Vrijdag 05/03/2021

Hoe vrijwillig is terugkeer als je geen licht ziet aan het einde van de tunnel?

"In een land waar de heersers niet veilig zijn, zijn de onderdanen dat nog minder", schrijft Catherine Vuylsteke, redacteur van deze krant. Ze is de auteur van het boek 'Vroeger is een ander land' en maakte de documentaire 'The Art of Becoming'.

Wat er met de uitgeprocedeerde en vrijwillig naar Afghanistan teruggekeerde asielzoeker Mohammad Aref na zijn terugkeer is gebeurd, zullen we wellicht nooit weten. Sterker nog, we kunnen voorlopig niet eens bewijzen dat hij de jongeman is in de lijkwade op de foto.

Precies op de dag dat dit nieuws ons bereikt, doet zich ook een ander feit voor. Op zo'n 150 km van de stad Laghman, waar Aref de dood zou hebben gevonden, ontplofte een bom in een moskee. Op dat moment was niemand minder dan de provinciegouverneur van Logar, Arsala Jamal, er aanwezig. De man - een persoonlijke vriend van president Karzai die een goede reputatie genoot bij de NAVO-bevelhebbers in het land - zou een toespraak houden ter gelegenheid van het begin van Id al-Adha, een van de belangrijkste moslimfeestdagen.

Wat hebben Aref en Jamal met elkaar gemeen, behalve dan dat de ene hier iets meer dan drie jaar verbleef, terwijl de tweede de Canadese nationaliteit had en in april was teruggekeerd om zijn land te dienen? Wellicht weinig. Alleen, een land waar de heersers niet veilig zijn, biedt ook aan zijn onderdanen weinig bescherming.

Jamal is bovendien geenszins de eerste. Vorige maand nog was het slachtoffer een van de enige vrouwelijke politiechefs, die in Helmand werd omgebracht. Ze nam het roer over van haar vermoorde collega. In de eerste acht maanden van dit jaar werden volgens de VN dagelijks gemiddeld twee burgers gedood of verwond. Zo is het gesteld met de veiligheid in Afghanistan, straffeloosheid heerst. In een dergelijk morsig klimaat wordt menig rekening vereffend. Commerciële geschillen, verboden liefdes, politieke twisten. Ze eindigen al te makkelijk in bloed. Is dat merkwaardig in een land waar een flink deel van de politici gemoord heeft en geen kat ooit werd vervolgd voor dertig jaar oorlog?

Aref had zelf geopteerd voor terugkeer, hoor ik u opperen. Hij tekende in op een van de programma's die de staatssecretaris zo succesvol noemt. Inderdaad, maar hoe vrijwillig is terugkeer als je geen licht ziet aan het einde van de tunnel? Bovendien, die vrijwilligheid geldt geenszins voor alle Afghanen die terug aanbelanden in hun geboorteland. Soms, zoals in het geval van de Waregemse loodgieter, worden ze desnoods gedeporteerd met een laissez-passer die Brussel zelf uitschrijft. Verantwoord? In het licht van de moord op Jamal alvast niet. En vraag het de experts die al jaren in het land werken. Hun Afghaanse assistenten ritselen ijveriger dan ooit beurzen in het buitenland en de hoge ambtenaren sturen hun kinderen met drugsdollars het land uit.

Al wie de centen heeft, kiest het hazenpad. Immers, met elke moord wordt ook de toekomst aan flarden geschoten. Europa moet daarom een gezamelijk beleid bepalen inzake terugkeer, unilateraal politiek stoer doen om een potentiële nieuwe influx te vermijden, is moreel moeilijk te verdedigen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234