Woensdag 13/11/2019

Hollander met bourgondisch karakter

Hij heeft er een halve eeuw op moeten wachten, maar nu is het eindelijk zover: Raymond van het Groenewoud wordt vijftig. Dat wordt gevierd met Je veux de l'amour, zijn in boekvorm gebundelde liedjesteksten, en een feestoptreden maandag in de AB. Maar wat is de betekenis van de man die zijn volk in zijn eigen taal leerde te rocken? We vroegen het enkele van zijn collega's.

Boudewijn de Groot zet Raymond alvast op één lijn met Brel. 'Niemand in het Nederlandse taalgebied is zo compleet als hij.' Van het Groenewoud begon zijn carrière in 1969 als toetsenman bij Johan Verminnen. "Hij was de zoon van Nico Gomez, een bekende orkestleider die zich specialiseerde in latin-muziek, en baste in allerlei variétébandjes," vertelt de Zanger Zonder Meer. "In mijn groep speelde hij een krakkemikkig farfisa-orgeltje. Privé is Raymond doorgaans verlegen en schuw, maar zelfs toen al was hij een podiumbeest: iemand die als begeleider minstens evenveel aandacht opeiste als de 'ster' zelf. Als fan van The Byrds en The Flying Burrito's wilde hij eigenlijk Engelstalige muziek gaan maken, maar ik heb hem doen inzien dat het Nederlands hem beter lag. Kijk, ik ben ervan overtuigd dat Raymond ook zonder mij wel groot zou zijn geworden, maar ik heb het hem wat makkelijker gemaakt door hem te introduceren in het rockmilieu."

Volgens Verminnen was er sprake van een wederzijdse beïnvloeding. "Hij heeft me Neil Young leren kennen, ik heb hem met Charlebois geconfronteerd. We hebben zelfs ooit nog muzikanten geruild: ik liet Jean Blaute vertrekken op voorwaarde dat Jean-Marie Aerts, toen lid van de Centimeters, naar mijn groep overliep. En door onze gezamenlijke achtergrond ken ik de oorsprong van veel van Raymonds liedjes: 'Crazy Pub' was een café in Asse, 'Italianen' is geïnspireerd door de Italiaanse barman in de Morgan-studio en Bleke Lena en Maria behoorden ook tot mijn kennissenkring.

"Raymonds repertoire is een synthese van veertig jaar rockmuziek. Hij beheerst het idioom tot in de puntjes en zijn energie lijkt onuitputtelijk. Naar mijn gevoel is dan ook niemand zo waardevol geweest voor wat er vandaag in Vlaanderen gebeurt als hij: zonder Raymond geen dEUS of Zita Swoon. Maar eigenlijk is hij vooral een groot chansonnier. Zijn belangrijkste liedjes zijn chansons."

Toen hij bij Verminnen wegging zou Van het Groenewoud zijn eigen groep Louisette oprichten. Maar eerst werkte hij nog een poosje met Kris De Bruyne en was hij te horen op diens solodebuut, dat de geschiedenis in zal gaan als de eerste Nederlandstalige gitaarrockplaat in Vlaanderen.

"Raymond was erg begeesterd, hij was vast van plan het te gaan maken," zegt De Bruyne. "Hij was zeer encyclopedisch bezig, maakte vergelijkende tabellen met riffs van The Beatles, The Stones en The Kinks. Als gitarist was hij een durver, iemand die grenzen verlegde en het niveau van een groep behoorlijk op kon krikken. Je kunt zeggen dat hij de Nederlandstalige rock gestalte heeft gegeven. Hij heeft er een volwassen én een populaire muziekvorm van gemaakt. De eerste keer dat ik 'Meisjes' hoorde, bedacht ik: verrek, wat moet ik nu nog schrijven? Want het is, zowel muzikaal als tekstueel, een perfecte song: álles zit erin vervat. Natuurlijk hebben we, behalve wederzijds respect, altijd een gezonde vorm van rivaliteit gevoeld. Maar goede songs, zoals die op Ethisch Réveil bijvoorbeeld, blijven me prikkelen en inspireren.

"Raymond is een Hollander met een bourgondisch karakter: hij weet de markt meesterlijk te bespelen, denkt na over iedere stap. Zelfs als hij op bals speelt, doet hij dat op zo'n manier dat hij er geen schade van ondervindt. En hij is ook een beetje filosoof natuurlijk: iemand die gevoeligheid en intelligentie zeer goed weet te combineren. In dit land behoort hij tot de absolute top."

"Toen ik achttien was, hield ik toch meer van The Cure en The Police," zegt Frank Vander linden, beter bekend als het spraakorgaan van De Mens. "Voor mij behoorde Raymonds muziek tot die van een vorige generatie. Maar het leuke aan platen is dat je ze ook met vertraging kunt ontdekken. En dat deed ik. Nooit meer drinken is voor mij de perfecte Vlaamse rockplaat. Te perfect misschien. Want het enige waarin Raymond me ontgoochelt, is dat hij dat soort meesterwerken niet meer maakt. Zijn recentere nummers zijn vaak stijloefeningen: het resultaat van de speelse, instinctieve manier waarop hij muziek benadert. Als fan zou ik graag nog eens een cd van hem horen waarop hij zich tot één of twee stijlen beperkt. Maar ach, je moet een artiest zichzelf laten zijn.

"Is Raymond de peetvader van de Vlaamse rock? Pfff, ik denk niet dat hij zelf enig belang hecht aan zo'n titel. Toen ik met De Mens begon, spiegelde ik me toch meer aan The Scene, Tröckener Kecks, Gorky of de eerste twee elpees van De Kreuners. Dát waren de groepen die me ervan overtuigden dat in het Nederlands zingen zin had. De jongste jaren heb ik Raymond pas echt leren waarderen en hem ook een beetje persoonlijk leren kennen. En nu bewonder ik hem gewoon als de expressieve muzikant die hij is."

"Als zestienjarige die iets in de muziek wilde gaan doen, was ik diep onder de indruk van het feit dat Raymond rock in zijn eigen taal aanvaardbaar maakte," herinnert Noordkaap-zanger Stijn Meuris zich. "Plus: de breeddenkendheid die zijn muziek etaleerde. Soms is zijn stilistische pluralisme zelfs zo groot dat je je afvraagt: waar staat hij nu eigenlijk voor? Maar ik ben stikjaloers op zijn rijke repertoire. Zo'n plaat als Ontevreden had ik zelf wel willen schrijven. En als ik hem iets hoor zingen dat zo puur en helder is als 'Twee meisjes op het strand / Ze lezen modebladen', dan is dat voor mij eten en drinken tegelijk. Als je Raymond met zijn muzikanten bezig ziet, merk je trouwens dat hij een natuurlijke autoriteit uitstraalt. Hij dwingt respect af, zonder dictatoriaal te zijn. En als je hem voor het eerst in lange tijd weer eens live meemaakt, is dat niet zelden een openbaring. Vooral de manier waarop zijn nonchalance plots kan omslaan in intensiteit, is ontroerend om te zien." Luc De Vos van Gorki springt veel zuiniger met zijn bewondering om. "Ik wil Raymonds feestje niet vergallen, dus zul je me niet horen zeggen dat ik hem een saaie, ouwe lul vind. Maar hij moet dringend nog eens een echt liedje schrijven, want het is al twintig jaar geleden. Met Kamiel in België heeft hij destijds de Vlaamse rock uitgevonden: dat was zo geniaal, zo spitant. Nu maakt hij alleen nog walsjes, tangootjes, sambaatjes, cha-cha-cha's en andere stijlpastiches, waarin de originaliteit ver te zoeken valt. Het is cabaret geworden. Volgens mij bestaat er geen hiërarchie in de popmuziek: de een is niet beter dan de ander, ieder doet zijn zin. Maar zelf schaaf ik behoorlijk lang aan mijn liedjes. En als ik dan merk dat iedere door Raymond gelegde drol fantastisch wordt bevonden, wel, dan zit me dat niet lekker."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234