Vrijdag 22/11/2019

China

Hoe Xi democratische procedures handig opzijschoof: voor mensen met 'vage loyaliteit' is geen plaats

President en leider van de Communistische Partij Xi Jinping tijdens zijn toespraak op 18 oktober. Beeld ap

De Chinese Communistische Partij heeft interne democratische procedures voor de kandidatenlijsten voor de hoogste regionen, zoals het Centraal Comité, opzijgeschoven. In alle stilte moesten experimentele verkiezingen - die gebruikelijk waren in de aanloop naar  eerdere partijcongressen - wijken voor consultatierondes door een werkgroep onder leiding van China's almachtige partijvoorzitter Xi Jinping.

Hoe benoemingen in de partijtop tot stand komen, is altijd al een van de grootste geheimen van China geweest. Vorige week kwam Xi op het Negentiende Partijcongres met een nieuwe ploeg voor het Permanent Comité van het Politburo, het Politburo zelf en het Centraal Comité. Zonder interne verkiezingen, een ontwikkeling die anonieme partijleden tegenover persbureau Xinhua luidkeels prijzen als "efficiënte demonstratie van partijdemocratie in de nieuwe situatie".

De "nieuwe situatie" is het bewind van Xi, die de "grootste innovatie" van het dumpen van interne verkiezingen begin 2016 heeft ingevoerd om het "gerommel met stemmen" bij vorige partijcongressen tegen te gaan. Hoe bij eerdere machtswisselingen precies gemanipuleerd is doet Xinhua niet uit de doeken, maar drie met naam genoemde partijbonzen die worden aangevallen wegens "het aanzetten tot roekeloos stemgedrag", zijn Xi's politieke vijanden die al ten onder zijn gegaan bij zuiveringen.

Inspectieteams schuimden in naam van Xi provincies af op zoek naar kandidaten die voldoen aan Xi's criteria: mensen met een "vage" loyaliteit of ontevredenheid over de centrale partijleiding maken geen kans, evenals "gentlemen met een open mind en zwakke politieke ruggegraat". In tegenstelling tot de voorgaande partijcongressen was er na de eerste selectie "geen aanbeveling via verkiezingen" maar werd de lijst van geschikte communisten verder uitgedund door een werkgroep onder leiding van Xi.

Kruisje zetten

De afgelopen jaren is gespeculeerd dat Xi het moeilijk zou krijgen om genoeg vertrouwelingen op het pluche te krijgen omdat de Communistische Partij van hoog tot laag is vergeven van leden van een rivaliserende factie, die met hun aantal alleen al tijdens interne verkiezingen Xi's vertegenwoordigers buiten de deur hadden kunnen houden. Voorafgaande aan vorige partijcongressen werden kandidaten namelijk wel voorgedragen op grond van interne verkiezingen, meldt Xinhua. "Sommige kameraden deden niets dan een kruisje zetten op het stembiljet, hetgeen tot willekeurig stemgedrag leidde dat geen recht deed aan de publieke opinie."

Het staatspersbureau meldt bijna trots dat die uitwassen geen kans meer krijgen: vorige week werden aan het einde van het Partijcongres slechts een stuk of tien overtollige kandidaten voor het Centraal Comité ritueel weggestemd door een paar duizend afgevaardigden. Die worden overigens ook aangewezen en niet verkozen.

Verzet tegen nepotisme

Deze stembusgang - de enige die nu nog over is - is overigens niet geheel betekenisloos. Xi is ooit zo in het Centraal Comité gekomen, zij het met de hakken over de sloot. Tijdens het partijcongres van 1997 haalde hij net genoeg stemmen. Het gebrek aan enthousiasme werd destijds geïnterpreteerd als verzet tegen nepotisme, omdat Xi als zoon van een revolutionair voorbestemd leek voor de top.

Vlak voordat Xi Jinping in 2012 China's nummer één werd, zou hij nog hebben meegewerkt aan een voorstel van zijn voorganger dat verkiezingen binnen de partij een grotere rol gaf. Optimisten zeiden destijds dat Xi zelfs competetieve verkiezingen voor het Politburo zou tolereren. Vijf jaar later is de klok echter geheel teruggedraaid tot een systeem dat slechts in naam democratisch is, want volgens Xinhua komt de partijtop nu tot stand met "democratische en wetenschappelijke consensus".

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234