Woensdag 02/12/2020

Hoe zwart alles veranderde

Binnengestormd op nummer 1 in de Billboardcharts, 15 keer platinum, meer dan 25 miljoen verkochte exemplaren: the Black Album van Metallica zorgde begin jaren negentig voor een heuse aardverschuiving in de muziekscène. 'Heavy metal voor de massa' was geboren, niets zou nog zijn als voorheen. Een reconstructie van hoe 'zwart' alles veranderde.

Paasmaandag 20 april 1992: a Tribute to Freddie Mercury. De ogen van de hele wereld zijn gericht op Wembley Stadium in Londen, waar Queen tijdens een rechtstreekse tv-uitzending zijn aan aids gestorven zanger herdenkt, samen met tal van grote namen uit de muziekwereld. Als eerste act verschijnt niet Elton John, David Bowie of George Michael op het podium, wel Metallica. Vier in het zwart geklede hardrockers die drie songs spelen uit hun nieuwe plaat: 'Enter Sandman', 'Sad But True' en 'Nothing Else Matters'. Daar ligt de sleutel waarmee Metallica in één klap wereldberoemd wordt. Zoals U2 dat zeven jaar eerder op dezelfde plek klaarspeelde, dankzij een dansende Bono op Live Aid. De volgende dag zal er onder jongeren, tienerjongens én -meisjes, alleen over die tv-marathon worden gesproken. En dan vooral over de overdonderende openingsgroep. Met hun lange haren, snelle gitaren, catchy poses en songs. Dat ene kwartier zal er - samen met een niet aflatende wereldtour - voor zorgen dat Metallica ook buiten het metalgenre een vertrouwd merk wordt.

Flashback naar drie jaar eerder. Voor het eerst wordt tijdens de Grammies ook de award voor 'Best Hard Rock/Heavy Metal' uitgereikt. Metallica heeft met ...And Justice For All een loeiharde plaat uit, waarop complexe songs als een bulldozer over je heen walsen. In de metalwereld is iedereen het erover eens dat Metallica dat beeldje meer dan verdient. Helaas, het is Jethro Tull dat met de prijs gaat lopen. Die groep met zijn fluit spelende frontman, die je amper als (harde) rock kan beschouwen. Een blamage die Metallica nooit meer wil meemaken.

Zanglessen

Vooral drummer Lars Ulrich, altijd al de drijvende kracht achter de groep, vindt het nu meer dan tijd om uit het genre te breken. Groter worden, gaan domineren zoals ze dat in metalland al doen. Nadat Metallica eerst het eigen genre vernieuwde met vingervlugge speedmetal en het rijkere subgenre thrash, willen de four horsemen dat ook de mainstream hen omarmd. Als eerste toegeving maakt de groep met 'One' een videoclip voor MTV (iets wat Metallica altijd weigerde). Ulrich zoekt vervolgens een nieuwe producer voor de vijfde plaat. Hij raakt onder de indruk van hairmetalgroep Mötley Crüe, die net Dr Feelgood uit heeft. Of je nu voor of tegen die 'bende poseurs' bent, het ding spat letterlijk uit je boxen. Ulrich is helemaal verkocht, Metallica trekt Bob Rock aan.

Met hem wordt afgesproken dat de miljoenen-noten-per-minuut-solo's en epische songs met tal van tempowisselingen plaats moeten ruimen. Op de nieuwe plaat zal 'de groove' centraal staan. Eén monster van een riff, één boodschap: even kort als krachtig. James Hetfield, die tot dan vooral een gitarist was die ook zong, neemt voor het eerst professionele zanglessen.

"Songs inzingen was iets wat ik altijd aan het einde deed, als alle instrumenten al waren ingespeeld. Omdat iémand het moest doen. Bob Rock heeft echt werk gemaakt van de zanglijnen", vertelt Hetfield over die periode. "Weken en maanden zijn we er mee bezig geweest, tot álles juist zat." De groep zal zich negen maanden met hun Canadese producer in de opnamestudio begraven.

Over alles wordt nagedacht. Zelfs de nu iconische, maar toen gewaagde, volledig zwarte hoesfoto. Q Prime, het management van Metallica, zet de pr-machine in gang. Bij de lancering van de titelloze plaat, die men al snel tot the Black Album omdoopt, worden in New York en Los Angeles 's nachts platenwinkels opengehouden.

In het mythische Madison Square Garden wordt een gigantische luistersessie georganiseerd. De zaal loopt helemaal vol. "Het vervelendste is dat onze plaat eerder in de Garden heeft gestaan dan wijzelf", zal Ulrich nadien met een kwinkslag opmerken. Maar het werkt, de drietrapsraket is vertrokken. Metallica start een wereldwijde tour, die meer dan twee jaar lang zal blijven duren. België wordt daarbij drie keer aangedaan. Als eerste is er Kiewit, met 'Monsters of Rock', waarbij Metallica nog niet als hoofdact op de affiche staat.

De verkoop gaat in België gestaag omhoog. Na het Freddie Mercury Tribute is het dak eraf. Metallica krijgt een eigen privéjet, vliegt van Indonesië naar de Filippijnen over Argentinië naar Gent en terug. Een al maar razende locomotief, die niet meer te stoppen valt, waar je niet onderuit kan. 'Birth, School, Metallica, Death' wordt een populair t-shirt dat in de metalmassa opduikt. The Black Album is meteen ook de laatste plaat waar de groep, die tegelijk geleefd en steenrijk wordt, algemeen applaus voor krijgt. "Ik weet niet meer wat te schrijven", zal James Hetfield bij de opnames van opvolger Load zeggen. "Vroeger was ik boos op de wereld, nu rest me niets meer om boos op te zijn... ."

Metallica sluit op Pinkstermaandag 28 mei een uitverkocht Werchter Boutique af.

---

Band voor het leven met Werchter

Herman Schueremans besluit in 1993 om voor het eerst een metalgroep als hoofdact op de affiche te zetten. Metallica zal zijn wereldtour 'Nowhere Else to Roam' in Torhout en in Werchter eindigen. Vooral dat laatste optreden wordt legendarisch. Na Neil Young en Lenny Kravitz mogen de vier grootste metalgoden laten zien waarom ze die status verdienen. Met hun eigen diamantvormige podium, waarbij fans in de kolkende snakepit middenin hen toejuichen. Drie uur vliegen de riffs en ontploffingen je om de oren en staat James Hetfield van oor tot oor grijnzend de sterren van de hemel te spelen. De missie is geslaagd. De wereld - en nu ook een mainstreamfestival als Werchter - ligt aan zijn voeten. Dat mystieke huwelijk zal een band voor het leven scheppen. Volgende week staan ze al voor de zevende keer in Werchter. Om er niet alleen hun artistieke, maar ook hun commerciële hoogtepunt te herbeleven met een integrale uitvoering van the Black Album.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234