Dinsdag 26/10/2021

Hoe word je formidable?

Exact twintig jaar na Xavier De Baeres eerste optreden in de populaire tv-show Morgen maandag werd 'formidabel' opnieuw een begrip. Al maakte Stromae (28) er zowaar een wereldwijd fenomeen van. U bombardeerde de hitlijster van 2013 daarom massaal tot muzikale held van het jaar.

Drie jaar geleden veroverde Paul Van Haver, zoals Stromae echt heet, Europa met 'Alors on danse'. De meest deprimerende zomerhymne ooit, blokletterde The Guardian toen. Wisten zij veel dat de jonge Brusselaar dit jaar nog grimmiger én succesvoller uit de hoek zou komen.

Na 'Alors on danse' werd immers het Plastic Bertrand-effect gevreesd. Planer pour mieux s'écraser, omschreef La Libre het lot van deze vermoede eendagsvlieg. Zweven om des te harder te pletter te slaan. Maar nog voor de crash verrees de Brel van de beat alweer als een feniks uit de as.

Of beter: hij stond op als een dronkaard uit de goot. De even briljante als tragische clip van 'Formidable' maakte van Stromae een wereldster. En sant in eigen land: volgend jaar vult Van Haver twee keer Paleis 12, drie keer een uitverkocht Vorst Nationaal en ook nog de Lotto Arena.

Speelt er in dit succesverhaal meer dan muzikaal talent? Volgens het principe van 'Les leçons de Stromae', waarin hij op zijn officiële forum zijn eigen liedjes laagje per laagje opbouwt, leggen we het appeal van de maestro in vier simpele lessen uit.

Wees een antenne

De voorbije zomer werd Stromae in Le Monde omschreven als "een zendmast die alle signalen uit de buurt oppikt." Het Franse dagblad verklaarde zich ook nader: "De crisis, aids, het milieu, seksisme, Twitter: niets gaat voorbij aan zijn Brusselse controletoren."

Vooral de 'sociale gevallen' trekken zijn aandacht, beweert Van Haver zelf. "Want zijn we dat niet allemaal een beetje?" Drank en marginaliteit vormen dan ook een sluimerend leidmotief in Stromaes werk. In de clip van 'Alors on danse' drinkt de half-Rwandese ket zich een stuk in zijn kraag met goedkope pils, vooraleer hij tijdens een concert bewusteloos neerstuikt. Stomdronken escapades vinden ook hun weg naar 'Formidable'. En in 'Tous les mêmes' neemt hij de rol van een gekleineerde vrouw op zich, terwijl 'Papaoutai' het beeld schetst van iemand die vaderloos en moederziel alleen is. Verhalen die iets autobiografisch suggereren, maar ook inspelen op onze grootste angsten en verlangens.

De antenne van Stromae heeft bovendien een groot bereik: naast housebeats en een liefde voor chanson, hiphop en variété hoor je in zijn songs ook Cubaanse invloeden, Congolese rumba, Angolese kuduro en meer. Volgens het Franse nieuwsmagazine Le Nouvel Observateur is Stromae daarmee een belangrijke stem van zijn generatie: "Hij past als gegoten in een tijdperk van mengvormen en het internet." Wat ons naadloos brengt tot....

Zet de sociale media naar je hand

Online is Stromae nog veel bekender dan zijn platenverkoop doet uitschijnen (zie kader). Hij bespeelt sociale media met unieke videoclips en persoonlijke filmpjes. Zo haalt hij de band met zijn publiek nauwer aan. In Leçons de Stromae - een pakket van 27 lessen inmiddels - legt hij bijvoorbeeld speels uit hoe zijn songs in elkaar steken. De lessen worden in het Frans gebracht, maar vertaald naar het Engels, om wereldwijd aan te slaan.

Eind mei zette Stromae die sociale media bovendien meesterlijk naar zijn hand. Op een drukke Brusselse verkeersader waggelt hij 'stomdronken' rond, terwijl verborgen camera's hem en de reacties van omstanders vastleggen. Stromae is aan lagerwal geraakt, luidt de diagnose wanneer de beschamende beelden al na een dag viraal gaan. Pas aan het eind van de week schept Van Haver duidelijkheid. In een druk bekeken tv-show voert hij opnieuw zijn dronken typetje op. De gevallen held toonde zich zo een gewiekste illusionist. "Il est le roi du buzz", kroont de krant La Libre hem.

Daan deed de stunt twee maanden later dunnetjes over op het Antwerpse festival Linkerwoofer. Maar toch maakt de Brusselse elektro-Brel als enige aanspraak op de meest gewaagde en geslaagde marketingstunt van het jaar.

Draag de belgitude uit

"T'es Hutu ou Tutsi? Flamand ou Wallon? (...) Ni l'un, ni l'autre, je suis, j'étais et resterai moi."

In de song 'Bâtard' maakt Stromae een vuist: hij is Vlaming noch Waal, net zo min als een bevolkingsgroep van Rwanda, waar de roots van zijn vader lagen. Met de titel van zijn laatste langspeler geeft Stromae aan dat oorsprong relatief is: de plaat heet √, ofwel Racine carrée - vierkantswortel of wortel(s) in het kwadraat. Daarmee verwijst hij naar zijn Rwandese, Belgische, Vlaamse en Franstalige roots.

Niettemin speelt Stromae graag met Belgische identiteit. Eén van zijn nieuwste songs werd zelfs naar ons nationale gerecht 'Moules frites' genoemd. En ook op de Brusselse Grote Markt droeg Stromae de belgitude uit. "In Brussel spreken we Frans én Vlaams, oké?", zei hij, waarop een storm van gejuich losbarstte.

Zijn boodschap van eendracht maakt macht klinkt even simplistisch als doeltreffend. Een beetje zoals Arno "nous sommes quand même tous des Européens" gromde in 'Putain putain'. Die song brachten ze drie jaar geleden overigens enkele keren samen op het podium.

"Stromae groeit uit tot een icoon van een nieuw, modern en complexloos Belgiëgevoel", stelde Kristof Calvo (Groen) dit jaar zelfs in De Morgen.

Dans als een uitgelaten veulen

Stromae zet desillusie op een dancebeat, kopte The New York Times dit jaar. Dansbaar klinkt zijn wanhoop inderdaad. Ook in Nederland leek het blad Trouw gecharmeerd door de Brusselaar, die "dansend als een uitgelaten veulen een groot vrijheidsgevoel uitstraalde. Bij vlagen riep zijn performance zelfs herinneringen op aan de jonge Michael Jackson."

Stromaes bizarre dansjes doen nochtans eerder denken aan David Byrne van Talking Heads in de concertfilm Stop Making Sense. Die bekende dat al zijn funky moves meticuleus ingestudeerd waren. Ook Paul Van Haver bekent dat Stromae een zorgvuldig geboetseerd typetje is: "Ik ben niet spontaan, en zelfs eerder een controlefreak." Wanneer hij op een podium zijn dronkemansact in 'Formidable' opvoert, het apendansje met flanellen ledematen in 'Papaoutai' of de marcherende soldaat in 'Humain à l'eau', betrap je hem dan ook niet op ingevingen van het moment. Elke beweging is gechronometreerd.

Is Stromae dan ook niet een tikkeltje nep? Dat ontkent Paul Van Haver met klem. "Het is alleen mentaal gezonder om Stromae als een soort body double te hebben."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234