Maandag 26/10/2020

Hoe we dankzij Hollywood allemaal Ray-Bans gingen dragen

Johnny Depp (r) en Benicio Del ToroBeeld Still uit Fear and Loathing in Las Vegas (1998)

Zonnebrillen spelen een niet te onderschatten bijrol in cinema. Terwijl men bij onze noorderburen een expositie aan het fenomeen wijdt, gaan we na hoe de opgang van de Amerikaanse Ray-Ban-brillen samenhangt met het voorkomen van het kleinood in decennia Hollywoodfilms.

In 1994 onthulde Quentin Tarantino in Playboy zijn lakmoesproef voor een actiefilm: "ls de film z'n werk doet, voel je de neiging je te kleden als de held.'" Toen hij nog werkzaam was als videotheekbediende, in de jaren tachtig, liep Tarantino enige tijd rond in lange regenjas, met tandenstoker in zijn mondhoek en Alain Delon-zonnebril op zijn neus. Want: zo zag acteur Chow Yun-Fat er uit in de Chinese wraakfilm 'A Better Tomorrow II' (1987).

De regisseur, John Woo, wilde blijk geven van zijn bewondering voor de misdaadthrillers van de Franse cineast Jean-Pierre Melville en diens vaste ster, stijlvol regenjasdrager Delon. Niet enkel Tarantino, ook de jeugd in Hongkong pikte de trend op. Zo kreeg de huislijn van de Franse acteur onverwacht voet aan de grond in Azië. Delon, die behalve brillen ook een naar hem vernoemd parfummerk bestierde, stuurde keurig een dankbriefje aan zijn Chinese collega's.

Product placement, het meer of minder verhuld aanprijzen van producten (brillen, sigaretten, Volvo's) kwam altijd al voor in de filmwereld, maar de impact werd pas echt duidelijk bij de expansie van Ray-Ban. Het Amerikaanse bedrijf, in de jaren dertig begonnen als leverancier van pilotenbrillen, tekende in 1982 voor 50 duizend dollar een overeenkomst om exclusief brillen te leveren aan films en tv-series. Tom Cruise kreeg er een opgezet, in zijn eerste hoofdrol als losgeslagen adolescent in de middelbareschoolkomedie Risky Business.

Tom Cruise met WayfarerBeeld Still uit Risky Business
Audrey HepburnBeeld Still uit Breakfast at Tiffany's

Aviator
De vraag naar het model, de van de Blues Brothers bekende maar destijds nauwelijks verkochte Wayfarer, explodeerde in de maanden na de première. Madonna en Michael Jackson haakten in en spoedig liep de halve wereld met een echte dan wel namaak Wayfarer. Een paar jaar later herhaalden Ray-Ban en Cruise het trucje in het luchtmachtopleidingsspektakel 'Top Gun' (1986). Nu piekte de vraag naar spiegelbrillen (de Aviator) en naar zo'n baan bij de Amerikaanse luchtmacht: + 500 procent. De film bleek de beste wervingscampagne voor het Amerikaanse leger, dat toestellen en vliegbasis gratis ter beschikking had gesteld.

(Tekst loopt door na de foto)

Tom Cruise met AviatorBeeld Still uit Top Gun
Marcello Mastroianni met zijn PersolBeeld Still uit La Dolce Vita
Beeld Still uit Cool Hand Luke (1967)

Persol
Overzees, in de Europese cinema, perfectioneerde Marcello Mastrioanni de zonnebrildracht in La Dolce Vita (1960) en 81/2 (1963). Zijn donkere bril - uiteraard van het Italiaanse merk Persol - was zowel harnas als kooi, en ook binnenshuis te dragen. Niemand kon zo fraai over zijn bril turen als de Italiaanse acteur - het beeld siert het affiche van het aanstaande Cannes Filmfestival.

In de Franse nouvelle vague was de zonnebril al even vertrouwd, vergelijkbaar met de cowboyhoed in de western. 'Pas op voor donkere zonnebrillen', luidt de spottende ondertitel van een film van Agnès Varda uit 1962, waarin newwaveprins Jean Luc Godard bij hoge uitzondering zijn ogen laat zien. Net als die twee andere, consequent achter getint glas gehuld gaande meesterscineasten, Wong Kar-wai en Abbas Kiarostami, antwoordt Godard doorgaans schouderophalend als iemand vraagt naar die permanente zonnebril. Het is zijn handelsmerk, meer niet.

De bekendste zonnebrildrager onder de hollywoodacteurs beantwoordde de waaromvraag ooit als volgt: "Mét zonnebril ben ik Jack Nicholson. Zonder ben ik dik en 60."

Vanaf deze week is in de kelder van EYE Filminstituut in Amsterdam een gratis toegankelijke expositie te zien van het merk: brillen, foto's van met zonnebrillen getooide filmlegenden en zonnebril-filmaffiches uit de vaste collectie.

Jack NicholsonBeeld ap
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234