Maandag 06/12/2021

Hollywood uit de kast

Van soepele glitterjurken uit de stille film tot de pornografische print op hemden uit Fight Club, de tentoonstelling Hollywood Costume duikt in de kleerkast van Warner Bros en Paramount. Charlotte Van Hacht

Neem een knappe, gladgeschoren twintiger, een bamboewandelstok, een grijs driedelig pak met slobberende broekspijpen en werk het geheel af met een snorretje: Charlie Chaplin verschijnt. De Londense tentoonstelling Hollywood Costume opent met een van de meest iconische kostuums ter wereld. Chaplins grijze pak omvat de belangrijkste boodschap van de expositie: een personage wordt pas een personage wanneer de acteur zijn nieuwe huid aantrekt.

"De taak van een kostuumontwerper heeft weinig te maken met die van een modeontwerper", zo stelt curator Deborah Nadoolman Landis, zelf de costumière van onder meer Indiana Jones. "Een kostuumontwerper is niet met mode bezig. Hij schept een personage en vertelt een verhaal." Kostuumontwerp, zo leert de bezoeker, is veel meer dan mooie pakken en jurken naaien. Een goede ontwerper is deel van een team. Hij houdt rekening met het licht, het decor, de wensen van de acteur en die van de regisseur.

Het team van het Londense Victoria and Albert Museum deed zijn uiterste best om de paspoppen met de silhouetten tot leven te wekken. Schermen met bewegende hoofden van de personages staan op de schouders van de poppen gemonteerd. Filmfragmenten en muziek kaderen de kostuums. Ook over de enscenering is nagedacht. Zo zitten de bonte pakken van de Ocean's Eleven-cast gezellig rond een roulettetafel. Op die manier blijft Hollywood Costume weg van de typische enscenering bij kostuumexposities: Stijve paspoppen die stof staan te vergaren in glazen kasten.

De outfits uit het zwart-wittijdperk verwonderen het meest. Joan Crawfords paillettenjurk uit The Bride Wore Red blijkt in het echt ook rood te zijn. De gewaden die Elisabeth Taylor droeg in Cleopatra zijn oogverblindend en kleurrijk. Wanneer een stuk in een zwart-witfilm moet opvallen, gebruiken ontwerpers warme kleuren als geel en rood. Blauwe jurken zijn amper zichtbaar.

Oercostumière Edith Head droeg een blauw getinte bril om haar ontwerpen in het zwart-wit te zien. Zo kon ze inschatten hoe een kleur er zou uitzien op het witte doek. Head ontwierp kostuums voor elf Hitchcockfilms en won acht Academy Awards. Head stond bekend om haar flatterende ontwerpen. Op het zilveren scherm moesten actrices vooral schitteren. Ontwerpers uit de jaren vijftig tekenden een soort opgepoetste versie van alledaagse kleding. Hun collega's uit de tijd van de stille film maakten groteske theaterkostuums. Die zagen er beter uit op beeld. Howard Greer, een ontwerper voor Paramount in de jaren twintig verwoorde het zo: "Als een dame in het echte leven een jurk met een sleep van een kleine meter zou dragen, dan droeg ze in een film een sleep van drie meter."

Uit de vuilnisbak

Die theatrale kostuums worden in de jaren zestig afgeschreven. Films zijn realistisch en de plunje van een personage moet de geloofwaardigheid van een prent ondersteunen. Edith Head wordt in 1967, na meer dan veertig jaar trouwe dienst, door Paramount Pictures aan de deur gezet. Zij knoopte Audrey Hepburn het beroemde sjaaltje om de hals bij Roman Holiday en koos de groene stof voor Tippi Hedrens mantelpakje in Alfred Hitchcocks The Birds. Haar stijl hoort thuis in een ander tijdperk.

Moderne kostuumontwerpers gaan jassen te lijf met verouderingsprocessen om ervoor te zorgen dat ze er gebruikt uitzien. Wanneer Deborah Nadoolman Landi de uitrusting van Indiana Jones maakt, schuurt ze Indy's leren jas met zand om een versleten look te bekomen. Die techniek wordt erg vaak gebruikt door hedendaagse designers. Voor The Girl with the Dragon Tattoo, wast ontwerpster Trish Summerville de zwarte kleding van hoofdpersonage Lisbeth Salander keer op keer. Zo krijgen de stuks een afgewassen, gedragen look. Geen enkel personage bezit immers een kleerkast vol gloednieuwe kledingstukken.

Wanneer costumière Ann Roth een man zijn gehuurde vest in de vuilnisbak ziet gooien, sluipt ze ernaar toe. Ze zoekt een jas voor Dustin Hoffmans personage Ratso in de film Midnight Cowboy uit 1969. Roth vist de stinkende vest uit het vuilnis en gebruikt hem.

De tentoonstelling besteedt aandacht aan het creatieproces van een kostuumontwerper. Tussen de paspoppen met papieren pruiken staan schermen waar costumières en regisseurs uitleg geven over bepaalde projecten. Nota's, schetsen en collages van de designers worden geprojecteerd op tafels in de ruimte. Leuk is een vrij kinderlijk getekende Indiana Jones van Steven Spielberg, die aan zijn costumière uitlegt hoe Indy's outfit er moet uitzien.

Sommige regisseurs hechten zo veel belang aan de kostuums dat ze bereid zijn hun film aan te passen voor een outfit. Tim Burton schrijft zo een nieuwe scène in Batman Returns wanneer zijn designer opmerkt dat Catwomans pakje een zelfgemaakt stuk is. In de film komt Michelle Pfeiffer na een dodelijke val terug tot leven. Ze stormt haar appartement binnen, vernielt alles en neemt een leren jas onder handen met een naaimachine. Samen met het kostuum ontstaat een nieuw personage. Brave secretaresse Selina Kyle wordt Catwoman.

Historische films

Superhelden zijn overal aanwezig op de tentoonstelling. Spiderman kruipt over een van de donkere muren, Batman aanschouwt de ruimte van op een platform in de lucht en Superman vliegt in blauw pak over de hoofden van de andere poppen. De curator beperkte zich tot films en kostuums die in het collectieve geheugen zitten. Zo draagt een pop de witte jurk waarmee Marilyn Monroe boven een rooster heupwiegt in The Seven Year Itch. Ook de bekendste kostuums van de Star Wars-cast zijn aanwezig. Darth Vader ziet er met die maffe helm minder bedreigend uit dan in de film.

Bezoekers kunnen hemden met pornografische prints van Tyler Durdon uit Fight Club van dichterbij bekijken. Ook het balletpakje dat Nathalie Portman draagt in de finale scène van Black Swan staat op een ballerinapop te schitteren.

Uiteraard wijdt de tentoonstelling een resem etalagepoppen aan historische films. De zeemzoete jurken van Sofia Coppola's Marie Antoinette vergezellen de japon van Glen Close in Liaisons Dangereuses. Ook de jurken van Anna Karenina, een film die vandaag verschijnt, kregen een plekje.

Het einde van Hollywood Costume werpt een blik op de toekomst. Animatiefilms als Shrek en The Smurfs hebben eigen kostuumontwerpers. Zij gaan niet langer met naald en draad aan de slag. Hollywood Costume is een tentoonstelling die bezoekers die normaal gezien hun neus ophalen voor musea kan bekoren. Ook filmfans en nostalgische zielen zullen zich niet vervelen. Verwacht geen diepgaande analyses. Laat u meeslepen tijdens deze fijne trip doorheen een galerij filmklassiekers.

Hollywood Costume loopt nog tot 27 januari in het Victoria and Albert Museum, Londen. Reserveren is aangewezen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234