Donderdag 19/09/2019

Vluchtelingencrisis

Hoelang blijft solidariteit met vluchtelingen nog duren? "De rekker zal ooit knappen"

Vluchtelingen schuilen in het Brusselse Maximiliaanpark. Beeld Wouter Van Vooren

Hoe lang blijft de overweldigende solidariteit met de vluchtelingen duren? De lokale besturen tonen goodwill, maar zitten gewrongen. Want veel meer dan wat ze nu doen, moet het niet worden. 'De rekker zal ooit knappen.'

Vzw's die inzamelacties houden voor de vluchtelingen, gewone burgers die speelgoed of kleren doneren, anderen die spontaan hun appartement aanbieden. De golf van solidariteit die ons land overspoelt is ongezien. Dat wordt bevestigd na een belronde bij verschillende Vlaamse steden en gemeenten.

Sommige OCMW's, zoals in Oudenaarde, openden zelfs een apart telefoonnummer om de verschillende spontane hulpacties te coördineren. Soms bellen de mensen met een ontroerend simpel voorstel: "Ik zou graag een familie asielzoekers wekelijks meenemen naar het zwembad of de markt." De burger zelf als trekkende kracht voor inburgering.

Maar hoe lang blijft die solidariteit duren? De voorbije dagen doken er kritische geluiden op. De burgemeester van Koksijde, Marc Vanden Bussche (Open Vld), waarschuwde dat zijn gemeente de opvang van 400 vluchtelingen in de plaatselijke legerkazerne niet aankan. Anderen stellen zich hardop de vraag of er ook geen extremistische moslims gebruik gaan maken van de asielprocedure om zich in ons land te vestigen.

"De solidariteit is een heel volatiel gegeven", zegt Vilvoords burgemeester Hans Bonte (sp.a). Begin oktober opent een opvangcentrum met 124 plaatsen in zijn stad, maar ook in zijn stadhuis stond de telefoon roodgloeiend. Van individuele burgers, over een voetbalclub tot de verschillende religieuze gemeenschappen: allen willen ze hun steentje bijdragen.

Veel heeft te maken met de berichtgeving in de media, weet hij. "Toen de foto's van het aangespoelde jongetje Aylan de wereld rond gingen, piekte de solidariteit", zegt hij. "Maar nu zien diezelfde mensen op hun tv de enorme stroom vluchtelingen aan de Hongaarse grens of ergens onderweg naar Duitsland." Staan die binnenkort ook op ons dorpsplein? Dat vragen burgers zich over heel Vlaanderen zich af.

Typische reflex

Het is een typische reflex van een gemeente die met een totaal nieuw probleem wordt geconfronteerd, weet professor bestuurskunde Filip De Rynck (UGent). Hij geeft het voorbeeld van Sint-Niklaas, waar in 2001 een asielcentrum werd geopend. "Er was toen bijzonder veel weerstand", weet hij. "Maar de burgemeester, Freddy Willockx (sp.a), liep voorop." Hij ging met de burgers praten, stelde hen gerust en schakelde ook lokale verenigingen in. "Na een jaar was de weerstand volledig weggeëbd."

De hulp en begeleiding aan de vluchtelingen inbedden in het bestaande sociale weefsel, is een goede manier om de solidariteit in stand te houden, weet De Rynck. De inwoners voelen zich zo betrokken, de asielzoeker is geen totale vreemde. Dat gebeurt nu ook al. Zo wordt in Genk de Kringwinkel ingeschakeld om de nieuwe opvangplaatsen te bemeubelen, in Oudenaarde zijn de asielzoekers meer dan welkom in het sociaal restaurant. In Aalst wordt de materiële hulp dan weer volledig gecoördineerd door lokale vzw's.

Daarnaast is communicatie alles. "Een burgemeester moet verbindend werken", zegt De Rynck. "Door te polariseren, sla je al zelf het draagvlak voor de opvang van vluchtelingen weg." De scherpe uitspraken van iemand als N-VA-voorzitter Bart De Wever, die gisteren nog het tentenkamp in het Maximiliaanpark "een broeihaard van extreemlinks verzet" noemde, helpen daar niet bij. Dat hij stelt dat de mogelijkheden zijn uitgeput om in zijn stad asielzoekers op te vangen, evenmin.

Beeld wouter van vooren
Beeld Bob van Mol

Wie denkt nog aan Aylan?

Alles goed uitleggen en in de juiste context plaatsen. Dat is wat de meeste lokale besturen als hun belangrijkste taak beschouwen om de nieuwe inwoners te doen aanvaarden. "We dragen ons steentje bij", klinkt het overal plichtsbewust. "Maar", volgt dan meestal ook onmiddellijk. "Veel meer dan dat moet het ook niet worden."

Veel gemeenten zitten gewrongen. Solidariteit oké, maar niet ten koste van alles. "Het ziet ernaar uit dat de vluchtelingenstroom de komende maanden niet zal stelpen", zegt Stefaan Vercamer (CD&V), OCMW-voorzitter in Oudenaarde. "Maar hoeveel kunnen de lokale besturen nog aan? Op een gegeven moment knapt de rekker van de solidariteit."

Bovendien bestaat het gevaar dat de grote emoties van compassie binnen enkele maanden zijn overgewaaid. Net dan wacht pas de echte uitdaging. Tegen dan zullen de meeste vluchtelingen ook erkend zijn en moeten ze echt worden opgenomen in onze maatschappij. Maar wie denkt dan nog aan Aylan?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234