Woensdag 07/12/2022

Hoog tijd voor enige reflectie in de spiegels van Camouflage

actuele kunst

center of contemporary art of southern and west africa toont kunst uit jaren tachtig

Curator en essayist Philippe Pirotte organiseert in de ruimte van het Center of Contemporary Art of Southern and West Africa in Elsene de tentoonstelling Camouflage. Het is een pretentieloze tentoonstelling met een selectie recente en knappe kunstwerken uit de jaren tachtig.

Elsene / Van onze medewerker

Luk Lambrecht

Samensteller Pirotte heeft één (grote) ruimte ter beschikking, maar dat blijkt voldoende om de bezoeker aan te zetten tot een persoonlijke stellingname over exotisme, onbestemd (ontheemd) verlangen en (inhoudelijke) ontoegankelijkheid. Hijzelf beschrijft zijn tentoonstelling als een poging om de kijker heen en weer te slingeren tussen de eigen blik, de eigen verlangens en het 'decoderingsproces'. Dat laatste is in dit geval afhankelijk van een mix van culturele achtergronden, displaytechnieken en de rol van de kijker als een subject dat kijkt naar beelden waarin de toeschouwer zelf participeert.

Pirotte toont werk van vijf kunstenaars, van wie alleen het werk van Adrian Piper en Katharina Fritsch al een museale status heeft bereikt. Van de Duitse Katharina Fritsch worden twee felgele replica's van een Madonna getoond, eentje dat ze oorspronkelijk in de buurt van Lourdes vond. Ze maakte dit werk oorspronkelijk voor Skulptur Projekte (1987) in Münster; het bijna levensgrote beeld werd er nog voor de opening van de tentoonstelling vernield...

Door dat beeld in de publieke ruimte te plaatsen stelde Katharina Fritsch een uiterst kritisch gebaar. Een Mariabeeld, waarin gelovigen hun innigste wensen en projecties formuleren, beroofde ze immers van de religieuze nutsfunctie, en ze exposeerde het als een soort ready-made in de seculiere openbare ruimte in Münster, tussen de kerk en een shoppingcenter. Een object van religieuze verering werd met andere woorden herleid tot een gereproduceerd seriebeeld, een populair ogend massaproduct.

In Elsene staan twee kleine felgele Maria-edities keurig op een schapje. Ze laden de ruimte op met een niet nader te omschrijven 'gewijde sfeer'.

Van Adrian Piper is de video Funk Lessons (1983) te zien. Het is een bijwijlen nostalgische film waarin Piper aan een groep blanke studenten les geeft in het dansen op funkmuziek. De video is nogal documentair, en Pirotte legt misschien wat te veel de nadruk op het transculturele karakter ervan, en op de 'valse' veronderstelling dat funk een soort dichter bij elkaar brengen van culturen zou bewerkstelligen. Ontwapenend zijn in elk geval de flitsende boodschappen in de video zoals 'White people can dance', waarmee een vooroordeel op een humoristische manier wordt aangekaart.

De foto's van Marco Jacobs zijn een beetje een vreemde eend in de bijt. Ze worden heel sacraal onder mooie vitrines gepresenteerd; ze tonen in puntgave zwartwitprints details van gebouwen. De details, zonder herkenbare referenties, hebben een bijna schilderkunstige kwaliteit.

Vanessa Van Obberghen domineert de ruimte met een alu-blinkende betreedbare box, waarvan aan de flanken mooie, verleidelijke en sprekende foto's te zien zijn die ze nam in Senegal. In de box kun je rond een lege vitrine (diorama?) lopen, waarin twee monitors zijn geplaatst waarop een onverstaanbare dialoog voor de ogen rolt. Het complexe antropologische concept van haar installatie is uitgebreid te lezen in een gratis meeneemkrant, waarin de knappe, voor zich sprekende Senegal-foto's eveneens zijn afgebeeld. Op een kleine monitor toont Van Obberghen nog een stilleven met onder meer een colafles en een tasje op een felrood gedecoreerd tapijtje. De rust van het tafereel wordt amper verstoord door een verdwaald wegzoemende vlieg...

Het meest tot de verbeelding sprekende werk op deze fijne expo is de bijdrage van Carla Arocha. Ronduit schitterend is haar installatie van tien werken op spiegel. Ze voorzag de spiegels van decoratieve halftransparant gekleurde cirkelvormige filters. De kleurrijke cirkels, die als ogen op de huid van de spiegel kleven, gaan onvermijdelijk een visuele dialoog aan met het oog van de toeschouwer. En aangezien de werken in een hoek hangen, weerspiegelen ze niet alleen de toekijkende toeschouwers maar ook de werken zelf in een oneindig proces van 'perceptueel zwevende' ontdubbelingen.

Dit werk van Carla Arocha is een schitterende synthese van enerzijds flashbacks naar de tijd van de optic art met anderzijds reflecties over actuele kunst en design. Een synthese die uitmondt in een verschijningsvorm waarin de toeschouwer deel gaat uitmaken van het proces, en waarbij het 'verlangen' zichtbaar wordt in een dialoog tussen de kunst en de toeschouwer.

Samengevat, Camouflage is weliswaar een kleine tentoonstelling, maar dan wel eentje waarbij een mens zich maar al te graag overgeeft aan beelden die zichzelf beetje bij beetje prijsgeven.

Camouflage nog tot 27 januari (van woensdag tot zondag van 14 tot 20 uur) in ccasa, Koninklijke Prinsstraat 37 in Elsene. Info: 02/502.01.17.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234