Vrijdag 15/11/2019

Hoet krijgt opnieuw S.M.A.K.

De Opening: een documentaire film over Jan Hoet en zijn museum

Over Jan Hoet doen de wildste verhalen de ronde. Met Julien Vandeveldes film De Opening zal daar onmiddellijk verandering in komen. Hij volgde de conservator en zijn staf gedurende de laatste twee weken vóór de opening van het SMAK.

Met zijn digitale videocamera nam Vandevelde alles samen voor 30 uur beeldmateriaal op. De 70 minuten film die hij uiteindelijk overhield vormen een ontluisterend portret van Jan Hoet. Naast de gedreven en onvermoeibare pleitbezorger van de hedendaagse kunst wordt hier ook een bijzonder ijdele, dikwijls autoritaire man getoond.

Vandevelde bouwde zijn film op als een dagboek. De gebeurtenissen worden chronologisch gepresenteerd. Veertien dagen voor het grote openingsfeest staan de zalen nog leeg. De muren zijn kaal, elk woord galmt door de ruimte. Kunstenaar Peter Santino is een van de eersten die arriveert. Hij begint geduldig en sereen aan een werk dat pas helemaal aan het eind 'opgesteld' is.

Na enkele minuten film heb je al begrepen waarom de naam Hoet zelden valt zonder het adjectief 'gedreven'. De directeur draagt de eerste museumstukken zelf mee naar binnen. Hij trekt en sleurt, slaat nagels in de muur, denkt luidop na en spreekt zijn medewerkers moed in. Op andere ogenblikken is hij minder aardig. Als hij zichzelf voor de zoveelste keer op de borst klopt bijvoorbeeld. Of als de dingen niet lopen zoals hij ze in zijn hoofd heeft zitten. Dan vloekt en scheldt hij, zonder aanzien des persoons.

Onvergetelijk is de scène waarin Hoet de gereputeerde kunstenaar Kabakov - 'de Russische Warhol' - dwingt om zijn werk op te stellen zoals hij het wil. In zijn beste Duits brengt Hoet hem aan het verstand dat diens werk mehr Luft nodig heeft, en dat ich natürlich recht bin. Zijn uitzonderlijke ijdelheid mag ook blijken uit een fragment waarin een medewerkster hem de tekst voor een gedenkplaat laat zien. "Waar staat mijn naam?", luidt de eerste en enige vraag. Hij komt pas tot bedaren bij de bedenking dat "iedereen toch weet dat ik de directeur ben". De behoefte om zijn kleine kantjes te verbergen is Jan Hoet kennelijk volledig vreemd. De filmmaker werd tijdens zijn werk geen strobreed in de weg gelegd. Hoet kreeg alle bruikbare beelden op voorhand te zien, en gaf zonder morren fiat om ze te gebruiken.

Met De Opening wilde Vandevelde in de eerste plaats een documentaire film maken. Een minimaal scenario moest een maximale directheid opleveren. Hoet werd niet geïnterviewd, er werden nauwelijks cameratrucs gebruikt, en er is geen muziek. De schijnbare afwezigheid van de cineast zorgt ervoor dat de afstand tussen de kijker en het onderwerp bijzonder klein is. Vandevelde plaatst zijn film uitdrukkelijk in de traditie van de direct film, een rauwe, documentaire stijl die in het begin van de jaren zeventig vanuit Amerika naar onze gewesten kwam overgewaaid. De grote voorbeelden heten Don Alan Pennebaker en Frederick Wiseman.

Het idee om een documentaire film over Jan Hoet te maken, kwam niet uit de lucht gevallen. De heren kennen elkaar al 25 jaar. Boezemvrienden zijn ze niet. "Onze relatie is gebaseerd op wederzijds respect", zegt Vandevelde. De Opening noemt Vandevelde ook een "stille hulde aan Jan Hoet en zijn medewerkers, die op korte tijd en in moeilijke omstandigheden een historische tentoonstelling opgebouwd hebben". Het portret van Jan Hoet is Vandeveldes eerste grote productie. Dertig jaar lang doceerde hij film en fotografie aan de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten in Gent. Een keuze tussen film en fotografie heeft hij nooit willen maken. Zo maakte hij onlangs nog een intrigerende reeks foto's om en rond de oude, inmiddels door de natuur ingepalmde grensweg tussen Oost- en West-Duitsland. Binnenkort wil Vandevelde ook een direct film over dat thema draaien.

De Opening wordt op zaterdag 27 en maandag 29 november telkens om 20 en 22 uur vertoond in het Film-Plateau, Paddenhoek 3 in Gent. Reserveren wordt sterk aanbevolen. Tel 09/222.38.96 of 09/240.76.25. Een ticket kost 100 frank (2,48 euro). Studenten betalen de helft.

GRATIS: 5 duotickets per vertoning. Bel morgen, vrijdag 26 november, tussen 12 en 12.30 uur naar 09/240.76.25.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234