Donderdag 20/06/2019

Hongkong

Hongkong probeert Parapluprotest 2.0 in kiem te smoren

Duizenden demonstranten tegenover de politie in de straten van Hongkong. Beeld Anthony Wallace / AFP

Na weken van aanzwellende protesten in Hongkong, uit onvrede over de controversiële uitleveringswet, is het ongenoegen woensdag tot een uitbarsting gekomen. Vijf jaar na de ‘Parapluprotesten’, die de kloof tussen de regering en een groot deel van de bevolking blootlegden, lijkt de geschiedenis zich te herhalen.

Het protest was dinsdagavond heel vredig begonnen, met zelfs enkele christelijke groepen die voor het parlementsgebouw van Hongkong liederen zongen. Tegen de ochtend omsingelden meer dan tienduizend betogers het Hongkongse regeringskwartier, waardoor parlementsleden het gebouw niet konden betreden. Rond 11 uur kwam het bericht dat de behandeling van de wet tot nader orde was uitgesteld – een kleine overwinning voor de demonstranten.

Een paar uur later, toen duidelijk werd dat uitstel geen afstel zou worden, besloot een voorhoede van de betogers het parlementsgebouw te bestormen. Ze bekogelden een politiekordon met flessen, paraplu’s en stoeptegels. Politiechef Stephen Lo schaalde de betoging op tot ‘rellen’ – waarop celstraffen tot tien jaar staan – en waarschuwde de betogers geen beslissingen te nemen “waar ze de rest van hun leven spijt van zouden hebben”.

De oproerpolitie sloeg de betoging daarop uiteen, met traangas, rubberkogels en wapenstokken. Volgens lokale media vielen minstens tien gewonden. “Heel veel mensen zijn met traangas in contact gekomen”, aldus politiek wetenschapper Samson Yuen, vanuit een winkelcentrum waar hij rond 16 uur toevlucht had gezocht. Hij woonde de protesten bij voor zijn onderzoek, maar ook uit persoonlijke sympathie. “De confrontatiebereidheid van de jonge betogers is enorm. De situatie is levensgevaarlijk en toch blijven ze naar voren lopen.”

Beeld Photo News

‘Het ergste’ voor Hongkong sinds 1997

Het Verenigd Koninkrijk heeft woensdag zijn zorgen geuit over de gang van zaken in zijn voormalige kroonkolonie. Premier Theresa May zei dat het VK een speciale verantwoordelijkheid heeft om zich uit te spreken voor de bescherming van vrijheden in Hongkong. Zij wees er de Hongkongse regering op dat de uitleveringswet in lijn moet zijn met de Brits-Chinese afspraken uit 1997, toen Hongkong aan China werd overgedragen maar garanties kreeg op het behoud van een eigen juridisch systeem.

Op zijn beurt riep minister van Buitenlandse Zaken Jeremy Hunt de Hongkongse regering op “te luisteren naar de zorgen van zijn volk en van zijn vrienden in de internationale gemeenschap, en na te denken over deze controversiële maatregelen”. Eerder noemde Chris Patten, die als laatste Britse gouverneur van Hongkong de overdracht aan China begeleidde, de uitleveringswet ‘het ergste’ wat Hongkong sinds 1997 is overkomen.

Uitleveringswet

De protesten waren gericht tegen de uitleveringswet, die de afgelopen weken uitgroeide tot symbool van China’s toenemende inmenging in het semiautonome Hongkong. Na de overdracht aan China in 1997 was de afspraak dat de voormalige Britse kroonkolonie vijftig jaar lang zijn eigen politieke, economische en juridische systeem mocht behouden. Maar de afgelopen jaren laat Beijing steeds meer zijn invloed gelden in de havenstad.

De uitleveringswet, die Hongkongse verdachten blootstelt aan het gepolitiseerde rechtssysteem in China, wordt door velen als een nieuwe oekaze uit Beijing gezien. Alleen dat kan volgens hen verklaren waarom de Hongkongse regering de historische betoging van afgelopen zondag negeerde, en besloot om de wet versneld door het parlement te jagen. Dat parlement is slechts voor de helft democratisch verkozen en zwaar op de hand van Beijing. “Het toont hoe sterk de greep van Beijing op de Hongkongse regering is”, aldus Yuen. “Iedere rationele politicus zou de procedure juist vertragen.”

Een achtergelaten paraplu na de massademonstratie in Hongkong. Beeld AP Photo / Kin Cheung

Herhaling niet wenselijk

Woensdagavond was de rust in de straten rond het Hongkongse parlementsgebouw weer teruggekeerd, maar veel demonstranten hadden zich slechts verplaatst naar de zakenwijk Central, een paar honderd meter verderop. Het riep bij velen herinneringen op aan de ‘parapluprotesten’ van 2014, toen jonge activisten 79 dagen lang sit-ins en betogingen hielden. Ook toen werden ze met traangas bestookt, verweerden ze zich met paraplu’s en speelden ze kat en muis met de politie.

Veel betogers toonden zich woensdag opgetogen over de heropleving van de Paraplubeweging, maar een herhaling lijkt voor niemand wenselijk. Tijdens de protesten van 2014 vielen meer dan 450 gewonden en werden bijna duizend demonstranten gearresteerd. Verschillende leiders van het protest, zoals Joshua Wong, Benny Tai of Chan Kin-man, zitten op dit moment celstraffen uit. Maar al die offers leidden tot niets: de Parapluprotesten leverden geen enkele tegemoetkoming van de overheid op, en veroorzaakten vooral een radicalisering van veel jonge activisten.

Politie vuurt traangas af richting betogers. Beeld REUTERS / Athit Perawongmetha

Volgens Samson Yuen hoeft dat dit keer niet noodzakelijk weer het geval te zijn. “De vraag van de betogers is dit keer veel minder verregaand dan in 2014, toen de betogers algemeen kiesrecht wilden”, zegt hij. “Dit keer hoeft de regering in feite alleen een wet terug op de plank te leggen om te betogers tegemoet te komen. Voor een regering die toch enigszins prat gaat op goed bestuur, is het verbazingwekkend dat ze zo vastberaden is om deze wet door te drukken.”

Wat volgens Yuen wel problematisch kan zijn, is de afwezigheid van ervaren leiders in de protesten. “Op dit moment liggen de regering en betogers volledig op ramkoers, en er is niemand om te bemiddelen, omdat de regering iedereen gearresteerd heeft met wie ze hadden kunnen praten”, zegt hij. “Dus staat de regering nu tegenover betogers die gefragmenteerd zijn, ongeorganiseerd zijn en alleen maar naar geweld kunnen grijpen. Dit is een heel gevaarlijke situatie.”

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden