Zondag 07/03/2021

Hooggerechtshof VS weegt op herverkiezing president Obama

Vandaag valt de langverwachte uitspraak van het VS-Hooggerechtshof over de vraag of cruciale onderdelen van president Barack Obama's historische zorgwet grondwettelijk zijn of niet. De uitspraak kan zwaar wegen op de herverkiezingskansen van de president. Maarten Rabaey

De Affordable Care Act uit 2010 is het vlaggenschip van president Barack Obama's eerste ambtstermijn. Door deze allesomvattende hervorming van de zorgwet werd elke Amerikaan verplicht om zich te verzekeren tegen ziekte. Obama knipte ook de vleugels van private zorgverzekeraars, wier peperdure premies goedkoper moesten worden en chronische patiënten niet langer van een dekking mochten uitsluiten. Verhalen van Amerikanen die ondanks een zorgverzekering hun huis moesten verkopen om een operatie te betalen, of een kankerbehandeling geweigerd werden omdat ze bij hun polis een kinderziekte onvermeld lieten, moeten dankzij de zorgwet tot het verleden behoren.

De zorgwet werd van meet af door Republikeinen bestreden. De Tea Party-vleugel schreeuwde moord en brand omdat de federale staat de individuele keuzevrijheid van burgers beknotte. Met succes: hun straatcampagne tegen 'Obamacare' leverde hen tijdens de 'Midterm'- elections eind 2010 de meerderheid op in het Huis van Afgevaardigden. Ze dienden ook juridische klachten in, daarin gevolgd door enkele staten die procedeerden tegen de inmenging van de federale overheid in hun zorgbeleid. Alle klachten werden gebundeld voor het Supreme Court, het Hooggerechtshof waarvan de negen opperrechters eerder dit jaar alle pro- en contra-argumenten aanhoorden.

De langverwachte uitspraak volgt vandaag (16 uur Belgische tijd). Zowel VS-president Obama als zijn Republikeins tegenstrever Mitt Romney zetten zich schrap voor het vonnis, dat zwaar zal wegen op hun campagnes. Als het Hooggerechtshof cruciale onderdelen van de zorgwet ongrondwettelijk verklaart, zal de president in de herverkiezingscampagne de juridische nederlaag van zijn grootste verwezenlijking moeten verantwoorden, een aartsmoeilijketaak. Romney hoopt uit elke juridische veroordeling electoraal garen te spinnen.

De grootste aandacht gaat uit naar de vraag of de opperrechters de verplichting om een zorgverzekering te nemen overeind houden of niet - het zogeheten 'individual mandate'. Hierdoor krijgen 49 miljoen onverzekerde Amerikanen een zorgverzekering en dalen (door de grotere vraag) ook de kosten van zorgpremies voor iedereen. Tijdens de hoorzittingen liet een meerderheid van de negen opperrechters zich al erg kritisch over de verplichting uit. Ze vreesden een precedent: een federale staat die vandaag een burger verplicht om een zorgverzekering te kopen kan morgen misschien eisen dat iedereen hetzelfde type wagens koopt, luidde de redenering.

"De beslissing over Obamacare gaat over veel meer dan gezondheidszorg", schreef Republikeins afgevaardigde en Tea Party-coryfee Michele Bachmann in een rondzendmail. "Ze zal bepalen of het Hof gelooft - of niet - dat een regering het recht heeft om Amerikanen te verplichten een product of dienst te kopen, een rechtstreekse impact op onze vrijheden." Volgens de Republikeinse fracties in Huis en Senaat valt of staat met de beslissing over het mandaat ook de rest van de zorgwet.

Politiek partijdig

De Democraten weerleggen dat. Zij voeren nu al een media-offensief met hun antwoord: de zorgwet blijft zelfs zonder het individuele mandaat bestaan. De verplichting beslaat slechts 10 van de 1.024 pagina's uit de wet - die via talrijke andere domeinen de rechten van patiënten en de plichten van zorgverzekeraars vergroot. "Er zijn negen hoofdstukken in de wet. Acht daarvan blijven intact als het mandaat sneuvelt", zei Neera Tanden, voorzitter van de pro-Democratische denktank Center for American Progress en ex-gezondheidsadviseur van president Obama aan de site Politico. "Het zou wel moeilijker worden om de wet uit te voeren. Het zou ook duurder worden om iemand te verzekeren, maar de zorgwet zou overleven."

Een tweede Democratische verdedigingslinie is de samenstelling van het Hooggerechtshof. De rechters van het Hof worden door de president politiek benoemd. Van het huidige Supreme Court gelden vijf opperrechters als 'Republikein' en vier als 'Democraat'. Sinds een 5-4-beslissing van het Supreme Court in 2000 het presidentschap aan George W. Bush gaf ten nadele van Al Gore, na een omstreden hertelling in Florida, leeft bij veel Democraten de overtuiging dat het Hof politiek partijdig is. Een nieuwe uitspraak die tegen president Obama is gericht, kan ook in zijn voordeel worden omgebogen, want mobiliserend werken onder zijn Democratische basis.

Voor Republikein Romney schuilt er ook nog een addertje onder het gras. Als de opperrechters 'Obamacare' kielhalen, is dat misschien wel fantastisch nieuws voor zijn partij, maar voor hem niet noodzakelijk de beste aanvalsstrategie. Als gouverneur maakte Romney in 2006 de zorgverzekering verplicht voor inwoners van zijn staat, Massachusetts. Hij werkte hiervoor samen met wijlen Democratisch senator Edward Kennedy. Hun wetgevend werk vormde de inspiratie voor... de Affordable Health Care Act van president Obama.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234