Zaterdag 18/01/2020

Hongarije verwacht geen wonderen

De Hongaren hebben gefeest op 1 mei, dat wel, maar overal was ook te horen dat ze niet menen nu tot het paradijs te behoren

Het land van de Magyaren, zoals de Hongaren zich zelf noemen, is een van de ex-communistische staten in Midden-Europa die met geestdrift lid van de Europese Unie zijn geworden, al kende het kamp van de eurosceptici toch ook wel wat aanhang. In de hoofdstad Boedapest zeggen ze graag, zoals ook bij sommige andere nieuwe leden, dat ze niet toegetreden maar 'teruggekeerd' zijn naar iets waar ze al lang deel van uitmaakten en waar ze kunstmatig waren van afgesneden.

Ze hebben op 1 mei behoorlijk feest gevierd rond deze 'terugkeer' en de politieke kaste heeft zich ingespannen de EU zo goed mogelijk bij haar bevolking aan de man te brengen. "Wij zijn geen Europeanen van tweede klas meer, op wie wordt neergekeken", riep minister van Buitenlandse Zaken László Kovács zijn landgenoten tijdens het vuurwerk aan de Donau toe.

Ook premier Peter Medgyessy was opgetogen maar vertolkte toch ook op realistische manier wat veel Hongaren toch al niet van plan zijn. "Verwacht geen wonderen van de EU", zei hij op het trotse Heldenplein, waar de standbeelden van de groten van de natie staan. Sinds 1 mei middernacht staat er ook een reusachtig uurwerk dat het begin van 'een nieuwe tijdrekening' aangeeft.

De Hongaren hebben gefeest, maar overal was ook te horen dat ze niet denken nu tot het paradijs te behoren en dat ze al blij zouden zijn dat het 'niet slechter' wordt dan het al is. De vrees bestaat vooral dat Hongarije 'gekoloniseerd' zou worden, een situatie die men al te lang heeft meegemaakt. De angst ook dat alles in het verre Brussel wordt beslist, al is dat 'ver' een behoorlijk relatief begrip voor een uur vliegafstand.

De schrijver László Márton heeft zich in zijn werken al vaker afgevraagd 'Wat is een Hongaar?' en hij heeft daar ook een antwoord op. "Een Hongaar is in het algemeen aan twee eigenschappen te herkennen. Als hij praat, spreekt hij een merkwaardige en onbegrijpbare taal en als hij zwijgt, dan piekert hij erover wie hij eigenlijk is."

En de dichter Endre Ady heeft zijn land ooit als 'veerbootland' bestempeld, dat heen en weer pendelt tussen Oost- en West-Europa. Het zijn mooie metaforen, maar vooral de jongere generatie Hongaren ligt daar niet echt wakker van. De jongeren zien dat ze in 'west' zijn aangekomen en hopen dat ze daar definitief zullen blijven.

Degenen die in 1989 rond de twintig waren, zijn vandaag de winnaars in de nieuwe situatie. Toen is het IJzeren Gordijn opengegaan en het was Hongarije dat als eerste communistische land de prikkeldraad doorknipte en naar het Westen (naar buurland Oostenrijk) op bezoek ging. Toen de doodsklokken voor het Kádár-regime luidden, wisten die jongeren snel welke richting het uit moest.

Ze zijn nu midden de dertig en maken carrière in de grote internationale bedrijven, als beoefenaars van vrije beroepen, in de politiek, bij de banken en verzekeringsmaatschappijen. Ze gaan bij voorkeur weg van het platteland en trekken naar de hoofdstad Boedapest, waar toch al een vijfde van alle Hongaren woont. Ze pronken graag met gsm's en euro's, hoewel hun land nog niet tot deze muntzone behoort.

Het door de Habsburgers en later de communisten onder het juk gedwongen Hongarije is een jonge en zelfbewuste staat geworden, waar jonge kapitalisten niet meer vies zijn van dat woord en waar jonge boeren al een tijd de bioteelt van agrarische producten onder de knie hebben. En die brengen ze al bijna tegen 'Europese prijzen' op de markt van de steden.

Ze zijn ook weer op een merkwaardige wijze trots op het verleden van hun land. Bij de bouwers van de atoombom rond Robert Oppenheimer was een ploeg Hongaarse wetenschappers, en ook Franz Liszt en Béla Bartók kwamen uit het land aan de Donau. De eerste metro in Europa reed in 1896 in Boedapest en de filmstudio's in Hollywood (Metro-Goldwyn-Mayer, Paramount, 20th Century Fox) werden mede door (joodse) Hongaren opgericht. Michael Curtiz, Zsa Zsa Gabor, Peter Lorre - allemaal Hongaren. Ferenc Puskas, de 'beste voetballer aller tijden' en wereldvedette bij het legendarische Real Madrid - jawel, een Hongaar.

En toch zijn ze ook op een merkwaardige wijze bescheiden. Ze plegen aan de oevers van de Donau en op de terrassen in de binnenstad dezer dagen tegen elkaar te zeggen: "Het is niet voldoende Hongaar te zijn, je moet ook talent hebben." Of heet dat niet bescheiden maar realistisch?

Frank Schlömer

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234