Dinsdag 07/04/2020

Corona

Hoelang overleeft het virus, wat met medicijnen en vaccins?

Ook in de Baitul Futuh-moskee wordt afstand gehouden.Beeld Getty Images

Dagelijks publiceren wetenschappers nieuwe inzichten over het gevreesde coronavirus. Ons land probeert de ‘lessen’ uit China en Italië in de praktijk te brengen. Maar waar staan we nu? Een tussenstand in drie onderdelen. 

1. Het virus

Het is een lelijk virus, ‘gemeen’, zeggen virologen en intensivisten. De Franse president Macron komt zelfs met oorlogsretoriek: het coronavirus is de ‘onzichtbare vijand’ die verslagen moet worden, zei hij. Maar hoe gedraagt die vijand zich? Hoe verplaatst hij zich? Hoe dodelijk is hij? Dagelijks druppelt er nieuw onderzoek binnen over het virus dat wereldwijd al ruim 16.000 levens eiste. En die academische vondsten zijn niet allemaal even vrolijk makend.

Bekend was al dat het een virus is uit de coronafamilie (bekend van SARS en Mers), dat het voor acht op de tien mensen milde klachten (verkoudheid, hoesten, keelpijn, soms koorts) oplevert, maar voor een kleinere groep serieuze longproblemen veroorzaakt, volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) voor 0,3 tot 1 procent van de patiënten met de dood tot gevolg. Wetenschappers concludeerden deze week dat vooral patiënten die al een longziekte hadden (bijvoorbeeld COPD) erg kwetsbaar zijn. 

Hoe besmettelijk is het virus? Internationale zorgautoriteiten stellen dat iedere patiënt gemiddeld 2,2 anderen besmet, eigenlijk alleen als je niest, hoest en duidelijke symptomen hebt. Al plaatsen onderzoekers van het LUMC in Leiden en de Universiteit van Hasselt daar vraagtekens bij: ‘”Wij denken dat je twee tot drie dagen voordat je de eerste ziekteverschijnselen krijgt ook anderen kunt besmetten”, zei epidemioloog Niel Hens (Universiteit Hasselt).  

En lachten we hier misschien nog wat schamper om die Ghostbusters-foto’s uit Azië, waarbij ze met desinfectiekanonnen massaal pleinen en stations schoon spoten; wie weet zien we dat ook snel hier. Eerder verschenen onderzoek uit de VS beschrijft dat het virus – afhankelijk van onder meer luchtvochtigheid – ook op oppervlaktes langer kan overleven, tot drie uur in de lucht, tot wel 24 uur op karton, en twee tot drie dagen op plastic of staal, volgens de onderzoekers van het NIAID. “Dat is verontrustend lang”, zegt hoogleraar theoretische epidemiologie Hans Heesterbeek (Universiteit Utrecht). “Dan kun je zeggen: ‘Schud geen handen’, maar dan krijg je het misschien alsnog via een deurklink.”

Een replica van een olifant met mondmasker moet bewoners van de Indiase stad Chennai bewust maken van de maatregelen tegen het virus. Beeld AFP

2. Het medicijn

Hét medicijn tegen Covid-19, was dat er maar alvast. Er wordt druk op gestudeerd, door vele tientallen partijen over heel de wereld, onder meer in Rotterdam en Utrecht. Daar claimden onderzoekers vorige week de vondst van een antilichaam tegen de ziekte die wordt veroorzaakt door het nieuwe coronavirus. Een belangrijke stap op weg naar een medicijn, maar helaas slechts een van de vele stappen die nog genomen moeten worden voor er echt een middel is. Dat kan nog vele maanden duren.

Het Europese Medicijn Agentschap riep onderzoekers vrijdag op niet langer op kleine eilandjes te werken. “We zijn bezorgd dat onderzoeken te kleinschalig zijn om goede conclusies te kunnen trekken. Daarom roepen we bedrijven en onderzoeksgroepen op samen te werken.”

Voorlopig werken ziekenhuizen in de strijd om leven en dood met bestaande medicijnen voor andere ziektes. Het is oorlog voeren met speelgoedpistolen. In de adviezen van de Nederlandse Stichting Werkgroep Antibioticabeleid (SWAB), die ziekenhuizen adviseert over medicijngebruik, worden nu drie medicijnen genoemd. De opties: chloroquine en hydroxychloroquine (middelen tegen malaria/reumatologische aandoeningen) en remdesivir (een experimenteel ebolamedicijn). 

De groep verplegers uit een Milanees ziekenhuis. Beeld AFP

Omdat het effect van deze drie medicijnen op Covid-19 nog niet in grote, goede klinische onderzoeken is vastgesteld, moeten patiënten vooraf toestemming geven voor het gebruik ervan. De SWAB stelt dat van de medicijnen geen wonderen verwacht mogen worden, en dat de nadruk moet liggen op ‘supportieve zorg’: het zo goed mogelijk ondersteunen van de lichaamsfuncties. 

3. Het vaccin

Voor het coronavaccin geldt helaas hetzelfde als voor het medicijn: het is er nog niet. Nog lang niet, moeten we daar waarschijnlijk aan toevoegen. Experts schatten dat het nog minimaal een jaar duurt voor er een middel is dat mensen beschermt tegen Covid-19. Het goede nieuws is dat er keihard gewerkt wordt om een vaccin te ontwikkelen. Volgens de WHO zijn er op dit moment meer dan twintig in ontwikkeling. “Verschillende daarvan zijn al in het stadium dat ze klinisch getest worden.”

In de VS is een experimenteel vaccin begin vorige week aan vier mensen toegediend. In de academische ziekenhuizen van Nijmegen en Utrecht wachten ze het op de markt komen van een nieuw vaccin niet af. Vijfhonderd medewerkers krijgen een al bestaand tbc-vaccin toegediend. De hoop is dat dat hen beter beschermt tegen het coronavirus, of dat het in elk geval tot mildere klachten leidt. 

Trump afgelopen zaterdag bij een briefing over het virus. Beeld AP

Bij de WHO zijn ze positief over de grote bereidheid. “Meestal duurt het een aantal jaar om een nieuw vaccin te ontwikkelen. Bij ebola hebben we dat kunnen verkorten door wereldwijde inspanningen, en bij Covid-19 doen we hetzelfde.”

Landen die het vaccin voor zichzelf willen, zijn er natuurlijk ook. Zo probeerde Donald Trump een Duits bedrijf ertoe te bewegen een exclusief contract voor de Amerikaanse markt te sluiten. Hij ving bot.

© AD

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234