikein geschreven. Dat is veranderd. Nooit eerder was het standpunt van de rechters zo goed te voorspellen op basis van het profiel van de president die hen benoemde. John Roberts, een van de rechters die het niet eens zijn met de meerderheid, vindt dat het Hooggerechtshof terughoudender had moeten zijn. Maar Samuel Alito, de rechter die dit arrest schreef, zegt dat hij de wetgeving over abortus wil overlaten aan de verkozenen des volks in de verschillende Amerikaanse staten.”

De wetgeving kan voortaan overal verschillen.

“Sommige staten zullen abortus verbieden vanaf de conceptie, andere vanaf het moment dat het embryo een hartslag heeft. Nog andere staten, zoals Californië, zullen het recht op abortus vrijwaren, en zelfs financiële middelen voorzien om vrouwen de mogelijkheid te bieden om naar Californië te reizen voor een abortus als het in hun eigen staat niet kan.”

Zelfs het recht op anticonceptie wordt ter discussie gesteld. En het huwelijk voor mensen van hetzelfde geslacht. Kan dat allemaal in gevaar komen?

“Dat is niet langer uit te sluiten. Clarence Thomas, de meest conservatieve rechter van het Hof, heeft dat expliciet geschreven. Ik weet niet of het ook echt zover zal komen, maar ik begrijp dat vrouwen en homoseksuele koppels die gehuwd zijn, zich nu zorgen maken. Het is niet langer evident dat al die rechten op het federale niveau blijven bestaan.”

Hoe kan dit opnieuw worden teruggedraaid?

“Dat zal de komende veertig jaar niet gebeuren, denk ik. Let op, het Hooggerechtshof heeft ook niet gezegd dat er géén recht op abortus bestaat. Het arrest zegt alleen dat het niet op de grondwet kan worden gebaseerd.”

Kan het recht ooit in de grondwet worden verankerd?

“Dat is zo goed als onmogelijk. Maar omdat de grondwet abortus ook niet verbiedt, is het in principe mogelijk om een federale wet te maken, waardoor het opnieuw in de hele VS, in alle staten dus, een recht zou worden. Maar ook dat is praktisch onhaalbaar. Zelfs met een meerderheid in de Senaat zou het president Joe Biden en zijn Democraten niet lukken om zo’n federale wet gestemd te krijgen.”

Waarom niet?

“Vanwege de zogenaamde filibuster. Tegenstanders van een wetgevend initiatief kunnen dreigen met filibusteren, het houden van oneindig lange tussenkomsten, zodat het debat nooit afgesloten kan worden. Dat zou zeker gebeuren mocht men een federale abortuswet willen stemmen. En je kunt de filibuster wel stopzetten, maar daarvoor zijn tien extra stemmen nodig, Republikeinse stemmen, en dat halen de Democraten nooit. Terzijde: ook het omgekeerde zou kunnen gebeuren - dat de Republikeinen proberen om een federaal verbod op abortus gestemd te krijgen. Dan zullen de Democraten filibusteren.”

Is deze uitspraak nog een slag die Trump thuishaalt?

“Natuurlijk. Bij uitgesproken religieuze conservatieven heerste in 2016 wat wantrouwen ten aanzien van Donald Trump. Omwille van zijn levenswandel. En omwille van een aantal standpunten die hij ooit had ingenomen, bijvoorbeeld over abortus. Dat wantrouwen heeft Trump weggenomen door beloftes te doen aan evangelische christenen, waaronder steun voor Israël en het aanstellen van conservatieve rechters in het Hooggerechtshof. Dit is voor hem dus een politieke overwinning, waarmee hij in 2024 eventueel kan scoren.”

Wil hij opnieuw een gooi doen naar het Witte Huis?

“Alles wijst erop dat Trump opnieuw president wil worden.”

Ook nu de onderzoekscommissie naar de bestorming van het Capitool aan het licht brengt dat hij daarbij toch een centrale rol speelde?

“Dat kan hem zuur opbreken. Als hij strafrechtelijk wordt aangeklaagd en veroordeeld, kan hij geen president meer worden. Maar dat zal niet eenvoudig zijn, want dan moet er een directe link tussen uitspraken van Trump en de bestorming van het Capitool worden aangetoond. De getuigenis van Cassidy Hutchinson, de oud-medewerkster van het Witte Huis die onder meer gezegd heeft dat Trump wist van de bestorming en zelf naar het Capitool wilde rijden, kan wel een verschil maken. Het is niet langer uit te sluiten dat het tot een strafrechtelijke klacht komt.”

'Amerika is door het oog van de naald gekropen.' Beeld Thomas Sweertvaegher
'Amerika is door het oog van de naald gekropen.'Beeld Thomas Sweertvaegher

Hoe kijkt u terug op die bestorming van het Capitool, en de weigering van Trump om de verkiezingsuitslag te aanvaarden?

“Ik vind het tamelijk beangstigend wat er allemaal is gebeurd. Hoe nipt een implosie van het systeem is vermeden. Trump draagt daarin een grote verantwoordelijkheid. Amerika is door het oog van de naald gekropen. Als Mike Pence en een aantal andere Republikeinen de schouders niet hadden rechtgehouden, had het helemaal anders kunnen aflopen. Ook de legertop heeft een cruciale rol gespeeld, door trouw te blijven aan de grondwet, en niet aan een persoon. Dat is essentieel in een democratie.”

Heeft president Joe Biden de reputatie van de VS in de wereld hersteld?

“Dat is niet zo moeilijk, na Trump. Al moet ik daar toch een kanttekening bij maken. U hebt het over ‘de wereld’, en ik weet niet of je dat kunt zeggen. In West-Europa maakt Joe Biden een goede beurt, maar in de rest van de wereld? Denk aan Vladimir Poetin, de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un, Israël, Saudi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten, Jaïr Bolsonaro in Brazilië - daar had Trump overal wel een goede reputatie, hoor.”

En Biden veel minder.

“Dat is duidelijk. In de Arabische landen moet die bijvoorbeeld een stevige bocht maken. Hij zal Saudi-Arabië en de emiraten ervan moeten overtuigen om meer olie te produceren, zodat de prijzen dalen en de inflatiedruk mildert. Die inflatie zal de Democraten zwaar aangerekend worden bij de verkiezingen voor het Congres later dit jaar.”

De Amerikanen helpen Oekraïne in de oorlog met Rusland. Zou dat onder Trump ook gebeurd zijn, denkt u?

“Dat weet ik dus niet. Ik heb mij al suf gepiekerd over hoe Trump zou hebben gereageerd en ik zou het niet kunnen zeggen. Dat is het moeilijke aan een figuur zoals Trump: hij is onvoorspelbaar op een aantal vlakken. In 2017 verklaarde hij dat hij de nucleaire plannen van Noord-Korea met ‘fire and fury’ de pas zou afsnijden. Ik sla niet snel in paniek, maar toen was ik toch ongerust: hoe ver had hij willen gaan? Wat later ontmoette Trump dan Kim Jong-un en schreef die laatste hem zogenaamde love letters.”

Bent u nu ongerust dat Poetin kernwapens zou kunnen gebruiken? Hij flirt ermee.

“Ja, hij flirt ermee. In veiligheidskwesties is het creëren van onzekerheid een klassieke strategie. Met die impliciete verwijzing van Poetin naar zijn hypersonische raketten wil hij het signaal geven dat het Westen geen wapens mag leveren aan Oekraïne waarmee Russische steden kunnen worden getroffen. Zodra Poetin kan denken dat het geen aanval van Oekraïne is, maar een aanval van het Westen, dan zit je in een scenario waarbij hij een oorlog kan starten met de NAVO, inclusief het gebruik van massavernietigingswapens.”

Maar de NAVO blaast Rusland toch weg?

“Voor Poetin is een oorlog met de NAVO inderdaad de keuze voor zelfdestructie. Ik zeg niet dat ik dat verwacht, maar dat is wel wat er zou gebeuren mocht het zover komen. Het behoort tot de mogelijkheden, maar ik lig er niet echt wakker van. Ik denk dat Poetin erg rationeel is. Het zou kunnen dat ik mij daarin vergis, en rationele mensen kunnen ook fouten maken - maar ik zou hem niet irrationeel noemen.”

Zou hij ziek kunnen zijn? Zodat hij denkt: ‘Na mij de chaos’?

“Ik heb geen gegevens, en zeker geen expertise, om dat te kunnen zeggen. Ik ga daar dus niet vanuit. Ik ga uit van wat ik kan zien, weten en met redelijkheid veronderstellen. Ik denk dat hij nu redeneert zoals zijn partijgenoot Dmitri Medvedev. Die gelooft dat de eensgezindheid van het Westen niet blijft duren. Poetin denkt dat volgens mij ook: zoals na de annexatie van de Krim in 2014 zal het Westen terugkomen om te smeken, omdat de neveneffecten van de sancties te zwaar wegen: olie- en gasprijzen doen de inflatie stijgen.”

Treffen de sancties het Westen niet meer dan Rusland?

“Tot nog toe wel. Daarom willen de VS dat Saudi-Arabië meer olie oppompt. Als de prijzen dalen, zal Rusland dat ook voelen. Nu voert Poetin weliswaar olie en gas uit naar China en India, maar wel aan lagere prijzen. Voor Rusland mogen die prijzen niet zakken. Er zijn wel sancties die zwaar wegen voor Rusland: sommige sectoren lijden erg onder een tekort aan technologische import. Daardoor dreigt de middenklasse een stapje terug te moeten zetten, en dat is altijd risicovol voor politieke leiders - ook in Rusland.”

'Als hij strafrechtelijk wordt aangeklaagd en veroordeeld, kan Trump geen president meer worden. Maar dat zal niet eenvoudig zijn.' Beeld Thomas Sweertvaegher
'Als hij strafrechtelijk wordt aangeklaagd en veroordeeld, kan Trump geen president meer worden. Maar dat zal niet eenvoudig zijn.'Beeld Thomas Sweertvaegher

Hoe stelt China zich op?

“De retoriek luidt dat China aan de kant van Rusland staat, maar tegelijk stuurt het land zeker niet aan op een frontale botsing met het Westen. Vergeet niet dat Europa en de VS de belangrijkste afzetmarkten zijn voor China. Al is het voor China natuurlijk een goede zaak als de wereldwijde invloed van het westen verzwakt.”

Tot dusver hebben Medvedev en Poetin wel ongelijk. De NAVO wordt niet verzwakt, maar versterkt. Ook België zal meer investeren. Is dat slim?

“Daarop kan ik geen antwoord geven, omdat ik dan een positie moet innemen, en dat wil ik niet. Ik ben een analyticus, maar ook een mens met een geweten. En vanuit menselijk perspectief is het toch om te huilen dat er zoveel miljarden naar wapens gaan.”

Is dat niet eigen aan de menselijke conditie? De onvermijdbaarheid van oorlog.

“Dat weet ik, dat leert de geschiedenis. Het is tragisch, maar dat neemt niet weg dat we met die massa’s geld betere dingen zouden kunnen doen. Maar om terug te komen op de versterking van de NAVO: wat daarbij vooral verrast is de houding van Duitsland, die een enorme evolutie heeft gekend. Poetin heeft iets teweeggebracht dat hij niet had verwacht. Er zijn diplomaten die denken dat hij heeft gewacht tot het vertrek van Angela Merkel om Oekraïne binnen te vallen. Ik weet niet of dat klopt, maar Poetin heeft zich in ieder geval mispakt aan de reactie van Duitsland en de andere NAVO-lidstaten.”

Waar staat u in het debat tussen haviken en duiven? Moeten we Oekraïne helpen Poetin te verslaan of moeten we een toegeving doen en Poetin een uittocht gunnen? Dat laatste suggereert de linkse Amerikaanse denker Noam Chomsky, bijvoorbeeld.

(lange stilte) “Je krijgt Rusland niet meer weg uit de Krim. Vergeet het, gaat niet gebeuren. En ik vrees dat je Rusland ook niet meer weg krijgt uit een groot stuk van de gebieden die het recent heeft veroverd. Ik ga ervan uit dat Rusland finaal een deel van die gebieden in het oosten en het zuiden zal kunnen behouden.”

Zoals oud-kolonel Roger Housen hier een paar maanden geleden zei: misschien moet het conflict op die grenzen worden ‘bevroren’, als het ware.

“Dat denk ik ook. Maar de tragedie van een oorlog is dat je partijen maar tot toegevingen kunt brengen in verhouding tot wat ze winnen of verliezen op het terrein. Daarom zou het op dit moment onverstandig zijn om toegevingen te doen aan Poetin. Dat zal hem alleen maar stimuleren om dezelfde strategie nog eens te herhalen bij een volgende gelegenheid. Je moet dus naar een situatie waarbij Poetin niet wordt beloond voor zijn gedrag. Maar tegelijk moet je realistisch zijn en aanvaarden dat bepaalde zaken onomkeerbaar zijn. Ik wil er wel de nadruk op leggen dat ik u dat zeg met een ongelofelijk grote frustratie.”

De man bombardeert kinderziekenhuizen en winkelcentra.

“En dat is verschrikkelijk. Daarom ben ik het niet eens met de Franse president Emmanuel Macron die openlijk zegt dat we Poetin niet mogen vernederen. Ten gronde ga ik daarmee akkoord, maar de timing van die uitspraak is verkeerd. Het is nog maar de vraag of je zo’n uitspraak ooit in het openbaar moet doen. Het verzwakt je onderhandelingspositie.”

Wat met de Europese Unie? Ook die lijkt tot nader order versterkt te worden, en handelt meer als een politieke unie. Wat tot dusver altijd moeilijk was.

“Dat wil ik nog even afwachten. Ik heb begin de jaren negentig de oorlog in ex-Joegoslavië van dichtbij gevolgd. Dat had onder meer te maken met mijn engagement bij Pax Christi in die tijd. Er werd toen onderhandeld over de Europese Unie en ik koesterde de hoop dat die oorlog in Joegoslavië een positief effect kon hebben, en kon leiden tot een gezamenlijk buitenlands beleid. Maar dat is er nooit echt gekomen. Daarom ben ik nu ook liever voorzichtig. Maar het is nog te vroeg om conclusies te trekken.”

Moet Oekraïne lid worden van de EU?

“De grootste fout die men kan maken, is het versoepelen van de toetredingsvoorwaarden. We zien dat het niet eenvoudig is om landen te integreren, denk aan Hongarije en Polen. In Oekraïne is nog veel werk aan het rechtsapparaat, aan de corruptie, aan de financiële gezondheid van het land. Hoe tragisch en frustrerend dat ook is voor de mensen die er wonen, de EU mag nu niet te veel concessies doen wat lidmaatschap betreft. Al moeten we het land wel blijven helpen, natuurlijk. Zeker ook bij de heropbouw.”

U verwees net naar Hongarije en Polen. Rukt ook in Europa het trumpisme op, denkt u? Is een morele stap terug hier ook mogelijk?

“Laat ik de vraag anders formuleren, los van een waardeoordeel, want ik wil mij houden aan de rol van analyticus: waren de Verenigde Staten niet vrij laat met dat trumpisme, in vergelijking met Europa? Wij kennen dat soort gedachtegoed al langer - van Berlusconi in Italië, het Front National in Frankrijk, Pim Fortuyn in Nederland en het Vlaams Blok en Vlaams Belang in Vlaanderen. Wij waren voorlopers, zou je kunnen zeggen. Alleen is het in de VS makkelijker voor zulke bewegingen om brutaal in te breken in het systeem.”

Wij kennen de cultuur van de coalitie, het compromis. In een tweepartijenstelsel ga je van alles naar niets en weer terug. Nochtans waren sommigen hier bij ons ooit jaloers op dat Britse en Amerikaanse systeem.

“Ja, ik ben daar zelf ook een tijdje in meegegaan, in dat gevoel. Maar nu ben ik daarvan teruggekomen. In de Verenigde Staten zijn beide partijen enorm gepolariseerd, de zone waar Republikeinen en Democraten elkaar ideologisch kunnen overlappen, wordt almaar kleiner. De grijze zone verdwijnt. Een van de grote nadelen van die twee partijen is dat de ideologische bandbreedte smaller wordt. Het nadeel van ons systeem is de fragmentering. Het voordeel is dat een grotere diversiteit aan meningen is vertegenwoordigd.”

'Zo’n 60 procent van de Amerikanen is voor het recht op abortus. De tegenstanders zitten vooral in de landelijke staten, waar ook Trump zijn aanhang heeft.' Beeld Thomas Sweertvaegher
'Zo’n 60 procent van de Amerikanen is voor het recht op abortus. De tegenstanders zitten vooral in de landelijke staten, waar ook Trump zijn aanhang heeft.'Beeld Thomas Sweertvaegher

Ik zou het nog even over dat wapenbezit in de VS willen hebben. Dat krijgt men maar niet aan banden gelegd.

“Dat is het zogenaamde tweede amendement op de grondwet: the right to bear arms, het recht om wapens te dragen. In 2008 heeft het Hooggerechtshof beslist dat het om een individueel recht gaat, en niet alleen om een recht van milities, bijvoorbeeld. Dat is een identitaire kwestie geworden voor veel Amerikanen, net zoals hun steun voor Trump deel uitmaakt van hun identiteit. Wie Trump aanvalt, valt hen persoonlijk aan. Het tragische aan die wapenwet is dat de Amerikanen daar een hoge prijs voor betalen. Er zijn zoveel wapens in omloop dat iedereen gevaar loopt.”

Hoe bedoelt u?

“Er wordt soms geschoten om de kleinste, onnozelste dingen. Je staat in het postkantoor in de rij, iemand steekt voor en een dronken man trekt zijn pistool en begint te schieten. Kan zomaar gebeuren. En dat haalt de headlines niet eens meer, het staat bij de korte berichtjes in de krant.”

Kwamen die amendementen bij de grondwet, de zogenaamde Bill of Rights, van de tegenstanders van het federale Amerika?

“Het federale Amerikaanse systeem is niet zonder slag of stoot tot stand gekomen. De federatie kwam er uit vrees voor anarchie, maar de anti-federalisten kregen toegevingen in de vorm van die amendementen. Die moeten de individuele vrijheden beschermen, zoals the freedom of speech en the right to bear arms. Die sterke nadruk op individuele vrijheid is toch wel bijzonder in Amerika.”

Behalve als het over abortus gaat, blijkbaar.

“Wel, daar is de afweging dat men het recht van het ongeboren kind wil beschermen. Van de tegenstanders van abortus, die overigens in de minderheid zijn. Zo’n 60 procent van alle Amerikanen is voorstander van het recht op abortus. De tegenstanders zitten vooral in de landelijke staten, waar ook Trump zijn aanhang heeft. Dat rurale Amerika heeft de voorbije jaren meer aan invloed gewonnen. Door het Amerikaanse systeem, dat de minder bevolkte staten compenseert in onder meer de Senaat en het kiescollege, is dat mogelijk.”

Wat is het grootste verschil tussen Europa en Amerika voor u?

“U moet er eens op letten, in België, maar zeker in Nederland, bijvoorbeeld: hoe vaak in het nieuws wordt verwezen naar de overheid of de regering. Die elk denkbaar probleem moet oplossen. Wij hebben op alle mogelijke gebieden de neiging om de maatschappij als medeverantwoordelijk te beschouwen voor individuele problemen, zoals armoede. In de VS zullen zelfs veel mensen in armoede zélf vinden dat het toch vooral aan hun ligt. Hier weten we dat het veelal geen kwestie is van individuele verantwoordelijkheid. Eerlijk: ik vind dat wij niet genoeg beseffen dat wij op een van de beste plekken op de wereldbol wonen.”

Tot slot: niet bang dat uw telefoon weer roodgloeiend zal staan, na dit interview?

“Een beetje wel, ja. Ik zou liever niet opnieuw te veel media doen. Ik zal zuinig moeten zijn met interviews, anders gaat het niet lukken. Als ik het niet bewaak, dreig ik weer weg te zakken. Met die kwetsbaarheid moet ik rekening houden. Ik heb nu geleerd dat het helpt als ik dat doe. Dat is goed om te weten.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234