Zondag 17/11/2019

Hoe word ik een gentleman?

Hou je nog de deur open voor een vrouw? Wandel je op elegante schoenen de dag in? De ouderwetse gentleman is misschien wat op zijn retour, maar wordt - net daarom? - omarmd. Want een gentleman is intussen een rebel.

I am a gentleman Hillary, go ahead.' Het was 9 oktober en een deel van de wereld zat aan het scherm gekluisterd voor het tweede presidentiële debat tussen Hillary Clinton en Donald Trump. Dat zinnetje, op die typische Trump-wijze tussen neus en lippen uitgesproken, oogstte hilariteit. Want uit zijn expressie en zijn lichaamshouding, toen hij Clinton niet geheel naar zijn zin het woord moest geven, sprak net frisse tegenzin en zelfs totale desinteresse: hij wendde zich van haar af terwijl hij zichzelf als gentleman bestempelde. Een bevreemdend moment.

Zelfs zijn medestanders zullen moeten toegeven dat Trump niet meteen bekendstaat als 'gentleman', maar waar kwam die uitspraak dan vandaan? "Als Trump zichzelf een gentleman noemt, heeft hij het misschien over een heel ouderwetse benadering ervan. Over een man die drankjes trakteert en de deur openhoudt voor vrouwen, maar dan eerder als een manier om hen te benaderen. Voor mij is een gentleman veel méér dan dat." Aan het woord is Michaël Vandebril (44), dichter en bezieler van Antwerpen Boekenstad, en door zijn omgeving bestempeld als de ultieme gentleman. "Ik was verbaasd toen je bij me kwam aankloppen omdat ik niet mijn best doe om een gentleman te zijn. Voor mij is het geen imago dat ik probeer te cultiveren. Maar het is wel zo dat ik verfijning nastreef in mijn leven. Zowel in hoe ik praat, schrijf, denk als in hoe ik me kleed en met anderen omga. Vooral dat laatste vind ik enorm belangrijk.

"Zelfs als iemand boos is of me onbeleefd aanspreekt, blijf ik consequent vriendelijk. Ik heb namelijk gemerkt dat het mijn leven gewoon makkelijker maakt. Ik hou totaal niet van conflicten, van situaties op de spits drijven - voor mij is dat het omgekeerde van elegantie. Door kalm te blijven, kun je de spanning wegnemen en een situatie helemaal doen kantelen. Want je creëert een bepaald soort energie waarin je gesprekspartner zich beter gaat voelen, je maakt het hem of haar aangenaam. Het omgekeerde van iets proberen te bereiken door agressief uit de hoek te komen. In dat geval schep je een situatie waaruit een ander zo snel mogelijk wil ontsnappen, en daardoor toegeeft. Ik denk dat iemand als Donald Trump eerder die bullebakbenadering verkiest."

Mand vol was

Een gentleman is dus veel meer dan iemand die zich mooi kleedt en de rekening betaalt? Michaël Vandebril: "Zeker, want als je alleen naar de uiterlijkheden kijkt, dan kom je terecht bij het dandyisme. Ik heb me een tijdje verdiept in het prototype van de dandy die veel aandacht heeft voor vorm. Maar mijn conclusie was dat 'dandy' toch een leeg en hol begrip is. Een dandy trekt een beschermingsschild op. Hij wil de buitenwereld buitenhouden, zich onderscheiden en afzetten van gewone mensen en het gewone leven, op een manier die alleen maar gericht is op uiterlijkheden. Ik kan me daar totaal niet in vinden, hoewel ik zeker aandacht heb voor en energie haal uit mooie dingen - elegante kleren, de natuur..."

Ook Dries Henau (32) en Yuri Vandenbogaerde (28) staan bekend als goed geklede gentlemen. Zij zijn de mannen achter de Wasbar - die keten waar je gezellig iets kunt eten en drinken en tegelijk een wasje laten draaien - en ondervonden dat veel seksegenoten het niet helemaal begrepen hadden. "In het begin stonden we meestal zelf achter de bar. Vaak kwamen we situaties tegen waarvan we dachten: dit kan toch niet? Ik herinner me een meisje en een jongen die samen arriveerden - hij met koptelefoon, zij met een mand vol was - en hij liet gewoon de deur voor haar neus dichtvallen. We zijn allebei goed opgevoed en ergerden ons te pletter aan het verloren gaan van bepaalde omgangsvormen. We hebben intussen zelfs een boek vol tips geschreven." ('Hou je manieren', EK)

Er is wel meer waar Dries en Yuri zich over kunnen opwinden. "Wat je tegenwoordig ook veel ziet, zijn mensen die last-minute beslissen om niet naar een feestje te gaan, vaak zelfs zonder te verwittigen. Of ergens toekomen met lege handen. We maken er een punt van om ons daar nooit aan te bezondigen. En dan die dresscodes waar amper nog naar gekeken wordt. Al moet het gezegd: het ligt soms ook aan de dresscode zelf: silver with a twist, da's een verkleedrichtlijn en geen dresscode. Maar onlangs waren we nog op de première van een musical waar 'black tie' stond als dresscode. Dat betekent eigenlijk: smoking. Zelf hadden we al een klein beetje gedownsized - zwarte jeans met smokinghemd, comberband en vlinderdas - maar dan nog was nog geen tiende van de genodigden goed genoeg gekleed. We denken eigenlijk dat veel mannen de juiste kleren gewoon niet meer in hun kast hebben hangen..."

Weinig moeite, veel verschil

"Als we ergens zijn uitgenodigd, sturen we achteraf sowieso een kaartje of een bos bloemen als bedankje voor de fijne avond. Dat zijn van die kleine dingen die toch een wereld van verschil maken. Want omdat het minder normaal geworden is dat mannen zich als een gentleman gedragen, vallen die zaken des te meer op - je hoeft maar een béétje je best te doen en het levert al een grandioze winst op." (lacht)

Is het dan effectief zo, dat de gentleman op zijn retour is? Of stellen we ons het verleden te rooskleurig voor? Bepaalde onderzoeken willen ons alleszins doen geloven dat de man er niet verfijnder op is geworden. In België zou bijvoorbeeld 70 procent van de vrouwen van mening zijn dat gentlemen uitzonderingen zijn geworden. Een whiskyhuis schotelde 500 vrouwen dan weer een situatie voor: "Het regent en je hebt je tas in de auto laten liggen. Hoe reageert je partner?" 44 procent liet weten in dat geval zélf door de regen te moeten, en uit hetzelfde onderzoek bleek ook dat mannen voor veel van die vrouwen té zelden de deur openhouden, de vrouw laten voorgaan... En dat ze, ten slotte, hun job te belangrijk vinden, terwijl een echte gentleman vrouw en gezin op één plaatst.

Dus misschien hebben Dries en Yuri wel een punt, als ze zeggen dat het tegenwoordig maar een beetje moeite kost om als man boven het maaiveld uit te torenen. Maar ze relativeren ook: "Er bestaat natuurlijk zoiets als emancipatie. Je hebt veel vrouwen die zeggen: 'Kom op, dat kan ik zelf wel' - in onze omgeving zien we dat het inderdaad normaal is dat een vrouw zélf haar handtas gaat halen. En toch is het leuk en sympathiek als een man dat voor haar doet. Al zullen er ook genoeg vriendenkringen bestaan waarin je als man in dat geval overkomt als een sloef.

"Het is gewoon niet altijd eenvoudig om als man het juiste te doen. Zo moet je een vrouw laten voorgaan - maar wat als je allebei een trap op moet? Veel mannen willen beleefd zijn en doen het in die situatie ook, wat hen een nogal on-gentleman-achtig perspectief op haar achterwerk oplevert. De regel is: laat de vrouw voor, maar dus niet op de trap! (lacht)

"Eigenlijk komt het hierop neer: een gentleman wil in de eerste plaats goed doen voor wie zich in dezelfde ruimte bevindt. Denk dus eerst aan anderen en dan pas aan jezelf. Heb de reflex om je constant af te vragen: 'Is iedereen oké, heeft iedereen wat hij of zij nodig heeft, kan ik ervoor zorgen dat iemand zich beter of comfortabeler voelt?', dan kom je een heel eind. Ja, dat is een leerproces en het is normaal om soms de mist in te gaan."

Voor Michaël Vandebril heeft het ook veel te maken met geduld. "We leven in het 'weinig tijd'-tijdperk. Mensen raken opgebrand omdat ze zoveel te doen hebben. Het ultieme tegengewicht voor mij is dan geduld. Het brengt een ander bewustzijn met zich mee als je tijd neemt, in plaats van dan altijd maar voort te gaan op prikkels die op je afkomen. Ontmoet je iemand, probeer dan eens om écht aandacht te hebben voor die persoon.

"Ik denk dat die omgangsvormen momenteel een beetje onder druk staan. De crisissfeer waarin we leven, vreet aan de veerkracht van velen. Wie het gevoel heeft onder druk te staan, kan vervallen in agressie, in onbegrip. Ik heb het gevoel dat we los in een periode van verruwing zitten. Kijk maar naar de manier waarop gezagshebbers praten, en naar hun drijfveren die zo duidelijk van een egoïstische en hebzuchtige aard zijn. Je ziet duidelijk dat die de maatschappij niet naar een hoger niveau willen tillen, maar dat ze ons naar beneden willen duwen."

Dus eigenlijk komt het hierop neer: word je een gentleman, dan liggen de vrouwen aan je voeten, je krijgt meer gedaan én het is nog een vorm van rebellie ook. Wie heeft er nog meer redenen nodig?

9 tips voor de goedgeklede gentleman

Een gentleman blinkt niet alleen uit in hoffelijkheid, maar ook in de kleren die hij draagt. Johan Decock, uitbater van de elegante mannenmodestore LEF (Minderbroedersrui 55, Antwerpen), geeft alvast 9 basistips.

1 "De snit van je pak isbeter te gecentreerd dan oversized. Een prachtig voorbeeld van hoe het níét moet, is gelijk welke amerikaanse serie uit de jaren 80 of 90 - Friends bijvoorbeeld. Twijfel je dus tussen twee maten, ga dan liever voor strak - zonder dat het een korset wordt. Matthijs van Nieuwkerk draagt zijn pakken bewust een half maatje te klein om dynamischer te lijken. Ik vind dat hij wat overdrijft, maar alles is beter dan het Charlie Chaplin-effect."

2 "Het hemd mag aan de mouwen één centimeter onder je kostuum uit piepen; de broekspijpen komen lichtjes in aanraking met je schoenen, wat een klein knikje geeft. Dus: geen harmonica-effect. Probeer ook niet om Bent Van Looy te imiteren: hij komt daarmee weg, jij niet."

3 "Ga je niet voor een pak maar voor een ensemble, zorg er dan voor dat de materialen van ongeveer dezelfde kwaliteit zijn. Dus geen wollen vest met een katoenen broek eronder. En je kiest het best voor een donkerder bovenstuk."

4 "Eenhemd mag gerust wat kleurig/fleurig zijn. Maar laat de tafelkleedjes gewoon op tafel liggen, daar liggen ze meestal beter."

5 "Een cardigan is een prima stuk en bovendien ideaal om wat beginnend embonpoint (gentlemen ben en blijf je, ook met een kilo meer) te camoufleren. Laat het onderste knoopje los en het valt mooier."

6 "Je zult een gentleman niet snel betrappen op het combineren van de foute riem met de foute kleur schoenen. Het spreekt bovendien voor zich dat de schoenen keurig gepoetst zijn."

7 "Centraal in het uitgebreide schoenenkastje staan uiteraard een mooie brogue en dito Chelsea boot.Afwisseling is aanbevolen, zo kunnen je schoenen tussendoor wat uitrusten van het uitgebreide flaneren."

8 "Een hoed is handig om hier en daar een kale plek te verstoppen. Maar bedenk: velen zijn geroepen, weinigen uitverkoren. Wel draagbaar voor en door velen, is de zogenaamde'pork pie hat', een wat kleiner model dat niet meteen alle aandacht naar zich toe zuigt."

9 "En misschien nog wel het belangrijkste: vergeet vooral alles wat hier staat, want de echte gentlemen draagt gewoon waar hij zich goed in voelten heeft lak aan al te veel regeltjes."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234