Maandag 21/06/2021

Reportage

Hongerstakende sans-papiers voeren druk verder op voor collectieve regularisatie

null Beeld © TIM DIRVEN
Beeld © TIM DIRVEN

Met een tweehonderdtal zijn ze intussen, in een bouwvallig pand aan de Brusselse Leopold II-laan: illegaal, wanhopig en sinds twee weken ook deels in hongerstaking. In een brief kondigen de sans-papiers nu verdere acties aan en eisen ze een collectieve regularisatie. Twee onder hen zouden al tijdelijke papieren gekregen hebben.

Aan de muur hangt een groot spandoek: 'La grève jusqu'à la mort.' Daaronder een rode vlag van het marxistische icoon Che Guevara, met de bekende strijdkreet 'Hasta la victoria siempre'. Die strijdvaardigheid staat in schril contrast staat met de doffe ellende en gelatenheid die de rest van de ruimte uitstraalt: lompen en vodden her en der verspreid over de ruimte, een twintigtal lichamen onder dekens op vuile matrassen, een doffe blik in de ogen. Hogerop nog drie verdiepingen, maar overal eenzelfde beeld. Een handvol vrouwen ligt in een aparte ruimte, een van hen wordt bij onze aankomst kreunend afgevoerd richting ambulance. "Diabetes, en problemen met de nieren", zegt een andere vrouw die het tafereel met afgrijzen gadeslaat."

Al ruim vijf maanden bivakkeren hier tweehonderd illegalen, in een leegstaand en vervallen rusthuis hartje Brussel. Ze eisen maar één ding, papieren, en worden daarin onder meer gesteund door de Partij van de Arbeid. Twee weken terug besloot een vijftigtal onder hen de actie verder aan te scherpen door in hongerstaking te gaan. "Tot de dood als het moet", klinkt het combattief.

"In het begin dronk ik ook nog wat thee, met een suikerklontje erin", zegt Mohammed (32), afkomstig uit Marokko. "Sinds drie dagen drink ik alleen nog water, ik moet het goede voorbeeld geven." Om zijn woorden kracht bij te zetten, diept hij uit het niets een weegschaal op en gaat daar ook prompt opstaan. "Normaal weeg ik 94 kilo, en zie, nu zijn dat er nog 84." Mohammed fungeert als woordvoerder van de groep, maar lijkt ook min of meer te beslissen voor de hele groep en wijst ons netjes aan met wie we kunnen praten. Als de vragen iets te gedetailleerd worden, volgen er instructies in het Arabisch. Strak georkestreerd, heet dat dan.

"Ikzelf ben tien jaar in België, maar ik ben het zat om in het zwart te moeten werken en daarbij uitgebuit te worden", legt Mohammed uit. "Ik ben geen gelukzoeker, maar wil wel graag een normaal leven opbouwen. Dat lukte niet in Marokko, en dus ben ik gevlucht." Wanneer we doorvragen over de redenen waarom hij zijn geboorteland ontvlucht is, krijgen we alleen nog maar ontwijkende antwoorden. "Ik kan niet alles vertellen, en wil mijn geboorteland ook niet al te veel in diskrediet brengen. Je vindt overal slechte mensen."

Of hij dan, in die periode van tien jaar, ook effectief een asielaanvraag heeft ingediend? "Nee, dat is niet zo evident als je uit Marokko komt. Je hebt papieren nodig, bewijzen ook. Maar ik heb eigenlijk geen zin om verder te praten over het verleden. Na tien jaar wil ik eindelijk een normaal leven kunnen leiden. Ik heb hier al vaak in de bouw gewerkt, en verdiende daarmee veertig euro per dag. Anderen hier in het gebouw komen uit Guinee of uit Mauritanië, hebben soms al drie asielaanvragen ingediend en slepen een hele andere achtergrond mee, maar voor ons heeft dat vandaag allemaal geen belang meer: we zijn nu gewoon sans-papiers en vragen allemaal hetzelfde: regularisatie."

Mohammed was naar eigen zeggen een van de eersten om in juli van dit jaar in het leegstaande pand in te trekken. "We waren toen met tien. Daarbij ook een vrouw met twee kinderen die nadat ze haar zoveelste asielaanvraag geweigerd zag, geen andere uitweg meer had dan met haar kroost in open lucht te kamperen. De groep is de voorbije maanden alleen maar aangegroeid, en al de matrassen en levensmiddelen die je hier ziet, werden ons aangereikt door buurtbewoners."

Volgens de actievoerders zelf zouden twee van hun medebezetters intussen wel tijdelijke verblijfspapieren hebben gekregen. Onder hen ook een Libanees die zichzelf in brand trachtte te steken tijdens een betoging van sans-papiers twee maanden terug in Brussel.

null Beeld © TIM DIRVEN
Beeld © TIM DIRVEN

Rechten en plichten

Katrien Jansseune, woordvoerster van staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken (N-VA), is formeel. "Noch het kabinet noch de dienst Vreemdelingenzaken zijn intussen al gecontacteerd door de actievoerders. Als ze nu effectief een aangetekende brief hebben verstuurd, dan zullen we die wellicht begin deze week ontvangen, en dan bekijken we hoe we dit verder aanpakken. Ik kan bevestigen noch ontkennen dat die twee actievoerders tijdelijke papieren zouden hebben gekregen: als dat zo is, staat dit sowieso volledig los van de bezetting of hongerstaking."

Over de grond van de zaak, de eis tot collectieve regularisatie, is ze dan weer behoorlijk duidelijk. "Daar kan geen sprake van zijn, op dat vlak trekken we gewoon de lijn door die Maggie De Block in de vorige regering ook al had uitgestippeld. Indien nodig zal de directeur van de dienst Vreemdelingenzaken deze week contact opnemen met de actievoerders om hen nogmaals hun rechten en plichten uit te leggen. Als er al regularisaties zouden komen, dan zal dit geval per geval bekeken worden."

Of dit voor de betrokken actievoerders dan veel zal uithalen, is nog maar de vraag. Uit cijfers die Vreemdelingenzaken vorig jaar vrijgaf, moest immers blijken dat 65 procent van de illegalen die een regularisatie aanvroegen, dat ook eerder al hadden gedaan. Nogal wat illegalen proberen het dus vaak een tweede of derde keer, zonder dat er nieuwe elementen in hun dossier opdoken. Haast altijd zonder succes dus.

Mohammed: "Wij krijgen het verwijt dat een hongerstaking chantage is, maar laat me daarop antwoorden met een wedervraag: moeten we dan echt lijden, of desnoods sterven, om papieren te krijgen in dit land? De overheid weet natuurlijk wel af van onze actie, maar met onze aangetekende brief willen we hen nu ook nog eens officieel op de hoogte stellen. Er zijn hier de voorbije maanden al minstens twintig mensen naar het ziekenhuis gevoerd omwille van uiteenlopende gezondheidsproblemen: ik geloof dus niet de dienst Vreemdelingenzaken daar niet van op de hoogte zou zijn."

null Beeld Tim Dirven
Beeld Tim Dirven
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234