Vrijdag 01/07/2022

ReportageZuid-Afrika

Hoe zit het nu in Zuid-Afrika? ‘We gaan minder doden meemaken dan tijdens de vorige coronagolven’

Dokter Fatima Cotwall op het dak van het Steve Biko-ziekenhuis in Pretoria. Beeld Luca Sola
Dokter Fatima Cotwall op het dak van het Steve Biko-ziekenhuis in Pretoria.Beeld Luca Sola

De omikronvariant werd vorige maand voor het eerst gesignaleerd in het Steve Biko-ziekenhuis in Zuid-Afrikaanse Pretoria. Nu blijkt dat covidbesmettingen door omikron snel toenemen. Gelukkig zijn de klachten minder ernstig en lijken de vaccins te werken. Maar de groei van de besmettingen zet het zorgsysteem onder druk.

Mark Schenkel

Het is zondagmiddag als spoedarts Fatima Cotwall (44) eventjes een pauze neemt op de covidafdeling van het Steve Biko-ziekenhuis in Pretoria, de Zuid-Afrikaanse stad waar de besmettelijke omikronvariant van het coronavirus vorige maand voor het eerst werd gesignaleerd.

“Ik ben niet bang voor een enorm aantal ernstig zieken en doden, ik durf zelfs te zeggen dat we de komende tijd minder doden gaan meemaken dan tijdens de tweede en derde coronagolf in Zuid-Afrika”, zegt Cotwall buiten op het parkeerdek van de spoedafdeling van het Steve Biko-ziekenhuis. Daar staan vier grote tenten die sinds het begin van de epidemie dienstdoen als covidafdeling om zo de kans op besmettingen in het ziekenhuis te verkleinen.

Maar hoewel Cotwall nu relatief weinig mensen ziet die als gevolg van een besmetting op intensieve zorg belanden en beademd moeten worden, maakt ze zich wel zorgen over het snel toenemende aantal besmette mensen dat een lichtere vorm van zorg nodig heeft. “Dat zet een grote druk op ons hele zorgsysteem. We moeten extra bedden vrijmaken, ook al is het slechts om mensen die amper ziek worden een paar dagen te kunnen monitoren. Ons ziekenhuis is al gedwongen om heup- en knieoperaties uit te stellen. Anders gezegd: omikron is hier nu geen zaak van tekorten aan ventilatoren en zuurstof, maar van een dreigend tekort aan bedden en verplegend personeel.”

Het door Cotwall geschetste beeld komt overeen met de bevindingen in andere delen van Gauteng, de provincie waarin ook de miljoenenstad Johannesburg ligt. De besmettingen nemen in recordtempo toe: vrijdag zei minister van Gezondheidszorg Joe Phaahla dat het aantal besmettingen in Gauteng in een week tijd met maar liefst 400 procent was gegroeid, sneller dan “op enig moment tijdens de epidemie”. Het reproductiegetal lag in Gauteng op meer dan 3, wat betekent dat één besmette persoon minstens drie anderen aansteekt. Tegelijkertijd liggen er op ic’s ruim de helft minder zieken dan tijdens de beginfase van de eerdere, door de deltavariant aangedreven coronagolf.

Meer besmettingen, minder klachten

Dat de omikronvariant met minder ernstige ziekteverschijnselen gepaard lijkt te gaan, wordt door menig deskundige in Zuid-Afrika als een flinke meevaller beschouwd. Vaccins lijken bovendien nog altijd een wezenlijke bescherming te bieden: de meeste covidpatiënten in Gauteng zijn niet ingeënt.

Cotwall legt aan de hand van concrete getallen uit hoe de trend er bij haar op de afdeling uitziet. Van de dertig beschikbare bedden voor covidpatiënten zijn er twintig bezet, waarvan slechts twee door ic-patiënten. Bovendien houden covidpatiënten ziekenhuisbedden korter bezet omdat ze sneller herstellen. Dat is nog een meevaller, aldus Cotwall. “Patiënten liggen hier nu gemiddeld misschien vijf dagen, in plaats van twee weken, zoals tijdens eerdere golven.”

Maar het aantal nieuwe patiënten dat zich meldt met klachten is in een week tijd wel verviervoudigd, zegt Cotwall. “Vandaag zijn er twintig mensen langsgeweest. Verreweg de meesten van hen hoeven niet eens te worden opgenomen. Maar zo’n toename in zo’n korte tijd heb ik niet eerder gezien. En dan zit mijn dienst van vandaag er nog niet eens op.”

Dat het Steve Biko-ziekenhuis voorlopig nog wel standhoudt, komt ook doordat er in een aanpalend, niet-academisch ziekenhuis nog bedden beschikbaar zijn. Van de 60 bedden daar zijn er weliswaar 53 bezet, maar de capaciteit kan volgens Cotwall snel worden uitgebreid naar 120, zoals tijdens de eerdere golven gebeurde. Wel dreigt er volgens Cotwall een tekort aan verplegers, mede als gevolg van besmettingen onder het personeel die door de omikronvariant ook sneller kunnen toenemen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234