Woensdag 22/09/2021

ReportageMode

Hoepel op: hoe mode een handje kan helpen bij social distancing

Een jurk die overduidelijk zegt: don’t stand so close to me. Beeld RV
Een jurk die overduidelijk zegt: don’t stand so close to me.Beeld RV

Mode draait meestal om zo aantrekkelijk mogelijk te zijn. Maar soms is het doel net het omgekeerde: afstoten. Een tik uitdelen met een wandelstok, zoals de dandy’s vroeger, mag helaas niet meer. Gelukkig spotten we ideeën genoeg op de catwalk.

Je sais. Nu u het gewend bent zich te ­wentelen in de comfortabele cocon van wat u met heel wat optimisme ‘loungewear’ bent gaan noemen, kan high fashion u aan uw steeds sappiger wordende derrière roesten. De kans dat u de zomer gewoon doorbrengt in een sportbeha en een pyjamashort is groot. Maar wat daarna? Wie de trendrapporten voor komend najaar bekijkt, ziet silhouetten die haast gemaakt lijken om ons te wapenen tegen de naweeën van het Covid-19 coronavirus, en in dienst staan van de social-distancing- en ­hygiënevoorschriften.

Smetvrije handschoenen bij Givenchy. Beeld Rv
Smetvrije handschoenen bij Givenchy.Beeld Rv

Hét accessoire om over enkele maanden de koude en uw smetvrees mee te trotseren zijn handschoenen, zo zagen we onder meer bij Givenchy. Dat is niet uitzonderlijk voor de winter, al schrijven we geen wollige wantjes maar strakke, ellebooglange lederen en latex mitaines die vuil en virusdeeltjes haast lijken af te stoten zodat u zonder zorgen uw koffie kan aannemen en op liftknopjes kan duwen. Gelieve niet te behandelen met alcoholhoudende handgels.

Ook veel gezien: wollige hoofd- en hals­bedekkingen waarmee u desgevallend mond en neus kan beschermen tijdens een stijlvolle, maar veilige tocht naar de supermarkt.

Overdreven ­pofmouwen van Dries Van Noten. Beeld RV
Overdreven ­pofmouwen van Dries Van Noten.Beeld RV

Die gezapige bubbel waar u zo moeilijk uit kan kruipen (de laatste weken nog eens een jeans proberen aan te hijsen, iemand?) wordt ­verzekerd middels omvangrijke jassen, lijvige baljurken en dramatisch gestutte capes. Dries Van Noten tekende dan weer overdreven ­pofmouwen en Nina Ricci zwichtte voor ­pofzomen. Comme des Garçons en JW Anderson voorzien zelfs ‘pof-alles’ voor een high fashion cocon.

Dreigende gewaden van Balenciaga, Beeld Rv
Dreigende gewaden van Balenciaga,Beeld Rv

Ook een optie: modellen op de catwalk ­volledig afschermen van de buitenwereld met kralen en studs, zoals Richard Quinn. Gezellig, net als de apocalyptische atmosfeer met ­dreigende gewaden van Balenciaga, of de ­schouderpantsers van Rick Owens. Die gooide zelfs rode contactlenzen in de strijd! Nog een stapje verder ging het Amerikaanse label Area, met constructies zo indrukwekkend dat ­niemand het zou wagen om in je personal space te komen.

Levend verbrand

Het is niet de eerste keer dat mode social ­distancing in de hand werkt. “Tijdens voorgaande epidemieën bleek mode ook een ­handige tool”, schreef de Amerikaans ­geschiedenisprofessor Einav Rabinovitch-Fox op de Australische nieuwssite The Conversation. “Toen de builenpest rondwaarde, droegen ­dokters maskers met lange snavels om ­voldoende afstand te houden met hun patiënt. Sommige lepralijders moesten een hart op hun kleding naaien of een bel rond hun nek strikken om omstaanders van hun ­aanwezigheid op de hoogte te brengen.”

Dokters droegen maskers met lange snavels om ­voldoende afstand te houden met hun patiënt. Beeld Rv
Dokters droegen maskers met lange snavels om ­voldoende afstand te houden met hun patiënt.Beeld Rv

“Er is echter geen wereldwijde pandemie nodig om anderen op afstand te willen houden via ­kleding”, zegt Rabinovitch-Fox.

In de achttiende eeuw creëerden volumineuze japonnen niet alleen fysieke, maar ook sociale afstand. “Vrouwen droegen zogenaamde ‘paniers’ onder hun rokken om de lagen stof breed te laten ­uitwaaieren”, vertelt mode­historica Nele Bernheim die modegeschiedenis doceert aan het KASK en La Cambre. “Die paniers vormden samen met het korset de ­fundering voor een zogenaamd ‘ideaal’ silhouet in die tijd. Ook gaven ze de zijde-industrie een zetje: de dure stoffen werden mooi gespreid en tentoon­gesteld.”

Eind achttiende eeuw verdwenen de paniers en de korsetten langzaam van het decor. Enter de neorococo: volle rokken met daaronder verschillende onderrokken, waarvan één met ingewoven paardenhaar. Dat was behoorlijk zwaar en vrouwen geraakten soms verstrikt in alle stof. Of erger: de berg textiel vatte ongemerkt vlam waardoor ze levend verbrand werden. Halverwege de negentiende eeuw bracht de hoepelrok of kooicrinoline soelaas: hetzelfde of zelfs meer volume, maar minder gewicht.

Wijde rokken moesten respectievelijk pestlijders en lastige mannen op afstand houden. Beeld Alamy Stock Photo
Wijde rokken moesten respectievelijk pestlijders en lastige mannen op afstand houden.Beeld Alamy Stock Photo

“Die dienden om aan het schoonheidsideaal te voldoen, niet om ziektes uit de weg te gaan”, aldus Bernheim. De afstand die je ermee creëerde, maakte wel het verschil in inkomen en klasse duidelijk, schrijft Rabinovitch-Fox. “Enkel zij die het privilege hadden om geen huishoudelijke taken te moeten doen, een woonst hadden met kamers die groot genoeg waren om in rond te kunnen wandelen én een bediende die hen hielp met aankleden konden zulke jurken dragen. Vroeger gold: hoe groter je rok, hoe hoger je status.” Bovendien hielp zo’n barrière van ­textiel ook bijzonder goed om opdringerige ­aanbidders op afstand te houden.

“De mannen, die niet over een barrière van textiel beschikten maar anderen wel op (meer dan) armlengte wilden houden, konden een beroep doen op hun wandelstok. Die trend was gezet door de dandy’s in de vroege 19de eeuw”, weet Bernheim. “Vergis je niet: die stok diende niet om op te steunen, maar om anderen bij hen vandaan te houden. Niet om gezondheids­redenen, maar uit puur snobisme – wat het woord ‘dandy’ natuurlijk ook impliceert.”

Profetische ontwerpen

Hoewel we tijdens een bezoek aan de ­supermarkt vooralsnog niet “get out of my way, peasant!” sissen, is de kans wel groot dat we in de toekomst onze persoonlijke grenzen op ­verschillende manieren zullen afbakenen. Dat onze outfits misschien niet aantrekkelijk, maar eerder ‘afstotelijk’ zullen zijn is een trend die we de laatste jaren al zagen opkomen. “Kledij is een heel gemakkelijke manier om een onderliggend gevoel te weerspiegelen”, zegt Bernheim. “We zitten nu wel allemaal in ons trainingspak of baggy kleren, maar in de mode was dit eigenlijk al langer aan de gang.” Bernheim verwijst naar wat Demna Gvasalia met Vetements deed, maar ook naar het gifgroene, vormeloze shirt dat Chanel voor popster Billie Eilish ontworpen heeft. ‘De nieuwe lelijkheid’, blokletterden modebladen. Bernheim: “Jongeren als Billie Eilish, die zich afzetten tegen onze maatschappij die om zeep geholpen is door de oudere ­generatie, beïnvloedden heel ontwerpers.”

Billie Eilish weet al langer dat baggy kleren gewoon reuze comfortabel zijn. Beeld RV
Billie Eilish weet al langer dat baggy kleren gewoon reuze comfortabel zijn.Beeld RV

Art imitates life dus, maar wat als de kunst voorloopt op het leven? De silhouetten die in februari over de runway gestuurd werden, toen het virus slechts een nieuwsbericht op de ­buitenlandpagina’s van de kranten was, lijken haast profetisch. Zeker de najaarscollectie van Marine Serre, die in 2017 de LVMH-prijs voor jonge modeontwerpers won. Zij stuurde haar modellen over de runway met mondmaskers, lange handschoenen en kledij die het volledige lichaam bedekte (of liever: afschermde). Ontwerpen die wellicht weken voor men in China zelfs maar weet had van het virus uit haar tekenpen zijn gevloeid.

“Mode is een toegepaste kunstvorm die bestaat in naam van verandering”, zegt Bernheim. “Sociale omwentelingen en crisissen hebben altijd een invloed op mode – of beter: mode anticipeert sociale omwentelingen en crisissen. In mijn les toon ik hoe de geschiedenis ons laat zien dat mode ideeën en idealen weerspiegelt, en dat het gebeurtenissen vaak anticipeert zodat veranderingen al plaats hadden gevonden binnen de mode, vooraleer de maatschappij daar zélf onderhevig aan werd.”

Imkermasker van Maison Margiela. Beeld RV
Imkermasker van Maison Margiela.Beeld RV

Waar Maison Margiela in februari een model met imkermasker uitrustte, worden er nu in de straten van New York daadwerkelijk mensen met imkermaskers gespot. Wil dat zeggen dat ontwerpers nu ook hun show pieces (die vooral bedoeld zijn om een kader te creëren voor hun collectie, en niet in de winkel belanden) aan de man zullen kunnen brengen?

Niet bepaald. Maar de apocalyptische ­ontwerpen die ons lieten zien wat de toekomst zou brengen, zorgen er misschien wel voor dat we weer het nut inzien van modeshows – de afgelopen jaren stelden we ons daar steeds meer vragen bij.

De vooruitziendheid van mode als ­toegepaste kunstvorm maakt eens te meer ­duidelijk dat ontwerpers ons niet willen ­voorschrijven wat we gaan dragen, maar ­voorspellen welke functie kleding zal hebben in onze maatschappij. Een sussende cocon of een hardvochtig pantser – die invulling geeft u er zelf aan.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234