Dinsdag 29/09/2020

Gezondheidszorg

Honderden stalen met stamcellen van Belgische baby’s naar Polen getransporteerd

De navelstrengbloedbank in Polen waar de stalen van Cryo-Save bewaard worden.Beeld AFP

Ouders die navelstrengbloed lieten invriezen bij Cryo-Save, kregen te horen dat hun stalen naar Polen getransporteerd zijn. Commerciële initiatieven zoals Cryo-Save zijn ondertussen in ons land verboden. Toch zou het naar schatting om ‘enkele honderden’ Belgische stalen gaan.

In ons land zijn commerciële navelstrengbloedbanken zoals Cryo-Save, een van oorsprong Belgisch bedrijf, al sinds 2011 verboden. Het kostbare navelstrengbloed, dat veel stamcellen bevat, wordt nu wel – volledig anoniem – bijgehouden in publieke databanken. Iedereen die stamcellen nodig heeft, kan binnen het wereldwijde netwerk van publieke banken op zoek naar een geschikt staal. 

Cryo-Save, opgericht in 2000, pretendeerde echter dat het door ouders afgestane staal enkel voor hun kind zou dienen in geval van ziekte. Als het leukemie, diabetes, hartproblemen, parkinson of alzheimer zou krijgen, kon het meteen geholpen worden met de eigen stamcellen. 

Heel wat gynaecologen in ons land raadden vrouwen dan ook jarenlang aan om na hun bevalling met Cryo-Save in zee te gaan. De ouders betaalden 2.500 euro en elk jaar nog een paar honderd euro extra om de stamcellen te bewaren. Al het materiaal van de Belgische baby’s, samen met dat van vooral Nederlandse, Spaanse, Italiaanse en Hongaarse werden aanvankelijk in Niel bij Antwerpen bewaard.

Dubai-Zwitserland

Tot de Belgische overheid in 2011 besloot dat het opslaan van navelstrengbloed door een privéfirma verboden moest worden. Wetenschappers hadden al lang grote twijfels bij het nut van gepersonaliseerde opslag van stamcellen. Uit onderzoek bleek immers dat eigen navelstrengbloed niet bruikbaar is om een eventuele latere eigen leukemie te behandelen, omdat de kiem van die latere leukemie er al in aanwezig is. Bovendien bleek navelstrengbloed maar maximaal twintig jaar houdbaar. De kans dat iemand parkinson of alzheimer krijgt voor zijn 20ste, is bijzonder klein. 

De opslag in Niel ging dicht en Cryo-Save zocht koortsachtig naar een oplossing. Het sloot een akkoord met het bedrijf Famicord in het Poolse Warschau en transporteerde een groot deel van het materiaal naar daar.  “Alle tanks die in België stonden, staan nu bij ons in Warschau”, bevestigt Tomasz Baran, topman van Famicord, aan Het Laatste Nieuws. Al is er wel grote onduidelijkheid over welke stalen er nu precies in die tanks zitten. Een duidelijke inventaris is er blijkbaar niet. Bovendien zouden er bij het vervoeren naar Polen ook stalen verloren gegaan zijn.

En de saga is nog niet ten einde. Intussen is Cryo-Save zelf ook failliet gegaan en overgenomen door een investeringsbedrijf uit Dubai. Die nieuwe firma, die opereert vanuit Zwitserland, wil de stalen nu op haar beurt laten overbrengen naar Zwitserland. In Nederland, waar Cryo-Save pas sinds vorig jaar verboden is en vele duizenden ouders stamcellen lieten invriezen, zorgde de hele situatie al voor veel verontruste reacties. 

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234