Dinsdag 21/01/2020

Hoeveel boter lag er nog in de kelder?

Uniek onderzoek legt eeuwenoude geschiedenis van huizen rond verdwenen pleintje in Gent bloot

Gent / Eigen berichtgeving

Rudy Pieters

Een charmant pleintje in het hart van Gent komt een eeuw nadat het van de kaart werd geveegd, weer helemaal tot leven. Een groep historici en vrijwilligers voerde drie jaar lang een uniek, enigszins voyeuristisch onderzoek uit naar wie er al die eeuwen rond het pleintje heeft gewoond. De tentoonstelling die daaruit werd gepuurd, nu in het Bijlokemuseum, vertoont helaas te weinig samenhang.

'Een grootsch werk van ontblooting' noemde historicus Alfons Van Werveke het. Rond 1900 werden de eeuwenoude straatjes en pleintjes tussen de kathedraal, het belfort en de Sint-Niklaasstraat zonder pardon gesloopt. Alles wat het uitzicht op deze grootse monumenten kon belemmeren, moest weg. Een van de getroffen pleintjes, in de schaduw van de Sint-Niklaaskerk, was het Goudenleeuwplein, het vroegere Te Putte. Enkele huizen staan er nog recht, de rest van het Goudenleeuwplein vormt samen met het Braunplein een troosteloze, door geparkeerde auto's gevulde vlakte tussen Sint-Niklaaskerk en belfort.

Drie jaar geleden nam een groep Gentse onderzoekers zich voor de geschiedenis van dit stukje Gent te ontbloten. De harde kern was de Werkgroep Huizenonderzoek, een groep vrijwilligers onder begeleiding van de dienst Stadsarcheologie en het Stadsarchief. Ze maken gebruik van een methode voor huizenonderzoek die Gent tien jaar geleden ontwikkelde en sindsdien navolging kent in andere steden.

Een van de bijzonderheden van de Gentse methode is dat ze de materiële informatie, uit opgravingen en restauraties, zoveel mogelijk aan een doorgedreven archiefonderzoek linkt. Dankzij de uitzonderlijke kwaliteit van de Gentse administratie kon men voor veel huizen vaak tot de veertiende eeuw teruggaan. Via bijvoorbeeld boedelbeschrijvingen kwamen daarbij heel wat details aan het licht, waardoor we als voyeurs in de kasten en op de zolders van de vroegere Te Putte-bewoners kunnen kijken en zelfs kunnen nagaan hoeveel boter er nog in de kelder lag. In het Bijlokemuseum, waar al dat onderzoek in Een groots werk van ontbloting? werd vertaald, is op basis van zo'n boedelbeschrijving een heel interieur gereconstrueerd.

De chronologisch opgebouwde tentoonstelling wisselt de grote, soms te grote hoeveelheid tekst- en beeldmateriaal af met objecten, bijvoorbeeld een stukje van de composthoop die er werd opgegraven, of de koffie-, boekweit- en henneprestanten die onder de zoldervloer en in de muurscheuren van een nog bestaand huis werden aangetroffen, een huis waar vroeger zaden en vruchten en vandaag reizen worden verkocht. Via computeranimatie kunnen we de toestand rond Te Putte in 1900 en 2000 met elkaar vergelijken.

Helaas krijgt de tentoonstelling niet voor elkaar waar het onderzoek wel in slaagt: het pleintje tot leven brengen. De informatie wordt te versnipperd aangeboden, je mist een rode draad, de leek, en zeker de niet-Gentse leek, krijgt niet het gevoel dat hij zich in een samenhangend verhaal bevindt. Al zijn er interessante aanzetten, zoals de muurteksten in de ikvorm waarop we Te Putte telkens in een andere periode zien, door de ogen van een toenmalige bewoner.

Het is een gemiste kans. De tentoonstelling is hooguit een illustratie van een uniek onderzoek. In de handen van een goede tentoonstellingsbouwer had die schat aan gegevens de grondstof kunnen vormen voor een even unieke historische tentoonstelling.

WAT: Een groots werk van ontbloting? WAAR EN WANNEER: nog tot 1 juli in het Bijlokemuseum, Godshuizenlaan 2, 9000 Gent; open van donderdag tot zondag van 10 tot 18 uur; gratis toegangONS OORDEEL: Een goede tentoonstellingsbouwer had met deze schat aan gegevens een unieke historische tentoonstelling kunnen maken.

Helaas krijgt de tentoonstelling niet voor elkaar waar het onderzoek wel in slaagt: het pleintje tot leven brengen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234