Dinsdag 13/04/2021

Hoeders van kwaliteit?

undefined

Vandaag bespreekt het parlement een aantal wetsvoorstellen die de wetgeving rond opvang van asielzoekers en de asielprocedure wijzigen. Het parlement heeft inderdaad een uitgelezen kans om het asielbeleid te verbeteren. Maar de parlementsleden kiezen niet voor een openlijk, publiek en goed gefundeerd debat: de administraties en organisaties die het asielbeleid op het terrein moeten waarmaken, worden niet betrokken of werden nauwelijks geraadpleegd om de uitwerking van dat vernieuwde asielbeleid te voeden. Evenmin bouwt men verder op de analyses en aanbevelingen die de Senaat en de Federale Ombudsman in 2009 deden. De wetgeving die op tafel ligt is daardoor jammer genoeg even slordig, zo niet slordiger dan wat vorige regeringen soms presteerden. Maar vooral: niet gedragen. Zelden werden asielinstanties en vluchtelingenorganisaties met expertise en terreinervaring zo buiten spel gezet. De parlementairen gaan voluit voor de symboliek van een harde aanpak die fundamentele rechten uitholt maar die weinig resultaten zal boeken op het terrein. Ze verdedigen hun voorstellen als 'streng' en 'hard' en laten zo uitschijnen dat ze ook 'efficiënt' zouden zijn. Bij nader inzien is dit vaak niet het geval.

Geen oplossing voor crisis

Neem nu de voorstellen om de opvang van asielzoekers aan te pakken. In 2007 legt de wetgever met de Opvangwet de nadruk op intensieve begeleiding en materiële opvang, in plaats van enkel financiële steun. Vandaag lijkt hij te kiezen voor uitsluiting. Zo denkt men het tekort aan opvangplaatsen aan te pakken door bepaalde groepen mensen uit te sluiten, zoals EU-burgers. Maar wie de cijfers van vorig werkjaar analyseert, weet dat het gaat om een kleine groep mensen. En er worden ook wel degelijk EU-burgers beschermd.

Dit uitsluitingsbeleid is dus geen oplossing voor de opvangcrisis terwijl men wel raakt aan fundamentele rechten. Door de opvang te schrappen valt ook de begeleiding weg. Hoe wil men dat ooit komen tot een goede integratie in België (van mensen die erkend worden als vluchteling) dan wel een duurzame re-integratie in het herkomstland (van mensen die hier geen bescherming krijgen)?

Wat de asielprocedure betreft steekt men alle energie in het snel opsporen en afwijzen van de "niet echte vluchtelingen". Zo wil men asielaanvragen afwijzen om redenen die op zich niets te maken hebben met de eigenlijke vraag om bescherming, zoals het weigeren om vingerafdrukken te laten nemen. Men denkt aan een versnelde procedure waarin men de verklaringen van de asielzoeker niet grondig onderzoekt als die vanuit een zogezegd veilig herkomstland komt. Men denkt aan minder mogelijkheden om een effectief beroep in te dienen. En men wil mensen al het land uitzetten nog voor er een beslissing in beroep is genomen.

Deze voorstellen zijn in strijd met internationale regels. Men riskeert reëel mensen terug te sturen naar vervolging en geweld. Dat risico is groter dan de 'efficiëntie' en 'snelheid' die men beoogt. Asielprocedures kan men efficiënter maken door zich te concentreren op het zo snel mogelijk bescherming te verlenen aan wie dat nodig heeft, met een kwalitatieve procedure waarin men een vraag om bescherming grondig onderzoekt. Enkel zo worden de 'echte' vluchtelingen opgespoord en zijn we zeker dat diegenen die afgewezen worden, ook geen nood hadden aan bescherming.

Het parlement werkt ook aan het terugkeerbeleid. Ook dat is verfrissend en op zich erg positief. Maar ook hier gaat men voor de louter harde aanpak. Zo krijgt de asielzoeker welgeteld tien dagen de tijd om na een negatieve beslissing te kiezen voor terugkeer. Anders verliest hij zijn recht op opvang. Vijftien dagen na het uittekenen van een terugkeerplan moet hij teruggekeerd zijn. Het is duidelijk dat deze aanpak mensen dwingt tot keuzes om de foute reden, en niet omdat ze er zelf achter staan. En zo blijven we steken in het verhaal van het gevecht met de overheid, procedures instellen omwille van de foute redenen, vastklampen aan laatste strohalmen om in de opvang te blijven of in het land te blijven, enz.

Waarom kiest men niet voor de aanpak die wel zal werken? Duidelijke procedures. Ruimte voorzien voor de psychosociale aspecten van terugkeerbegeleiding. Samen met de asielzoekers werken aan oplossingen en dit binnen redelijke en flexibele termijnen. Intensieve begeleiding van asielzoekers en hen oriënteren naar toekomstperspectieven. Een deontologische code en taakomschrijving voor alle maatschappelijke werkers die asielzoekers begeleiden (dit was trouwens een aanbeveling van de Federale Ombudsman in 2009).

Neen, dan heeft de vermaledijde regering in lopende zaken net een betere tekst uitgewerkt die de Europese terugkeerrichtlijn omzet in Belgisch recht. Het is spijtig dat het parlement dit werk negeert. We moeten vaststellen dat regering en parlement compleet naast elkaar werken, zonder overkoepelende visie.

Geen diepgang

Het parlement lijkt dus die unieke kans om het asielbeleid vorm te geven, te verspelen. We geloven graag dat sommigen oprecht willen werken aan oplossingen, om te vermijden dat voor een derde winter op rij asielzoekers op de koude straatstenen belanden. Maar velen blijven het moeilijk hebben om diepgaander te werken dan "te dansen op het schuim van de actualiteit", zoals voormalig senator Hugo Vandenberghe (CD&V) het eens uitdrukte.

Dit jaar viert het Vluchtelingenverdrag zijn zestigste verjaardag. Met dit instrument werden de voorbije zes decennia duizenden mensen beschermd tegen oorlog, vervolging en geweld en kregen ze een kans een toekomst uit te bouwen in vrede en veiligheid. "Parl.Assembl.Raad v Europa: interessant debat over multikulti en populisme: What holds us together are the standards on Human Rights", tweette Daphné Dumerey (Kamerlid N-VA) vorige week. Dat is zeer juist.

We vragen daarom aan de parlementsleden hun unieke kans te grijpen en volop werk te maken van een duidelijk migratiebeleid en de handhaving van een humaan asielbeleid.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234