Maandag 03/10/2022

AnalysePensioenen

Hoeveel zijn de pensioenplannen van Vivaldi echt nog waard?

Premier Alexander De Croo (Open Vld) probeert met zijn vicepremiers een doorbraak te forceren rond de pensioenhervorming. Beeld BELGA
Premier Alexander De Croo (Open Vld) probeert met zijn vicepremiers een doorbraak te forceren rond de pensioenhervorming.Beeld BELGA

Het nieuwe rapport van de vergrijzingscommissie toont aan dat de federale regering verder moet gaan dan een pensioenhervorming in de marge. De kans dat ze daarin slaagt, is klein.

Ann De Boeck

De prognose van de Studiecommissie voor de Vergrijzing is helder. Tegen 2050 zullen zodanig veel meer Belgen op rust zijn dat de pensioenkosten voor de staatskas fors oplopen, van 11 tot 14 procent van het bruto binnenlands product. Deze stijging zal zich het sterkst laten voelen tussen nu en 2040, daarna zwakt ze af. Vanaf 2050 blijven de pensioenkosten zelfs min of meer stabiel. Maar eerst gaan we dus nog enkele moeilijke jaren tegemoet.

Ook de andere sociale uitgaven swingen de komende jaren de pan uit. Tot nu toe geven we 25 procent van ons budget uit aan zaken zoals gezondheidszorg en kinderbijslag, maar tegen 2050 loopt dit op tot 30 procent. We zullen dus een groter deel van de koek moeten besteden aan gezondheid en welvaart. Dat is op zich geen nieuwe vaststelling. Maar de cijfers drukken de regering-De Croo wel nog eens met de neus op de feiten.

Net nu proberen premier Alexander De Croo (Open Vld) en zijn vicepremiers een doorbraak te forceren rond de pensioenhervorming. Na talloze mislukte pogingen werd de hervorming al afgeslankt tot vier prioriteiten: het vastleggen van de voorwaarden tot een minimumpensioen van 1.500 euro, het uitdelen van een pensioenbonus voor wie langer werkt dan verplicht, het invoeren van een deeltijds pensioen en het aanpassen van de voorwaarden voor vervroegd pensioen.

Symbooldossier

Ook daarover raakt Vivaldi het moeilijk eens. Zo woedt er een fel debat over het aantal jaren dat iemand gewerkt moet hebben om toegang te krijgen tot het minimumpensioen van 1.500 euro netto. De Croo wil de lat op 20 effectief gewerkte jaren leggen, gerekend aan 208 gewerkte dagen per jaar (wat de facto neerkomt op minder jaren). De PS ziet dat enkel zitten als periodes van ziekte, tijdskrediet en tijdelijke werkloosheid ook worden meegeteld. Maar heeft deze voorwaarde dan nog wel zin? De liberalen en cd&v twijfelen.

Een ander twistpunt is het vervroegd pensioen. De socialisten eisen dat iemand die op zijn achttiende aan de slag ging al vanaf 60 jaar op pensioen kan, na een loopbaan van 42 jaar dus. De liberalen en cd&v stellen daar tegenover dat de voorwaarden om op vervroegd pensioen te gaan moeten worden aangescherpt. Zo zou deze groep op z’n minst 35 jaar effectief gewerkt moeten hebben, de rest van de bevolking 30 jaar. Daar wil PS dan weer niets van weten.

Of het nu over bovenstaande maatregelen, het deeltijds pensioen of het gunstregime voor militairen en NMBS-personeel - nog zo’n twistpunt - gaat: de ideologische kloof binnen Vivaldi is bijzonder diep. De centrumrechtse partijen MR en cd&v staan radicaal tegenover de linkse partijen PS, Groen en Ecolo. Bovendien is de inzet voor beide kampen al zo groot geworden dat niemand nog wil toegeven.

De partij van de premier, Open Vld, zweeft daar ergens tussenin. Zij hoopt vooral dat De Croo nog voor 21 juli een akkoord uit de brand sleept om zijn imago van staatsman te redden. Ook bij Vooruit stellen ze zich wat flexibeler op dan PS.

Over één maatregel is er wel al min of meer overeenstemming: de herinvoering van de pensioenbonus. Dat is een financieel extraatje voor wie langer dan wettelijk verplicht aan de slag blijft. De bedoeling is om drie euro bruto extra per dag op te leggen. Maar zoals dat wel vaker gaat bij grote politieke deals, worden alle maatregelen samen in de weegschaal gelegd. Niets is dus al zeker.

Beter niet dan

Intussen rijzen er steeds meer vragen bij de impact van deze hervorming. Als het rapport van de vergrijzingscommissie iets aantoont, is het dat België nood heeft aan een grondige hervorming van het pensioenstelsel om mensen langer aan de slag te houden. Meer dan een paar kleine aanpassingen lijken er niet in te zitten. Of gelooft iemand dat een uitgebluste werknemer voor 3 euro bruto per dag langer dan nodig aan de slag blijft?

Meer fundamenteel stelt zich het probleem van de betaalbaarheid. De plannen die tot nu toe op tafel liggen, dreigen vooral geld te kosten, zonder dat we zeker zijn van de return. Valt dat te verantwoorden, nu de kosten sowieso al oplopen? De liberalen en cd&v zien in het vergrijzingsrapport het bewijs dat we ons geen onnodige uitgaven kunnen veroorloven. Toch niet zolang de regering andere hervormingen, zoals rond arbeidsmarkt, voor zich uit schuift.

Eén tip geeft de vergrijzingscommissie alvast mee. Als we de vergrijzingskosten betaalbaar willen houden, is het cruciaal dat de werkzaamheidsgraad in ons land wordt opgekrikt. Hoewel Vivaldi in haar regeerakkoord op een werkzaamheidsgraad van 80 procent mikt, heeft ze volgens de experten nog een lange weg te gaan om deze doelstelling te halen. Zonder bijkomende maatregelen komt de werkzaamheidsgraad in 2030 uit op 74,6 procent.

Dinsdagavond om 19 uur komt de federale kern voor de zevende keer samen om een akkoord over de pensioenen te sluiten. Vooraf valt bij verschillende deelnemers te horen dat de kans op succes eerder klein is dan groot. Al is het maar omdat Vivaldi in principe nog tot 21 juli tijd heeft. Tegelijk is het duidelijk hoe graag De Croo dit akkoord wil: als hij die nacht ergens een gaatje ziet om te landen, zal hij niet aarzelen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234