Donderdag 28/10/2021

'Hommage aan de yuan'

De film 'Cosmopolis' van David Cronenberg en metRobert Pattinson is gebaseerd op de gelijknamige roman van Don DeLillo. Dat de roman de financiële crisis reeds in 2003 voor-spelde, is mooi meegenomen.

In Cosmopolis volgt de kijker een etmaal in het leven van de jonge Eric Packer, miljardair en golden boy van Wall Street. New York staat in rep en roer. De president komt op bezoek - "Welke president?", vraagt Packer alsof het om een of andere CEO gaat - en er lijken gewelddadige rellen op komst. Het zal Eric Packer allemaal worst wezen. Hij vindt dat zijn haar nú geknipt moet worden en wil daarom met zijn witte stretchlimo van de ene naar de andere kant van Manhattan gevoerd worden. En dan stuikt zijn wereld in elkaar.

Het was grappig om in Cosmopolis een taartengooier in actie te zien. Was u vertrouwd met de taartaanslagen van de roemruchte Belgische entarteur Noël Godin die in Cannes o.a.

Jean-Luc Godard viseerde?

David Cronenberg: "De scène komt uit het boek van Don DeLillo, die er waarschijnlijk meer over weet. Het is relatief onschuldig, maar ik zou zoiets toch niet zelf doen. Ik begrijp wel zeer goed dat men soms iemand een taart in het gezicht wíl gooien. Mensen zijn gefrustreerd en ze hebben iets nodig om die frustraties te ventileren. Toen we de film aan het maken waren, kreeg ik een tekstbericht van Paul Giamatti met de mededeling dat Rupert Murdoch zopas een taart in het gezicht had gekregen. Het was ongelooflijk, want we hadden die scène net gedraaid. Maar ik begreep het wel: de mensen waren zó woedend op hem. Je wilt zo'n man wel niet echt vermoorden, maar je zoekt toch een manier om je ongenoegen op een fysische manier uit te drukken."

Het boek van Don DeLillo dateert uit 2003 toen er van de financiële crisis nog lang geen sprake was.

"Terwijl we de film in Toronto aan het draaien waren, was de Occupy Wall Street-beweging aan haar opmars begonnen. De enige aanpassing die ik aan de dialogen van Don DeLillo heb aangebracht, is dat ik de yen uit het boek vervangen heb door de yuan. Sinds de publicatie van Cosmopolis is de macht van Japan in elkaar geklapt en is het duidelijk dat China nu de plaats is waar de toekomst ligt - tenminste voor een tijd - in termen van financiële kracht. Vandaar dus mijn hommage aan de yuan.

"Cosmopolis is niet bedoeld als documentaire. Het is een artistieke creatie, met personages die echte mensen moeten voorstellen. Geen symbolen van Wall Street of zo. Je kan een acteur niet vertellen dat hij het symbool van het kapitalisme moet spelen. Hoe zou je zoiets trouwens doen? Neen, je zegt aan een acteur dat hij een man is die net getrouwd is en wat huwelijksproblemen heeft, want hij begrijpt haar niet. Echte mensen dus, geen symbolen."

Echte mensen, zegt u, maar u hebt wel de dialogen van Don DeLillo bewaard. En soms klinken die toch nogal literair.

"Ik zou eerder zeggen: gestileerd. Ik zou het willen vergelijken met de dialogen van iemand zoals Harold Pinter. Gebaseerd op de werkelijkheid. Gebaseerd op observatie. De personages in Cosmopolis praten zoals Amerikanen dat doen en dat is anders dan de Engelsen of de Australiërs. Maar het is ook een beetje gestileerd. En sommige personages zijn daarnaast ook wel erg excentriek. Daarom hield ik ook zo van de dialogen in het boek: ze zijn realistisch, maar tegelijk ook surrealistisch."

Een groot deel van de film situeert zich binnenin de limo van Eric Packer. Die scènes geven soms een claustrofobisch gevoel. Alsof we ons in een ruimtecapsule bevinden.

"Of in een lijkkist. Eric Packer heeft in die auto zijn eigen wereld gecreëerd, maar hij is er ook de gevangene van. Het is een soort schuilkelder, maar je zit er ook in vast. Eric praat veel over liften. In zeker opzicht is die auto voor hem ook een soort lift. Zo'n locatie is een creatieve provocatie om het interessant te houden. We hebben op voorhand ook bepaalde films bekeken, zoals Lebanon die zich bijna helemaal in een Israëlische tank afspeelt. Of ook nog Das Boot dat zich in een duikboot afspeelt. Voor deze film was ook de klankband zeer belangrijk. Voor Eric moest de limo zo geluiddicht mogelijk zijn. Mijn klankmensen waren zeer ongerust. 'Wil je echt niet het geluid van de banden, van de motor of zelfs van de computers hebben?' Maar ik zei dat we het spel moesten spelen zoals Eric het beslist heeft. Hij wil de buitenwereld echt helemaal buiten houden. Het is alsof we ons in zijn hoofd bevinden: zonder geluiden van de auto of van de straat."

Zijn er bepaalde scènes uit het boek die u bewust niét in de film hebt willen gebruiken?

"Ja, de scène met de honderden naakte lichamen op de grond. Neen, het was geen kwestie van budget, maar een artistieke beslissing. Ik vreesde dat zo'n scène alleen maar op gelach zou onthaald worden omdat ze totaal niet realistisch was. Al die naakte lichamen, 's nachts in de straten van New York, voor de opname van een film. Zonder politie in de buurt. En Eric die daar zomaar gaat tussen liggen. Onmogelijk. Toen ik dat in het boek las, heb ik altijd gedacht dat het om een fantasie van Eric ging. Een fantasie van verzoening met zijn vrouw. En dat paste dus niet in het realiteitsniveau van de rest van de film."

Net als in uw vorige film A Dangerous Method, over de verhouding tussen Jung en Freud, zijn ook hier de

dialogen zeer belangrijk.

"Maar dat is altijd zo geweest in mijn films. Toen ik scenario's begon te schrijven, lag de focus heel erg op de dialogen. En toen ik begon te regisseren, wist ik niet eens of ik wel een visuele sensibiliteit had. Sommige regisseurs zijn erg goed met acteurs, maar laten het visuele aspect volledig over aan hun cameraman. Toen ik begon, wist ik niet of ik wel zou weten wanneer een shot goed was. En wanneer niet. Maar toen ik zelf de camera begon te hanteren, merkte ik tot mijn verbazing dat ik wel degelijk over een visuele sensibiliteit beschikte. Ik voelde wanneer een shot goed zat en wanneer een shot mij ziek maakte. Ik weet ook wel dat mijn eerste low budget horrorfilms opvielen door enkele interessante speciale effecten en ik kreeg toen ook nauwelijks tijd om met de acteurs te werken - ik kreeg soms maar 15 minuten om drie pagina's in te blikken - maar de dialoog is altijd belangrijk geweest. Voor mij is cinema meer dan alleen maar visueel. It is many things. Denk bijvoorbeeld maar aan het belang van de muziek. En van goede acteurs."

In eerste instantie zou Colin Farrell de hoofdrol spelen. Robert Pattinson was dus niet uw eerste keuze.

"Eigenlijk bestaat zoiets als een eerste keuze niet echt. Je begint met een lijst van pakweg 20 acteurs en daar praat je dan over met de producers, met de financiers, met iedereen. Er zijn inderdaad gesprekken geweest met Colin Farrell, die graag met mij wilde samenwerken. Maar toen besliste hij om Total Recall te gaan draaien en eigenlijk was hij met zijn 35 jaar ook wel te oud. Op dat moment is Robert Pattinson dus in beeld gekomen. Hij is een ster, heeft de perfecte leeftijd voor de rol en ik had hem al bezig gezien in Little Ashes en in Remember Me. En natuurlijk ook in de Twilight-films. Ik had gemerkt dat hij niet bang was om een ongewone rol te vertolken. In Little Ashes speelt hij bij voorbeeld Salvador Dali in een jurk! En zo zijn we dus met hem in zee gegaan.

"Het feit dat hij met die Twilight-films onwaarschijnlijk populair geworden is, is iets waardoor ik mij niet heb laten afleiden. Dat geldt trouwens voor elke acteur en actrice. Iedereen brengt zijn of haar eigen bagage van eerdere films mee. Ik kan of wil mij daar geen zorgen over maken. Het verleden van Robert is alleen belangrijk in de zin dat het hem beroemd heeft gemaakt en dat hij op die manier onze film kon ondersteunen. We konden op zijn naam geld bij elkaar krijgen. End of story! Van zodra we Cosmopolis begonnen te draaien, waren zijn vorige films verdwenen en waren ook mijn films verdwenen. Heb ik bij Juliette Binoche nog gedacht aan The English Patient of bij Paul Giamatti nog aan Sideways? Neen, ik dacht nog alleen aan hun personages in deze film."

En wat vindt u van Robert Pattinsons capaciteiten als acteur?

"Je hebt de film gezien? Zeg jij het maar."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234