Maandag 03/08/2020

Digitale revolutie

Hoe vorm je digitale activisten om tot een politieke kracht?

Beeld Elise Vandeplancke

Sociale platformen en andere apps zouden de afstand tussen politieke partijen en burgers kunnen verkleinen. Toch blijft digitaal activisme omzetten in politieke kracht heel moeilijk.

Afgelopen weekend heeft het Britse Labour van Jeremy Corbyn haar jaarlijkse grote partijconventie gehouden. Opvallend was niet alleen dat iedereen 'Oh Jeremy Corbyn' meezong, maar ook dat linkse Corbyn-supporters een app, de M.app om precies te zijn, uittestten die hen moest helpen om partijhervormingen door te duwen. 

De app stuurde linkse afgevaardigden notificaties wanneer er cruciale stemmingen plaatsvonden. De afgevaardigden konden ook opzoeken hoe de 'grassroots'-beweging achter de app vond dat de afgevaardigden moesten stemmen. "Dit is de volgende stap in organisatie", vertelde een woordvoerder van de beweging aan The Guardian, "als Caffè Nero (een bekend koffiemerk) een app heeft, dan moet een politieke organisatie dat ook hebben."

De makers van de app willen met de tool op lokaal niveau efficiënter campagne voeren. Bovendien moet het helpen om ideeën, die vanuit de basis komen, meer kans te geven op overleven. Uitdagingen waar politieke partijen overal ter wereld mee te maken krijgen.

Voelsprieten

Voormalig premier Yves Leterme noemde dat vorig jaar in een interview in deze krant nog de Uberisatie van de politiek. "Een groeiende groep mensen zoekt andere wegen om zijn visie te uiten. Politieke partijen kunnen daar maar moeizaam mee om. Mensen zijn veel mondiger geworden. Agendasetting gebeurt veel meer op een horizontale manier."

Wie vroeger de roeping voelde om de wereld te verbeteren, zocht een politieke partij die het meest aansloot bij zijn ideeën. "Vandaag zijn de manieren om aan politiek te doen zijn legio", zegt politicoloog Bram Wauters (UGent). "Mensen kunnen zich dankzij de moderne communicatiekanalen in geen tijd rond een bepaald thema organiseren om druk uit te oefenen."

Tegelijkertijd binden politieke partijen nog graag zoveel mogelijk leden aan zich. Niet alleen voor de centen die daarbij horen. Hoe meer leden je hebt, hoe meer je aanvoelt wat er leeft. Daar wringt al een tijd het schoentje. "Sinds de jaren 80 neemt het ledenbestand alleen maar af", zegt Wauters. 

In de plaats van die menselijke voelsprieten zijn natuurlijk wel analyses van Facebook- en andere data gekomen. "Dus om nu te zeggen dat partijen minder voeling hebben met potentiële kiezers, zou ik niet durven zeggen", relativeert Bas Baccarne (UGent), die onderzoek voert naar burgerparticipatie.

Echo's

Toch wordt in onze buurlanden druk geëxperimenteerd om de band tussen partij en burger te versterken, vooral omdat burgers zelf het gevoel hebben dat er niet naar hen geluisterd wordt. Die frustratie wordt meestal op sociale media gedeeld, maar daar hoeft het niet bij te blijven.

De 'Field the Bern'-app van de democratische presidentskandidaat Bernie Sanders in 2016 is een mooi voorbeeld hoe een jonge, technisch onderlegde achterban de drempels verlaagde om digitaal activisme om te zetten in een druk op de deurbel.

Wie campagne wilde voeren voor een presidentskandidaat moest zich normaal gezien registreren als vrijwilliger, een campagnelid opzoeken, deelnemen aan een trainingssessie om uiteindelijk een hoop flyers mee naar huis te nemen om rond te delen. Dankzij 'Field the Bern' moest je alleen een app downloaden, je registreren en je was onderweg. Er zat zelfs een minigame in waarin je je kon meten met vrienden wie al bij de meeste deuren had aangebeld.

Bij de Franse partij Les Républicains gooiden ze de deuren open voor niet-leden: zij mochten mee beslissen of François Fillon dan wel Alain Juppé de ideale presidentskandidaat was voor rechts. "Ook in België zie je voorzichtige echo's van die evolutie", zegt Wauters. "Zowel Open Vld, CD&V als sp.a riepen al niet-leden op om ideeën te delen. Die moesten wel altijd nog goedgekeurd worden op het partijcongres."

Dubbele teleurstelling

De meer verregaande techniek die de linkse vleugel van Labour gebruikt, zou je ook op regeringsniveau kunnen toepassen. Neem het hele pensioendebat, dat helemaal geen thema was in de laatste verkiezingen, maar nu wel al weken op de agenda staat. "Je kunt dat probleem vanuit de ideologie benaderen zoals dat vandaag gebeurt, of je zou kunnen terugkoppelen naar je achterban zoals de afgevaardigden van Labour dat nu doen."

Al mogen we nooit vergeten dat technologie maar een kleine schakel is in het politieke proces. Bovendien weet Baccarne waarom de meeste initiatieven uiteindelijk spaak lopen. "Alle initiatieven vertrekken meestal vanuit een utopie, maar in de realiteit zorgt het meestal voor dubbele teleurstelling. Burgers vinden dat politici hun beloftes toch niet nakomen, voor de beleidsmakers is de informatie die ze winnen meestal te kort door de bocht of te beperkt." 

Al wil dat volgens hem niet zeggen dat we niet moeten blijven nadenken hoe we politici, burgerinitiatieven en het algemeen belang beter op elkaar kunnen afstemmen. "Technologie kan daar zeker een hulpmiddel in zijn."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234