Zondag 18/04/2021

Hooggerechtshof VS spreekt zich in 2005 uit over doodstraf minderjarigen

Robert Acuna, 17 toen hij een moord pleegde, werd in augustus als voorlopig laatste ter dood veroordeeld

New York / Brussel

NYT / Eigen berichtgeving

Een van de topprioriteiten voor 2005 van het Amerikaanse Supreme Court is de discussie over de doodstraf voor minderjarigen. De VS zijn het enige westerse land dat tieners tot de doodstraf veroordeelt en die ook daadwerkelijk uitvoert. Een jaar geleden zei het Hooggerechtshof de grondwettelijkheid van de doodstraf voor minderjarigen te zullen onderzoeken. Inmiddels pleiten steeds meer Amerikanen voor een verbod op jongerenexecutie.

In augustus 2004 viel het verdict in de zaak-Acuna. Robert Acuna, 17 jaar op het moment dat hij een dubbele moord pleegde, werd veroordeeld tot de doodstraf en wacht nu op zijn executie. Nog geen zes maanden eerder, op 27 januari 2004, besloot het Hooggerechtshof te onderzoeken of het in strijd is met de grondwet om terdoodveroordeelden die hun misdaad als minderjarigen begingen, te executeren. Vorig jaar werden nog twee minderjarigen geëxecuteerd. Dat brengt het totaal aantal geëxecuteerde tieners sinds 1990 op 21. Volgens mensenrechtenorganisatie Amnesty International is dat meer dan in alle andere landen samen.

De volksjury veroordeelde Robert Acuna voor het doden van twee oudere buren, op een manier alsof hij "zelf de doodstraf uitvoerde", aldus de aanklager. Tijdens het beraad van de jury hoopte Acuna's familie dat zijn jeugdigheid in zijn voordeel zou spelen, maar niets was minder waar. "Zijn houding", zei de aanklager, "heeft de jury doen besluiten dat hij de doodstraf verdiende. Hij zat erbij alsof het hem niet kon schelen. Hij lachte zelfs, op heel ongepaste momenten. Ik denk dat hij niet snapte wat hem te wachten stond."

De veroordeling van Robert Acuna is het laatste doodstrafarrest bij een minderjarige dader tot op vandaag. Het zal misschien het allerlaatste blijven, want het Amerikaanse Hooggerechtshof spreekt zich in een van de komende dagen of maanden uit over de doodstraf voor minderjarige daders. Het Hof, dat vorig jaar nog bepaalde dat het "absoluut legaal is minderjarigen te executeren", reageert daarmee op een veranderende trend in de VS. Slechts drie staten hebben de afgelopen tien jaar minderjarigen geëxecuteerd. In negen andere staten bestaat de straf nog, maar werd ze sinds 1994 niet meer uitgevoerd.

De jongste tien jaar hebben vijf landen (Barbados, Jemen, Zimbabwe, China en Pakistan) jongerenexecutie geschrapt uit hun nationale wetgeving. Samen met Somalië is Amerika het enige land waar minderjarigen nog op death row, de dodengang, terechtkomen.

Het Hooggerechtshof zal kijken of er een 'nationale consensus' is ontstaan over de executie van minderjarige daders, vergelijkbaar met de eensgezindheid van het Hof twee jaar geleden toen het om de doodstraf voor zwakbegaafden ging. Executie werd toen door zes van de negen rechters als "een wrede en ongebruikelijke straf" gezien.

Bij een zaak in 2002 noemden vier van de negen rechters de doodstraf voor mensen jonger dan 18 jaar "inconsistent met de zich ontwikkelende normen van fatsoen in een geciviliseerde maatschappij". Maar drie conservatievere rechters noemden eerder dat jaar het bewijs voor een groeiende consensus "pijnlijk zwak" en menen dat de grondwet het besluit tot straffen overlaat aan staten, aanklagers en jury's. De uitkomst hangt waarschijnlijk af van rechters Sandra Day O'Connor en Anthony M. Kennedy, die met het dossier belast zijn. Zij ondersteunen de meeste doodstraffen, maar stemden voor de ongrondwettelijkheid van de doodstraf voor zwakzinnigen.

Een belangrijk argument voor het Hooggerechtshof wordt de vraag of het geringe aantal gevallen opweegt tegen het veeleer 'emotionele' tegenargument dat de doodstraf een te wrede straf voor jonge daders is. Voorstanders van de straf beweren dat het kleine aantal bewijst dat het strafsysteem voor minderjarigen werkt en dat volksjury's weloverwogen keuzes maken als ze een tiener berechten.

Hoewel. Een blik op de rechtszaken waarbij minderjarigen terechtstonden, leert dat juryleden zich niet altijd baseren op objectieve argumenten tijdens het beraad. Misdrijven gepleegd door tieners lijken immers vaak brutaler, krijgen meer aandacht in de pers en zijn per definitie sensationeler dan dezelfde misdrijven gepleegd door een volwassene.

Samen met Robert Acuna wachten nog 71 andere jongeren die minderjarig waren op het ogenblik van hun misdrijf, op de uitvoering van de doodstraf. Vooral in de zuiderse staat Texas, de staat van president Bush, zit de dodengang vol. "Maar zelfs als het Hooggerechtshof geen verbod instelt", beweert de Amerikaanse professor Streib, "zullen ze niet alle 72 geëxecuteerd worden. De uitvoering van de doodstraf hangt af van de ernst van de feiten. We mogen niet alle minderjarige daders over dezelfde kam scheren. Sommigen hebben hele families uitgemoord, anderen schoten een verkoper neer bij een winkelroof. Maar één ding hebben ze allemaal gemeen: ze hebben een moeilijke jeugd gehad." (MJ)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234